Poradnia ubezpieczeniowa

● Na jakich zasadach przysługuje zasiłek chorobowy z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych po ustaniu stosunku pracy z obecnym pracodawcą

● Od 1 października 2013 r. prowadzę działalność gospodarczą - biuro rachunkowe. Wcześniej byłam zatrudniona w spółce z o.o. jako księgowa. W związku z tym, że w ramach działalności prowadzę obsługę księgową tej spółki, zgłosiłam się do ubezpieczeń z kodem 05 10 xx i składki opłacam od 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Z powodu konfliktu z byłym pracodawcą od 1 czerwca br. obsługę księgową tej firmy przejmie inne biuro rachunkowe, a ja będę wykonywała usługi księgowe na rzecz innych podmiotów. Czy od 1 czerwca będę mogła opłacać składki od preferencyjnej podstawy wymiaru, czy też z uwagi na współpracę z byłym pracodawcą nie mam już takiej możliwości?

radca prawny

Prowadzący działalność gospodarczą składki na ubezpieczenia społeczne jest zobowiązany opłacać od zadeklarowanej kwoty nie niższej jednak niż 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia przyjętego do ustalenia kwoty rocznego limitu. W 2014 r. ta podstawa wynosi 2247,60 zł. Ustawodawca wprowadził również możliwość opłacania składek od niższej podstawy wymiaru. Z tej możliwości może skorzystać osoba rozpoczynająca prowadzenie działalności, która spełnia dwa warunki:

●w okresie ostatnich 60 miesięcy kalendarzowych przed dniem rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej nie prowadziła pozarolniczej działalność,

●nie wykonuje działalności gospodarczej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywała w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej.

Składki na ubezpieczenia od tak ustalonej podstawy wymiaru mogą opłacać jedynie osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych, w tym wspólnicy spółki cywilnej. Prawo do opłacania składek na ubezpieczenia społeczne od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia przysługuje przez okres 24 miesięcy kalendarzowych. Osoba, która rozpoczyna prowadzenie działalności gospodarczej i spełnia podane wyżej warunki, zgłasza się do ubezpieczeń z kodem tytułu ubezpieczeń 05 70 xx. Złożenie formularza ZUS ZUA z tym kodem stanowi oświadczenie, że osoba prowadząca działalność spełnia warunki do opłacania składek od preferencyjnej podstawy wymiaru.

Gdy rozpoczynając prowadzenie działalności gospodarczej, świadczyła pani usługi na rzecz pracodawcy, które wcześniej wchodziły w zakres wykonywanej obecnie działalności, to tym samym nie spełniła pani warunku określonego w pkt 2 i tym samym składki na ubezpieczenia społeczne powinny być opłacane od kwoty nie niższej niż 60 proc. przeciętnego wynagrodzenia. Sytuacja ulegnie zmianie po zakończeniu współpracy z byłym pracodawcą. Wówczas spełnione będą warunki do opłacania składek od preferencyjnej podstawy wymiaru. Należy bowiem uznać, że osoba prowadząca działalność jest uprawniona do opłacania niższych składek przez 24 miesiące od dnia rozpoczęcia działalności, o ile w każdym z nich spełnia warunki określone w pkt 1 i 2. Wobec tego po zakończeniu współpracy z byłym pracodawcą należy złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować się z ubezpieczeń z kodu 05 10 xx, podając jako datę ustania ubezpieczeń 1 czerwca 2014 r. oraz od tego dnia z tytułu wykonywanej działalności zgłosić się na druku ZUS ZUA do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 05 70 xx. Gdy w kolejnych miesiącach osoba prowadząca działalność nie będzie współpracowała z byłym pracodawcą, to składki na ubezpieczenia społeczne będzie mogła opłacać od preferencyjnej podstawy wymiaru. Ostatnim miesiącem, za który składki będą mogły być opłacane od niższej podstawy wymiaru, będzie wrzesień 2015 r.

Podstawa prawna

Art. 18a ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).

● Z powodu zagrożenia poronieniem przebywam na zwolnieniu lekarskim od czwartego miesiąca ciąży. Jestem zatrudniona na podstawie umowy o pracę na czas określony, która wygaśnie przed wyznaczonym terminem porodu. Wiem, że pracodawca jest zobowiązany do przedłużenia tej umowy do dnia porodu, jednak mam podstawy podejrzewać, że nie przedłuży ze mną umowy po urodzeniu dziecka. Mam 24 lata i w tym roku kończę niestacjonarne studia II stopnia. Czy istnieje możliwość otrzymywania zasiłku chorobowego z ZUS po ustaniu stosunku pracy z obecnym pracodawcą? Jak wygląda w takim przypadku kwestia ubezpieczenia zdrowotnego? Czy aby nadal być ubezpieczona, musiałabym się zarejestrować jako bezrobotna?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Pracownica, której umowa o pracę na czas określony uległa przedłużeniu do dnia porodu, ma prawo do zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia chorobowego. Osoba pobierająca zasiłek macierzyński wraz z członkami rodziny ma prawo do świadczeń opieki zdrowotnej.

Umowa o pracę zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która uległaby rozwiązaniu po upływie trzeciego miesiąca ciąży, ulega przedłużeniu do dnia porodu. Nie dotyczy to umowy o pracę na czas określony zawartej w celu zastępstwa pracownika w czasie jego usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Okoliczność, iż umowa o pracę, o której mowa w art. 177 par. 3 kodeksu pracy, ulega przedłużeniu tylko do dnia porodu, nie jest równoznaczne z tym, że osoba wykonująca pracę na podstawie takiej umowy o pracę nie ma prawa do zasiłku macierzyńskiego z ubezpieczenia chorobowego.

Zdarzeniami, z których wystąpieniem obowiązujące przepisy wiążą prawo do zasiłku macierzyńskiego, są takie zdarzenia, jak:

1) urodzenie dziecka,

2) przyjęcie na wychowanie dziecko w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10. roku życia i wystąpienie do sądu opiekuńczego w sprawie jego przysposobienia;

3) przyjęcie na wychowanie w ramach rodziny zastępczej, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej, dziecka w wieku do 7. roku życia, a w przypadku dziecka, wobec którego podjęto decyzję o odroczeniu obowiązku szkolnego, do 10. roku życia.

Zasadniczo wystąpienie jednego z powyższych zdarzeń daje osobie zainteresowanej prawo do zasiłku macierzyńskiego, jeżeli wystąpi w okresie, w którym ta osoba jest objęta ubezpieczeniem chorobowym bądź przebywa na urlopie wychowawczym. Od tej zasady obowiązujące przepisy przewidują jednak wyjątki. Jeden z nich dotyczy pracownicy zatrudnionej na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy albo na okres próbny przekraczający jeden miesiąc, która na mocy art. 177 par. 3 kodeksu pracy uległa przedłużeniu do dnia porodu. W odniesieniu do takiej osoby przepis art. 30 ust. 4 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa wyraźnie stanowi, że przysługuje jej zasiłek macierzyński za okres po ustaniu ubezpieczenia chorobowego.

Jeżeli chodzi o ubezpieczenie zdrowotne, to należy zauważyć, że osoba pobierająca zasiłek macierzyński nie należy do osób, które podlegają obowiązkowo temu ubezpieczeniu. Nie oznacza to jednak, że nie przysługuje jej prawo do świadczeń zdrowotnych. Z art. 67 ust. 4 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika, że prawo do tych świadczeń wraz z członkami rodziny mają osoby, które wprawdzie nie podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu, ale pobierają m.in. zasiłek macierzyński.

Podstawa prawna

Art. 29 ust. 1 i art. 30 ust. 4 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 159 ze zm.).

Art. 67 ust. 4 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).