Poradnia ubezpieczeniowa

● Kiedy wspólnika spółki komandytowej trzeba zgłosić do ZUS i na jakich drukach

● Czy przedsiębiorca pobierający rentę z KRUS musi płacić składki na ubezpieczenia społeczne

● Jak rozliczać zlecenie sędziego i prokuratora

● Czy należne jest wyrównanie emerytury przy czasowym zawieszeniu jej wypłaty

● Jak wyliczyć liczbę ubezpieczonych wykazywanych w formularzu ZUS IWA

● U obecnego pracodawcy pracuję od 1 lipca 2014 r. Od 24 do 28 listopada przebywałam na zwolnieniu lekarskim. W grudniu okazało się, że jestem w ciąży, a jednocześnie w nowym roku dostałam dużą podwyżkę. Lekarz jednak stwierdził, że nie powinnam pracować, dlatego od 9 lutego będę ponownie przebywać na zwolnieniu lekarskim. Dowiedziałam się jednak, że kwota podwyżki nie będzie wliczana do wysokości zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Skąd to wynika?

radca prawny

Zgodnie z generalną zasadą podstawą wymiaru zasiłku chorobowego i macierzyńskiego jest kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, jakie otrzymywał pracownik w ciągu ostatnich 12 miesięcy. Jeśli staż pracy wynosi mniej niż rok, obliczane jest średnie wynagrodzenie dla pełnych miesięcy kalendarzowych zatrudnienia - w tym wypadku za okres od 1 lipca 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. Duża podwyżka, która w sposób istotny wpłynęła na wysokość wynagrodzenia w styczniu, miałaby też odpowiednie przełożenie na otrzymywany zasiłek chorobowy.

W opisywanym przypadku na przeszkodzie stoi jednak wprowadzony przez ustawodawcę wyjątek. Nie oblicza się bowiem ponownie podstawy wymiaru zasiłku, jeżeli między zasiłkami, nawet różnego rodzaju (np. między zasiłkiem chorobowym a macierzyńskim) nie było przerwy lub przerwa była krótsza niż 3 pełne miesiące kalendarzowe.

Mimo że ustawa używa wyrażenia "między zasiłkami", to do tej kategorii zalicza się także wynagrodzenie za czas niezdolności do pracy, wypłacane przez pracodawcę za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy w roku. Podstawa jego wymiaru jest obliczana według takich samych reguł jak zasiłku chorobowego.

Czytelniczka przez 5 dni w listopadzie pobierała wynagrodzenie chorobowe, a więc ponowne nabycie prawa do wynagrodzenia tego rodzaju już od 9 lutego spowoduje, że podstawa jego wymiaru będzie taka sama jak w listopadzie. Oczywiście faktycznie otrzyma proporcjonalnie wyższą kwotę, gdyż niezdolność do pracy w czasie ciąży uprawnia do wynagrodzenia chorobowego w wysokości 100 proc. podstawy wymiaru, a nie 80 proc., jak w pozostałych przypadkach. Kwota podwyżki znalazłaby odzwierciedlenie w wysokości świadczenia, gdyby niezdolność do pracy powstała od 1 marca.

Podstawa prawna

Art. 36 i 43 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 159).

Art. 92 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502).

● Osoba fizyczna jest komandytariuszem w spółce komandytowej, a ponadto jest zatrudniona w innej firmie na podstawie umowy-zlecenia, z wynagrodzeniem w wysokości 400 zł miesięcznie. Czy z uwagi na zatrudnienie na podstawie umowy-zlecenia taka osoba nie musi opłacać składek jako wspólnik spółki komandytowej?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Bez względu na wysokość przychodów z umowy-zlecenia wspólnik spółki komandytowej podlega obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Obecnie z tytułu pozarolniczej działalności wykonywanej przez wspólnika spółki komandytowej są należne składki na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne tylko wtedy, gdy ten tytuł do ubezpieczeń społecznych powstał jako pierwszy, a jednocześnie wspólnik nie zmienił tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z pozarolniczej działalności na umowę-zlecenia.

Osoba fizyczna, która jednocześnie spełnia warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami społecznymi z tytułu pozarolniczej działalności, innej niż pozarolnicza działalność gospodarcza (np. z tytułu wykonywania pozarolniczej działalności jako wspólnik spółki komandytowej), jest zasadniczo objęta obowiązkowo tymi ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej. Takiej osobie przysługuje jednak prawo do zmiany tytułu do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych. Podkreślenia przy tym wymaga, że do 31 grudnia 2015 r. na wyżej przedstawione zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym nie ma wpływu wysokość przychodów, osiąganych przez taką osobę z wykonywania pracy na podstawie zlecenia. Dopiero bowiem od 1 stycznia 2016 r. wspólnik spółki komandytowej, który jednocześnie będzie wykonywał pracę na podstawie umowy-zlecenia, będzie zawsze podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu tej działalności, jeżeli z tytułu wykonywania umowy-zlecenia podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe będzie niższa od najniższej podstawy wymiaru składek dla osób prowadzących pozarolniczą działalność.

Wspólnik spółki, który pozarolniczą działalność łączy z wykonywaniem pracy na podstawie umowy-zlecenia, jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z obydwu tych tytułów, bez względu na wysokość przychodów z tytułu umowy-zlecenia.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4 i 5, art. 8 ust. 6 pkt 4, art. 9 ust. 2, art. 11 ust. 2 i art. 12 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121).

Art. 5 pkt 21, art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i e oraz art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

Art. 1 pkt 3 lit. a i art. 6 ustawy z 23 października 2014 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2014 r. poz. 1831).

● Pobieram rentę z KRUS, a od marca mam zamiar, wraz z synem, rozpocząć działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. Czy muszę zgłaszać się do ZUS i opłacać jakieś składki?

radca prawny

Stosownie do art. 9 ust. 4c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej: ustawa systemowa) osoba prowadząca działalność gospodarczą, która ma ustalone prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym - do czasu ustalenia prawa do emerytury.

Obowiązkowe jest także ubezpieczenie wypadkowe. Jedynie ubezpieczenie chorobowe jest dobrowolne. Jednak przepis ten stosuje się wyłącznie do przedsiębiorców, którzy mają prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy wypłacanej z powszechnego systemu ubezpieczeń społecznych, realizowanego przez ZUS. Omawiany artykuł nie ma zastosowania do przedsiębiorców, którzy mają ustalone prawo do rolniczej renty z tytułu niezdolności do pracy. Oznacza to, że ubezpieczenia emerytalne i rentowe z działalności będą dobrowolne.

Przedsiębiorca pobierający rolniczą rentę z tytułu niezdolności do pracy podlega z tytułu tej działalności obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu. Wobec tego w terminie 7 dni od rozpoczęcia prowadzenia działalności powinien złożyć formularz ZUS ZZA i zgłosić się do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego.

Należy jednak dodać, że stosownie do art. 82 ust. 8 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, gdy świadczenie emerytalne lub rentowe nie przekracza miesięcznie kwoty minimalnego wynagrodzenia (w 2015 r. - 1750 zł), nie ma obowiązku opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne za dany miesiąc, z tytułu pozarolniczej działalności, jeżeli spełnia się przynajmniej jeden z poniższych warunków:

1) uzyskuje się dodatkowe przychody z tytułu pozarolniczej działalności w wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 50 proc. kwoty najniższej emerytury lub

2) opłaca się podatek dochodowy w formie karty podatkowej.

Podstawa prawna

Art. 9 ust. 4c i 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121).

Art. 82 ust. 8 ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

● Szkoła wyższa zatrudnia sędziów i prokuratorów jako pracowników naukowych na podstawie umowy-zlecenia. Czy od wypłacanego im wynagrodzenia powinniśmy naliczać składki na ubezpieczenia społeczne, czy tylko składkę na ubezpieczenie zdrowotne?

radca prawny

Sędziowie i prokuratorzy z tytułu pełnienia funkcji, odpowiednio, sędziego lub prokuratora, nie podlegają przepisom ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Jednak gdy osoby pełniące te funkcje zawierają umowę-zlecenie, są traktowane na zasadach ogólnych.

Zbiegi tytułów do ubezpieczeń są określone w art.9 ustawy. Wobec tego, gdy takie osoby równocześnie świadczą pracę na podstawie umowy-zlecenia, nie mamy do czynienia ze zbiegiem tytułów do ubezpieczeń, który powodowałby, że ze zlecenia ubezpieczenia emerytalne i rentowe byłyby dobrowolne. W konsekwencji jako jedyny tytuł do ubezpieczeń społecznych występuje umowa-zlecenia.

Takie stanowisko wynika z uchwały Sądu Najwyższego z 9 lipca 2014 r. (sygn. akt I UZP 1/14 Biul. SN 2014/7/19).

Tym samym, w przypadku gdy sędzia lub prokurator zawrze umowę-zlecenie, z tytułu jej wykonywania, obowiązkowo będzie podlegał ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu. Dobrowolne będzie dla niego ubezpieczenie chorobowe. Obowiązkowe będzie także ubezpieczenie zdrowotne.

W związku z powyższym uczelnia, zatrudniając prokuratora lub sędziego na podstawie umowy-zlecenia, powinna w terminie 7 dni od daty rozpoczęcia wykonywania umowy, zgłosić zatrudnioną osobę do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego na formularzu ZUS ZUA, z kodem tytułu ubezpieczenia rozpoczynającym się cyframi 04 11 XX. Za każdy miesiąc trwania umowy należne składki powinny być wykazywane w raporcie ZUS RCA z tym kodem.

Podstawa prawna

Art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 121).

Art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. e ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 164, poz. 1027 ze zm.).

● W tym roku ZUS przyznał mi emeryturę. Oprócz tego jestem zatrudniony na umowę o pracę. Dowiedziałem się, że z powodu otrzymania emerytury przekroczę próg podatkowy i zapłacę dużo wyższy podatek. Słyszałem, że mogę zawiesić wypłatę emerytury i w ten sposób zmniejszyć przychód. Czy w przyszłości, kiedy już przestanę pracować, zostanie mi wypłacone wyrównanie za niepobraną emeryturę?

radca prawny

Zawieszenie wypłaty emerytury to wyrażenie potoczne. W rzeczywistości, zgodnie z przepisami, zawieszeniu ulega prawo do emerytury, a nie faktyczna czynność przekazywania emerytury uprawnionej osobie. Zawieszenie - inaczej mówiąc czasowe pozbawienie przyznanego wcześniej prawa, dokonywane jest przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w drodze decyzji, najczęściej z powodu przekroczenia przez emeryta określonego progu dochodowego. Przepisy dają jednak możliwość złożenia wniosku o zawieszenie emerytury przez samego uprawnionego. Zdarza się to rzadko, jednak niektórym osobom może zależeć na zmniejszeniu przychodu w danym roku, przede wszystkim z powodów podatkowych. Trzeba jednak pamiętać, że składając taki wniosek, dobrowolnie pozbawiamy się należnego prawa aż do dnia złożenia wniosku o wznowienie wypłaty emerytury. Złożenie wniosku o wznowienie wypłaty nie będzie się jednak wiązało z ponownym badaniem uprawnień do emerytury, to zostało już ustalone decyzją o przyznaniu emerytury. Niewypłacone w trakcie okresu zawieszenia kwoty nie kumulują się, ponieważ z formalnego punktu widzenia prawo nie jest realizowane, tj. nie nalicza się emerytury.

Wyrównanie nie zostanie więc wypłacone. Dlatego też decyzję o zawieszeniu emerytury warto dokładnie rozważyć, porównując kwotę, o jaką wzrośnie podatek, z wysokością ewentualnie niewypłaconej emerytury.

Podstawa prawna

Art. 103 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1440 ze zm.).

● Od stycznia 2014 r. firma zatrudnia emeryta na podstawie umowy-zlecenia. Zleceniobiorca został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. Wynagrodzenie przysługujące zleceniobiorcy jest wypłacane na koniec każdego kwartału kalendarzowego, co oznacza, że są miesiące, w których firma nie opłaca za niego składek. Czy ustalając liczbę ubezpieczonych w 2014 r., którą podajemy w formularzu ZUS IWA, zleceniobiorcę bierzemy pod uwagę w każdym miesiącu, czy tylko w tych miesiącach, w który były opłacane za niego składki?

ekspert od ubezpieczeń społecznych i zdrowotnego

Ustalając liczbę ubezpieczonych w poszczególnych miesiącach roku kalendarzowego, którego dotyczy informacja ZUS IWA, płatnik składek bierze pod uwagę wszystkich ubezpieczonych, podlegających w danym miesiącu przez co najmniej 1 dzień ubezpieczeniu wypadkowemu, bez względu na to, czy były za nich opłacone składki.

Niektórzy płatnicy składek mają obowiązek złożyć w ZUS informację ZUS IWA za poprzedni rok kalendarzowy. W ZUS IWA podawana jest m.in. informacja o liczbie ubezpieczonych, zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego w roku kalendarzowym, za który składana jest przedmiotowa informacja. Liczbę ubezpieczonych ustala się jako iloraz sumy ubezpieczonych, podlegających ubezpieczeniu wypadkowemu w ciągu poszczególnych miesięcy poprzedniego roku kalendarzowego i liczby miesięcy, przez które płatnik składek był w poprzednim roku kalendarzowym zgłoszony w ZUS co najmniej 1 dzień.

Dla określenia tej liczby nie ma znaczenia, czy za osobę podlegającą ubezpieczeniu wypadkowemu w danym miesiącu płatnik składek opłacił składki. Jeżeli zleceniobiorca podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu w roku kalendarzowym, za który składana jest informacja ZUS IWA, to przy ustalaniu liczby ubezpieczonych dla potrzeb sporządzenia informacji powinien być brany pod uwagę w każdym miesiącu, w którym podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu

Podstawa prawna

Art. 28 ust. 3 oraz art. 31 ust. 6 pkt 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 167, poz. 1322 ze zm.).

Załącznik nr 4 do rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 878).