Poradnia ubezpieczeniowa

● Kiedy wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. zaczyna podlegać ubezpieczeniom

● W jakich przypadkach ZUS ma prawo kontrolować przedstawione pełnomocnictwo

● Na jakiej podstawie organ rentowy może pozostawić wniosek płatnika bez rozpoznania

● Dlaczego nie zawsze trzeba płacić odsetki za nieterminową wpłatę składek

● Kontrola ZUS stwierdziła, że spółka posiada zaległości składkowe. Spółka opłaciła zaległe należności także w części, w jakiej są one finansowane przez pracowników, a następnie podjęła decyzję, że nie będzie żądała ich zwrotu od pracowników. Czy umorzoną kwotę składek uwzględnia się w podstawie wymiaru składek?

Adam Jagiełło

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Kwotę sfinansowanych ze środków pracodawcy składek, które zgodnie z obowiązującymi przepisami powinny być sfinansowane przez pracownika, jako przychód ze stosunku pracy, należy uwzględnić w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne pracownika stanowi przychód ze stosunku pracy w rozumieniu przepisów podatkowych. Za przychód ze stosunku pracy uważa się wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne oraz wartość pieniężną świadczeń w naturze bądź ich ekwiwalenty, bez względu na źródło finansowania tych wypłat i świadczeń, a w szczególności: wynagrodzenia zasadnicze, wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty za niewykorzystany urlop i wszelkie inne kwoty niezależnie od tego, czy ich wysokość została z góry ustalona, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych. Organy podatkowe stoją na stanowisku, że takim przychodem w rozumieniu przepisów podatkowych są także zapłacone przez pracodawcę za pracownika, a następnie umorzone składki na ubezpieczenia społeczne (np. interpretacja indywidualna dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach z 23 marca 2009 r., nr IBPBII/1/415-3/09/MK). Odnotować przy tym należy, że przychód z pracy nie jest wyłączony z podstawy wymiaru składek. Biorąc pod uwagę takie stanowisko dyrektora izby skarbowej, należy stwierdzić, że kwota sfinansowanych ze środków pracodawcy składek, które zgodnie z obowiązującymi przepisami powinny być sfinansowane przez pracownika, jako przychód ze stosunku pracy, należy uwzględnić w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne.

Podstawa prawna

Art. 4 pkt 9, art. 18 ust. 1 i art. 20 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.).

Art. 81 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.).

Art. 12 ust. 1 ustawy z 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 361 ze zm.).

Par. 2 ust. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe (Dz.U. nr 161, poz. 1106 ze zm.).

● Jednoosobowa spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, mimo wpisania do KRS, nie rozpoczęła jeszcze prowadzenia działalności gospodarczej. Czy wspólnik takiej spółki podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu?

Adam Jagiełło

ekspert od ubezpieczeń społecznych

Wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., która nie rozpoczęła działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Na gruncie ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. uważa się za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność. W konsekwencji taki wspólnik podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (z wyjątkiem ubezpieczenia chorobowego, które jest dobrowolne) i ubezpieczeniu zdrowotnemu. Obowiązek ten powstaje w dniu rozpoczęcia wykonywania pozarolniczej działalności, a wygasa w dniu zaprzestania jej wykonywania, z wyłączeniem okresu zawieszenia wykonywania tej działalności zgodnie z przepisami o swobodzie działalności gospodarczej.

Sądy stoją na stanowisku, że w pojęciu wykonywania pozarolniczej działalności przez wspólnika jednoosobowej spółki z o.o. czy też wspólnika osobowej spółki prawa handlowego mieści się posiadanie statusu wspólnika spółki prowadzącej działalność gospodarczą. Okres podlegania przez taką osobę obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym należy zatem odnosić do okresu posiadania statusu wspólnika w spółce prowadzącej (wykonującej) działalność gospodarczą (tak np. wyrok Sądu Najwyższego z 13 września 2010 r., sygn. akt II UK 82/10, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 28 października 2011 r., sygn. akt III AUa 752/11).

Prowadzi to do wniosku, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., która nie prowadzi działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.).

Art. 5 pkt 21 i art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 581 ze zm.).

● Jako pełnomocnik spółki z o.o. złożyłem wniosek w ZUS o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w regulowaniu składek. Udzielone mi przez prezesa zarządu pełnomocnictwo obejmowało reprezentowanie spółki przed ZUS i dokonywanie wszelkich czynności związanych z funkcjonowaniem spółki jako płatnika. ZUS zakwestionował jednak moje pełnomocnictwo, powołując się na zmianę osobową zarządu oraz zmianę sposobu reprezentacji spółki, ujawnioną w KRS. Zmiana polega na wprowadzeniu reprezentacji łącznej przez dwóch członków zarządu lub członka zarządu działającego łącznie z prokurentem, a nie jak dotychczas - jednoosobowej. Mam jednak wątpliwości, czy ZUS mógł skutecznie podważyć udzielone mi uprzednio pełnomocnictwo.

Ewa Bogucka-Łopuszyńska

radca prawny

W tym przypadku postąpił prawidłowo. ZUS ma obowiązek weryfikować przedkładane pełnomocnictwa w każdej indywidualnej sprawie - czy to udzielone przez płatników, czy ubezpieczonych. Dokument pełnomocnictwa powinien zawierać jego zakres podmiotowy i przedmiotowy. Oznacza to, że wyraźnie powinno być w nim zaznaczone, kto, kogo i do jakich czynności upoważnia. Mają to być dane pozwalające na jednoznaczną identyfikację tych osób. W przypadku stwierdzenia braków w zakresie pełnomocnictwa lub jego niezłożenie ZUS powinien wezwać do ich usunięcia w trybie art. 64 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego.

Nie ma wątpliwości, że sama zmiana osobowa w organie spółki nie ma żadnego wpływu na treść udzielonego pełnomocnictwa, chyba że jest to wyraźnie uregulowane w jego treści. Z opisanej sytuacji wynika jednak, że nastąpiła zmiana nie tylko składu osobowego zarządu, ale również sposobu reprezentacji spółki. Zmiana sposobu reprezentacji spółki jest czynnością skuteczną od momentu wpisu do rejestru. O ile dotychczas uprawniony do reprezentowania spółki, a zatem również do udzielenia dalszego pełnomocnictwa był samodzielnie każdy z członków zarządu, o tyle po dokonanej zmianie ujawnionej w KRS, wymogiem jest łączne współdziałanie dwóch członków zarządu. Pełnomocnictwo udzielone przez osoby działające jako członkowie zarządu spółki lub innych podmiotów, np. spółdzielni czy stowarzyszeń, musi być natomiast udzielone zgodnie z obowiązującymi zasadami reprezentacji spółki.

Skoro zatem przedstawione pełnomocnictwo nie jest zgodne z aktualnym odpisem KRS w zakresie sposobu reprezentacji spółki, ZUS miał uzasadnione podstawy, aby je zakwestionować.

Podstawa prawna

Art. 33, art. 64 par. 2 ustawy z 14 czerwca1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.).

Art. 205 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1030 ze zm.).

● Złożyłem w ZUS wniosek o rozłożenie na raty kosztów egzekucyjnych powstałych w wyniku prowadzenia przez dyrektora oddziału postępowania egzekucyjnego. Po jakimś czasie otrzymałem wezwanie, w którym ZUS na podstawie art. 64 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego domagał się wykazania zasadności udzielania ulgi (ważnego interesu) poprzez złożenie dokumentacji obrazującej moją kondycję finansową. Zagroził, że jeśli we wskazanym w piśmie terminie jej nie prześlę, pozostawi wniosek bez rozpoznania. Nie miałem jednak czasu, aby się tym zająć i ZUS nie rozpatrzył mojego wniosku. Czy na pewno mógł tak zrobić?

Ewa Bogucka-Łopuszyńska

radca prawny

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) przewiduje dwa rodzaje ulgi w spłacie kosztów egzekucyjnych: całkowite lub częściowe umorzenie oraz rozłożenie spłaty kosztów na raty. Rozłożenie na raty zapłaty przypadających na rzecz organu kosztów egzekucyjnych może nastąpić ze względu na ważny interes zobowiązanego. Rozstrzygnięcie merytoryczne wniosku w trybie art. 64f u.p.e.a. powinno nastąpić zatem wtedy, gdy strona wykaże ważny interes zobowiązanego, a organ uzna, że zachodzi podstawa do rozłożenia na raty przypadających na jego rzecz kosztów egzekucyjnych bądź takiej podstawy nie ma. Jeśli natomiast strona w żaden sposób nie wykazuje ważnego interesu, to ZUS (a właściwie dyrektor oddziału ZUS jako organ egzekucyjny) prawidłowo postąpił, wzywając zainteresowanego do uzupełnienia braków złożonego wniosku. Wątpliwości jednak budzi, czy na pewno mógł to zrobić pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania w trybie art. 64 par. 2 kodeksu postępowania administracyjnego (dalej: k.p.a.).

Bez wątpienia powołany przepis upoważnia ZUS do pozostawienia bez rozpoznania podania, jeżeli nie zawiera ono wymaganych elementów, których nie uzupełniono w wyznaczonym terminie. Niewykonanie żądania nie może natomiast stanowić podstawy do rozstrzygnięcia żądania strony na jej niekorzyść. Może to nastąpić dopiero po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Skoro to zainteresowany musiał dowieść, że spełnia przesłanki pozwalające na zastosowanie ulgi, czego nie zrobił, to organ w zasadzie nie miał materiału pozwalającego mu na rozpatrzenie wniosku, stąd takie rozstrzygnięcie.

Z innej jednak strony art. 64 par. 2 k.p.a. służy jedynie usuwaniu braków formalnych wniosków, czego klasycznym przykładem może być brak podpisu czy pełnomocnictwa. Nie dotyczy on natomiast okoliczności, które organ uznaje za istotne dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Nieusunięcie braków formalnych skutkuje tym, że wniosek nie jest rozpatrywany, natomiast nieprzedłożenie przez stronę dowodów powinno prowadzić do podjęcia rozstrzygnięcia na podstawie materiału dowodowego, którym dysponuje organ.

Nawet gdyby jednak ZUS rozstrzygnął wniosek merytorycznie, to wobec braku jakichkolwiek dowodów uzasadniających udzielenie ulgi zainteresowany nie powinien być zaskoczony odmową rozłożenia kosztów na raty. Przysługiwałoby mu oczywiście prawo do zaskarżenia wydanego postanowienia.

W opisanej sytuacji pozostawienie wniosku bez rozpoznania nie ma jednak żadnego wpływu na możliwość złożenia przez czytelnika ponownego wniosku w tej sprawie.

Podstawa prawna

Art. 64f ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U z 2014 r. poz. 1619 ze zm.).

Art. 64 par. 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.).

● Prowadzę jednoosobową działalność gospodarczą. Przez pomyłkę nie zapłaciłem w terminie części składki na ubezpieczenie społeczne, tj. 300 zł za maj, której termin zapłaty upłynął 10 czerwca. Teraz chcę zapłacić zaległą składkę do 20 czerwca, bo wtedy będę miał wolne środki. Czy muszę zapłacić odsetki? Jak je naliczyć ?

Marcin Nagórek

radca prawny

W opisanej sytuacji odsetki od nieterminowej zapłaty składek nie będą należne, o ile zapłata nastąpi we wskazanym przez pytającego terminie.

Zgodnie z przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa) od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę na zasadach i w wysokości określonych w ordynacji podatkowej. Odsetek za zwłokę nie nalicza się, jeżeli ich wysokość nie przekraczałaby 6,60 zł. Odsetki nalicza się od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności składek. Ich stopa procentowa jest identyczna ze stopą procentową odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych. Z obwieszczenia ministra finansów z 10 października 2014 r. w sprawie stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych oraz obniżonej stawki odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych (M.P. z 2014 r. poz. 905) wynika, że stawka odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych wynosi 8 proc. kwoty zaległości w stosunku rocznym.

Wpłaty składek na ubezpieczenia społeczne dokonane po terminie powinny obejmować również odsetki za zwłokę. Jeżeli bowiem wpłata, mimo jej dokonania po terminie nie uwzględnia odsetek, Zakład Ubezpieczeń Społecznych rozlicza dokonaną wpłatę proporcjonalnie na pokrycie zaległych składek oraz odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu wpłaty pozostaje kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę.

Płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc - nie później niż do 10. dnia następnego miesiąca w przypadku osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie, czyli przedsiębiorców jak w opisywanej sytuacji.

Skoro termin płatności składek za maj upłynął 10 czerwca, to odsetki za zwłokę zgodnie z ogólną zasadą nalicza się od dnia następującego po dniu upływu terminu płatności tych składek, czyli od 11 czerwca. Odsetki za okres od 11 czerwca do 24 czerwca to 0,53 zł, a więc nie przekraczają ustawowego progu i nie ma obowiązku ich zapłaty.

Podstawa prawna

Art. 23 ust. 1, ust. 1a, art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121 ze zm.).

Art. 56 par. 1 i 3, art. 58 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm.).

Par. 6 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 kwietnia 2008 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2008 r. nr 78, poz. 465 ze zm.).