Składki w 2019: przychód tuż poniżej limitu da niewielkie oszczędności

Już 1 stycznia 2019 r. wchodzi w życie art. 18c ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, na którego podstawie przedsiębiorcy osiągający niski przychód będą mogli obniżyć składki na ubezpieczenie społeczne. Nowe rozwiązanie jest krytykowane przede wszystkim za to, że brany pod uwagę będzie właśnie przychód, a nie dochód, a sam limit będzie zbyt niski (rocznie 30-krotność minimalnego wynagrodzenia). Co więcej, sam limit nie będzie miał dużego znaczenia, bo obniżone składki będą opłacane procentowo, a nie ryczałtowo. Tak więc zmieszczenie się w progu pozwoli na jedynie niewielkie oszczędności. Obniżka składek będzie odczuwalna dopiero dla osób, które osiągają przychód dużo niższy niż ustalony limit.

Ważny wskaźnik

Podstawową informacją dla przedsiębiorcy jest to, że musi on samodzielnie obliczyć sobie nową podstawę wymiaru składek oraz składki. ZUS może najwyżej sprawdzić, czy zrobił to poprawnie. Przy czym pierwszym krokiem, jaki przedsiębiorca będzie musiał zrobić, jest stwierdzenie, czy w ogóle zniżki mu przysługują. Jeśli prowadził działalność cały rok, sprawa będzie prosta, bo wystarczy porównać swój przychód z limitem za dany rok. W 2018 r. jest to 63 tys. zł. Jeśli działalność była prowadzona krócej (pamiętajmy jednak, że przynajmniej 60 dni), limit trzeba obliczyć proporcjonalnie. Nie będzie to skomplikowane. Wystarczy 30-krotność kwoty minimalnego wynagrodzenia (podstawowy limit) podzielić przez liczbę dni kalendarzowych w poprzednim roku kalendarzowym i pomnożyć przez liczbę dni kalendarzowych prowadzenia działalności. Wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, gdy jest niższa. Dla osoby prowadzącej więc działalność np. od 1 czerwca do 31 grudnia 2018 r. limit wynosi 36 936,99 zł (63 000/365 dni x 214 dni).

Jeśli przedsiębiorca zmieści się w limicie i zechce skorzystać z obniżonych składek, powinien następnie obliczyć swój średni miesięczny przychód. W tym celu powinien posłużyć się wzorem:

Następnie tak obliczoną kwotę trzeba będzie pomnożyć przez specjalny współczynnik ogłoszony na dany rok kalendarzowy przez prezes ZUS co roku w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski” w terminie siedmiu dni kalendarzowych od ogłoszenia przez ministra pracy kwoty prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia. Otrzymany wynik jest zaokrąglany do pełnych groszy w górę, jeśli końcówka jest równa lub wyższa niż 0,5 grosza, lub w dół, jeśli jest niższa.

Wzór na obliczenie wskaźnika przedstawia się następująco:

Wskaźnik na 2019 r. nie został jeszcze ogłoszony, ale można go samodzielnie wyliczyć przy użyciu znanych już kwot: prognozowanego przeciętnego wynagrodzenie na 2019 r. (4765 zł) oraz minimalnego wynagrodzenia w styczniu 2019 r. (2250 zł): 4765 zł/2250 zł x 0,24 = 0,5083.

Jak widać, możliwość obniżenia składek została powiązana z sytuacją gospodarczą kraju. Im będzie lepsza (wyższy stosunek przeciętnego wynagrodzenia do minimalnego), tym wyższe składki przedsiębiorca, nawet ten o niskim przychodzie, będzie płacił.

Dopiero średni miesięczny przychód pomnożony przez współczynnik będzie stanowił nową podstawę składek. Trzeba jednak pamiętać, że jeśli tak wyliczona kwota będzie niższa od 30 proc. minimalnego wynagrodzenia, to trzeba będzie ją do tej wartości podwyższyć. Twórcy ustawy wyszli z założenia, że przedsiębiorcy osiągający nawet najniższe dochody nie mogą opłacać składek od kwoty niższej niż ci korzystający z preferencyjnych składek przez pierwsze 24 miesiące od rozpoczęcia prowadzenia działalności lub zakończenia korzystania z ulgi na start.

Prześledźmy na przykładzie, jak będą się kształtować obniżone podstawy wymiaru składek dla dwóch osób, które osiągnęły w 2018 r. przychód z dolnego i górnego zakresu dozwolonego limitu. [tabela 1]

Tabela 1. Jak obliczyć ©℗

Nie mniej niż preferencyjne

Jak widać, przychód niewiele niższy od limitu spowoduje, że obniżona podstawa wymiaru będzie niewiele niższa od ogólnej podstawy, którą w 2019 r. będzie mógł stosować każdy przedsiębiorca (2859 zł – 60 proc. prognozowanego miesięcznego wynagrodzenia). Realne obniżenie składek będzie już widoczne przy bardzo niskim przychodzie. Nadal będzie to jednak podstawa wyższa niż preferencyjna (w 2019 r. – 675 zł). Jak wynika z obliczeń, aby przedsiębiorca mógł opłacać składki od podstawy takiej samej jak preferencyjna, jego przychód nie będzie mógł być wyższy niż kwota ok. 16 tys. zł. Zobaczmy, jakie będzie to miało odzwierciedlenie w składkach. Trzeba jednak zaznaczyć, że przedsiębiorca będzie musiał opłacić składkę na ubezpieczenie zdrowotne, której wysokość na 2019 r. jeszcze nie jest znana. [tabela 2]

Tabela 2. Należności na ubezpieczenia społeczne i Fundusz Pracy ©℗

* Ta stopa procentowa obowiązuje za składki należne za miesiące: styczeń–marzec 2019 r. przy założeniu, że osoba prowadząca pozarolniczą działalność zgłasza do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 osób; od kwietnia 2019 r. będzie obowiązywała nowa stopa procentowa ustalona na okres kwiecień 2019 r. – marzec 2020 r.

Jak wynika z tabeli, minimalna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i Fundusz Pracy będzie wahać się od 213,57 zł (30 proc. minimalnego wynagrodzenia) do 974,65 zł (od podstawy wynoszącej 60 proc. prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia). I w tych ramach przedsiębiorcy uprawnieni do zniżki będą opłacać składki. Wysokość nawet obniżonych składek będzie rosła wraz we wzrostem rocznego przychodu, zaś przedsiębiorcy mogą nie odczuć takiej ulgi finansowej, jakiej się spodziewali.©℗

Podstawa prawna

Art. 18c ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) – wejdzie w życie 1 stycznia 2019 r.