Po przekroczeniu 30-krotności trzeba przeliczyć i wyrównać zasiłek

Zgodnie z art. 36 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159; dalej: ustawa zasiłkowa) podstawę wymiaru zasiłku chorobowego stanowi przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za okres 12 miesięcy poprzedzających miesiąc wystąpienia niezdolności do pracy lub odpowiednio przeciętne miesięczne wynagrodzenie wypłacone za pełne kalendarzowe miesiące ubezpieczenia chorobowego, jeżeli niezdolność do pracy powstała przed upływem 12 miesięcy kalendarzowych tego ubezpieczenia. Wynagrodzenie to ustala się, pomniejszając przychód stanowiący podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe o składki potrącone przez pracodawcę, a finansowane ze środków pracownika (standardowo o 13,17 proc.).

Przekroczenie rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, a następnie zwrócenie pracownikowi kwoty nadpłaconych składek, powoduje konieczność przeliczenia podstawy wymiaru świadczeń chorobowych i wypłatę ich wyrównania w sytuacji, kiedy wynagrodzenie za miesiące, w których doszło do takiego przekroczenia, zostało uwzględnione w podstawie wymiaru zasiłku. Konieczność taka wynika z zasad ustalania podstawy wymiaru świadczeń chorobowych.

ZDANIEM EKSPERTA

@RY1@i02/2014/108/i02.2014.108.03300020c.802.jpg@RY2@

Aldona Salamon specjalista prawa pracy i ubezpieczeń społecznych

Skutkiem przekroczenia 30-krotności przeciętnego miesięcznego prognozowanego wynagrodzenia i dalszego naliczania składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe jest nadpłata składek. W takiej sytuacji przychód pracownika stanowiący podstawę wymiaru zasiłku i innych świadczeń chorobowych w miesiącach przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek został pomniejszony o wyższą niż należna kwotę składek na ubezpieczenia społeczne, co spowodowało zaniżenie ich podstawy wymiaru. Jeżeli pracownik był niezdolny do pracy i miał prawo do świadczeń chorobowych, a pracodawca ustalił podstawę wymiaru zasiłku z uwzględnieniem m.in. wynagrodzenia za korygowane miesiące (w których została zawyżona podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia, czyli została zawyżona kwota składek finansowanych przez pracownika), to w efekcie doszło do zaniżenia podstawy i do zaniżenia świadczenia chorobowego. Po dokonaniu korekty i po zwróceniu pracownikowi nadpłaconych składek płatnik powinien ponownie ustalić podstawę wymiaru zasiłku i wypłacić wyrównanie.

PRZYKŁAD

Zapisy w regulaminie premiowania

Przyjmijmy założenie, że pracodawca ustalił podstawę wymiaru należnego pracownikowi w lutym i marcu wynagrodzenia chorobowego na podstawie załączonej kartoteki płacowej:

1. Wynagrodzenie zasadnicze	6800,00	6800,00	6800,00
2. Dodatek stażowy (niepomniejszany za czas choroby)	300,00	300,00	300,00
3. Abonament medyczny finansowany przez pracodawcę	90,00	90,00	90,00
4. Podstawa wymiaru składki na ubezp. emerytalno-rentowe	7190,00	7190,00	7190,00
5. Podstawa wymiaru składki na ubezp. chorobowe i wypadkowe	7190,00	7190,00	7190,00
6. Składka na ubezp. emerytalne pracownik - 9,76 proc.	701,74	701,74	701,74
7. Składka na ubezp. rentowe pracownik - 1,5 proc.	107,85	107,85	107,85
8. Składka na ubezp. chorobowe pracownik - 2,45 proc.	176,16	176,16	176,16
9. Razem składki ZUS pracownik	985,75	985,75	985,75

W podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego pracodawca nie uwzględnił dodatku stażowego (składnik wypłacany w pełnej wysokości za okresy pobierania świadczeń chorobowych), jak również wartości abonamentu medycznego (świadczenie przyznawane niezależnie od oceny pracy pracownika). W efekcie w podstawie wymiaru świadczenia chorobowego pracodawca uwzględnił wyłącznie wynagrodzenie zasadnicze za poszczególne miesiące, pomniejszając je o 13,71 proc. (łączna stopa procentowa finansowanych przez pracownika i potrąconych z jego wynagrodzenia składek). Przeciętne miesięczne wynagrodzenie za wskazany okres zatrudniający ustalił w następujący sposób:

● przeciętne miesięczne wynagrodzenie: 5867,72 zł (6800 zł - 13,71 proc. = 5867,72 zł x 3 m-ce = 17603,16 zł; 17603,16 zł : 3 m-ce = 5867,72 zł),

● kwota wynagrodzenia chorobowego 80 proc. za 1 dzień: 156,47 zł (5867,72 zł x 80 proc. = 4694,18 zł : 30).

Za okres 12 dni niezdolności do pracy w lutym i w marcu zatrudniający wypłacił pracownikowi wynagrodzenie chorobowe w kwocie: 1877,64 zł (156,47 zł x 12).

Po dokonaniu korekty kartoteka płacowa pracownika wygląda następująco:

1. Wynagrodzenie zasadnicze	6800,00	6800,00	6800,00
3. Dodatek stażowy (niepomniejszany za czas choroby)	300,00	300,00	300,00
5. Abonament medyczny finansowany przez pracodawcę	90,00	90,00	90,00
6. Podstawa wymiaru składki na ubezp. emerytalno - rentowe	2840,00	0,00	7190,00
7. Podstawa wymiaru składki na ubezp. chorobowe i wypadkowe	7190,00	7190,00	7190,00
8. Składka na ubezp. emerytalne pracownik - 9,76 proc.	277,18	0,00	701,74
9. Składka na ubezp. rentowe pracownik - 1,5 proc.	42,60	0,00	107,85
10. Składka na ubezp. chorobowe pracownik - 2,45 proc.	176,16	176,16	176,16
11. Razem ZUS pracownik	495,94	176,16	985,75

Aby ustalić podstawę wymiaru świadczenia chorobowego, kwoty uwzględniane w podstawie wymiaru za poszczególne miesiące należy pomniejszyć o odpowiednią stopę procentową składek. W celu ustalenia uwzględnianego wynagrodzenia za listopad (za miesiąc, w którym doszło do przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek) konieczne jest ustalenie średniego wskaźnika potrąconych pracownikowi w tym miesiącu składek, a następnie pomniejszenie wynagrodzenia o ten wskaźnik. Średni wskaźnik potrąconych pracownikowi składek na ubezpieczenia społeczne ustalić należy, korzystając z wzoru:

kwota składek x 100

średni wskaźnik składek =

przychód stanowiący podstawę wymiaru

składki na ubezpieczenie chorobowe

Średni wskaźnik potrąconych w listopadzie składek wynosi 6,90 proc. (495,94 zł x 100 : 7190 zł = 6,90 proc.), natomiast wynagrodzenie, jakie należy uwzględnić w podstawie wymiaru wynagrodzenia chorobowego za ten miesiąc, wynosi 6330,80 zł (6800 zł - 6,90 proc.).

Dla grudnia nie ma potrzeby ustalania średniego wskaźnika potrąconych składek, bowiem jest oczywiste, że wskaźnik ten wynosi 2,45 proc. Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w grudniu wynosi 0 zł, zatem potrącona została tylko składka na ubezpieczenie chorobowe - 2,45 proc. (dokładnie taki sam wynik uzyskamy, korzystając ze wzoru [176,16 zł (suma składek finansowanych przez pracownika w grudniu) x 100 : 7190 zł (podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe) = 2,45 proc.].

Ustalając wynagrodzenie stanowiące podstawę wymiaru zasiłku z grudnia, należy zatem pomniejszyć wynagrodzenie zasadnicze, tj. 6800 zł, o 2,45 proc. W efekcie podstawa wymiaru zasiłku z tego miesiąca wyniesie 6633,40 zł (6800 zł - 2,45 proc.).

Wynagrodzenie za styczeń uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku pozostaje bez zmian, należy je zatem przyjąć w kwocie 5867,72 zł (6800 zł - 13,71 proc.).

Średni wskaźnik potrąconych pracownikowi składek (proc.)	6,90	2,45	13,71
Wynagrodzenie uwzględniane w podstawie wymiaru zasiłku (zł)	6330,80	6633,40	5867,72

Na podstawie tak ustalonego miesięcznego wynagrodzenia należy ustalić przeciętne miesięczne wynagrodzenie za wskazany okres:

● suma wynagrodzenia wypłaconego za okres od listopada do stycznia: 18831,92 zł (6330,80 zł + 6633,40 zł + 5867,72 zł),

● przeciętne miesięczne wynagrodzenie: 6277,31 zł (18831,92 zł : 3 m-ce),

● kwota wynagrodzenia chorobowego 80 proc. za 1 dzień: 167,40 zł (6277,31 zł x 80 proc. = 5021,85 zł : 30 = 167,40 zł),

● kwota wyrównania za 12 dni niezdolności do pracy wynosi 131,16 zł (167,40 zł - 156,47 zł = 10,93 zł x 12 = 131,16 zł).

Przekroczenie rocznej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (czyli kwoty trzydziestokrotności), a następnie zwrot pracownikowi kwoty nadpłaconych składek powoduje konieczność przeliczenia podstawy wymiaru wypłaconych świadczeń chorobowych. Wówczas bowiem przychód zatrudnionego przyjęty do obliczenia świadczeń chorobowych w miesiącach przekroczenia rocznej podstawy wymiaru składek został pomniejszony o wyższą niż należna kwotę składek na ubezpieczenia społeczne, co spowodowało zaniżenie podstawy zasiłku. W efekcie wypłacony został zasiłek w niższej kwocie. Należy więc w pierwszej kolejności dokonać korekty i zwrócić pracownikowi nadpłacone składki. A następnie z uwzględnieniem tej korekty przeliczyć zasiłek i wyrównać świadczenie.

Oprac. A.S.