Błędne określenie zawieranej umowy narazi płatnika na koszty

Angażując osobę do wykonywania pracy, płatnik wybiera, jaką umowę z tą osobą zawrze. Wybór ten zależy od zatrudniającego, jednak musi on przestrzegać obowiązujących przepisów kodeksu pracy i kodeksu cywilnego. Stosownie do art. 22 kodeksu pracy, gdy praca wykonywana jest w określonym miejscu, czasie i pod kierownictwem pracodawcy, to mamy do czynienia z zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy.

Wyrejestrowanie i zgłoszenie

Jeżeli płatnik zawarł umowę-zlecenie i zgłosił zleceniobiorcę do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego, a w wyniku postępowania podjętego przez ZUS lub na skutek wystąpienia przez byłego zleceniobiorcę do sądu o wypłatę wynagrodzenia za godziny nadliczbowe okaże się, że pomiędzy stronami była zawarta umowa o pracę, to płatnik będzie zobowiązany złożyć korektę dokumentów złożonych do ZUS.

W takim przypadku płatnik będzie musiał złożyć formularz ZUS ZWUA i wyrejestrować zleceniobiorcę z dniem, z którym został zgłoszony do ubezpieczeń. Gdy np. zakwestionowana umowa-zlecenie została zawarta 1 stycznia 2012 r., to wyrejestrowanie powinno nastąpić z tą datą. Następnie płatnik powinien złożyć druk ZUS ZUA z kodem pracowniczym i od 1 stycznia 2012 r. zgłosić daną osobę do ubezpieczeń jako pracownika. Wyrejestrowania nie należy składać, gdy zleceniobiorca był studentem i nie ukończył 26 lat. Takie osoby ze zlecenia nie podlegają bowiem ubezpieczeniom. Wyrejestrowanie z ubezpieczeń z kodem 01 10 xx należy złożyć z datą ustania ubezpieczeń.

Po złożeniu dokumentów zgłoszeniowych następnym krokiem, który musi zrobić płatnik, jest korekta dokumentów rozliczeniowych, jakie przez cały okres trwania zakwestionowanej umowy-zlecenia były składane. Raporty ZUS RCA z kodem umowy-zlecenia (które były składane za poszczególne miesiące trwania tej umowy) powinny zostać wyzerowane. Natomiast wynagrodzenie, jakie w poszczególnych miesiącach otrzymywał ubezpieczony, powinno zostać wykazane w raportach rozliczeniowych z kodem pracowniczym. Od tego wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek powinny zostać naliczone składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Raporty te muszą zostać złożone odrębnie za każdy miesiąc i powinny zostać dołączone do deklaracji korygującej.

Uregulowanie zadłużenia

Jeżeli na skutek złożenia korekty dokumentów okaże się, że płatnik ma zadłużenie, to należności te powinny zostać uregulowane wraz z odsetkami za zwłokę. Tak się może stać, gdy za zleceniobiorcę nie była opłacana składka na ubezpieczenie chorobowe (ubezpieczenie to dla zleceniobiorców jest dobrowolne) lub gdy zleceniobiorca podlegał ze zlecenia obowiązkowo tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu. Jeszcze większa zaległość powstanie, gdy umowa była zawarta ze studentem. Wówczas żadne składki do ZUS nie były za niego opłacane. Po przekształceniu umowy w stosunek pracy należy tę osobę zgłosić do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego jako pracownika i opłacić wszystkie składki wraz z odsetkami za zwłokę.

Po uregulowaniu należności do ZUS płatnik może wystąpić do ubezpieczonego o zwrot składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej z jego środków. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 5 grudnia 2013 r., sygn. akt III PZP 6/13 (Biul. SN 2013/12/32) termin przedawnienia takich roszczeń liczy się dopiero od daty faktycznego, spóźnionego uiszczenia wpłat do ZUS, a nie od dnia, gdy były one wymagalne.

Gdy płatnik nie będzie dochodził zwrotu tych składek i sam je sfinansuje, to ubezpieczony uzyska z tego tytułu przychód. W interpretacji DD3/033/199/MCA/13/RD-113250/13 z 30 października 2013 r. minister finansów, zmieniając interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu, uznał, że zapłacenie ze środków płatnika kwoty tytułem zaległych składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w części, w której powinny być pokryte z dochodu osoby fizycznej (ubezpieczonego), skutkuje powstaniem przychodu po stronie osoby fizycznej w momencie dokonania zapłaty przez płatnika składek.

W przypadku gdy zapłata nastąpiła za osobę, która w chwili dokonania zapłaty pozostaje ze świadczeniodawcą w stosunku pracy, otrzymane świadczenie stanowi dla tej osoby (pracownika) przychód ze stosunku pracy. Natomiast dla osoby, która na moment dokonania zapłaty nie pozostaje ze świadczeniodawcą w stosunku pracy - przychód z innych źródeł. Inaczej więc należy potraktować sfinansowane składki za aktualnych pracowników, a inaczej za byłych. W przypadku byłych pracowników sfinansowane za nich składki nie są przychodem ze stosunku pracy, tylko przychodem z innych źródeł. Oznacza to, że sfinansowane składki nie powodują, że były ubezpieczony uzyskuje przychód, od którego powinny być na bieżąco naliczane składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne.

Ekwiwalent i wynagrodzenie za godziny

Wynagrodzenie za godziny nadliczbowe oraz ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy powinny zostać rozliczone w raporcie rozliczeniowym składanym za miesiąc, w którym te przychody zostaną ubezpieczonemu wypłacone. Gdy wypłata świadczeń nastąpi np. w maju 2014 r., to w raporcie ZUS RCA z kodem 30 00 xx składanym za ten miesiąc płatnik wykaże kwotę wypłaconych świadczeń i od tych świadczeń naliczy składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Należy bowiem podkreślić, że zarówno ekwiwalent, jak i wynagrodzenie za godziny nadliczbowe są to przychody ze stosunku pracy, które stanowią podstawę wymiaru składek ubezpieczeniowych.

Ważne

W przypadku uznania umowy cywilnoprawnej za zatrudnienie w ramach stosunku pracy raporty ZUS RCA z kodem umowy-zlecenia trzeba wyzerować. A wynagrodzenie powinno zostać wykazane w dokumentach składanych z kodem pracowniczym

@RY1@i02/2014/088/i02.2014.088.03300010a.803.jpg@RY2@

Andrzej Radzisław radca prawny, ekspert od ubezpieczeń społecznych

Andrzej Radzisław

radca prawny, ekspert od ubezpieczeń społecznych

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 1 i 4, art. 13 pkt 1 i 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1442 ze zm.).