Czy upadłość firmy zwalnia z dokonywania corocznych odpisów

Syndyk, jako pracodawca zatrudniający pracowników, jest zobowiązany do dokonywania corocznych odpisów na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych.

Ogłoszenie upadłości nie oznacza bowiem likwidacji tego funduszu i zwolnienia z obowiązków wpłat na wyodrębniony rachunek bankowy (por. wyrok SN z 2 września 1999 r., I PKN 242/99, OSNAP 2000/3/8). Nadal pracodawca (w tym przypadku syndyk) jest zobowiązany do realizacji obowiązków wynikających z ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (por. uzasadnienie wyroku SN z 6 sierpnia 1998 r., I PKN 247/98, OSNP 1999/17/544). Prawo upadłościowe pozwala bowiem syndykowi nadal prowadzić działalność nawet przy upadłości likwidacyjnej (art. 312 prawa upadłościowego i naprawczego).

Jak stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z 4 kwietnia 2008 r. (I PK 243/07, OSNP 2009/17-18/222), tworzenie i funkcjonowanie funduszu jest związane z zatrudnianiem pracowników. Obowiązku stosowania ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych nie wyłączają nawet zmiany dotyczące pracodawcy. Dotyczy to w szczególności jego przekształcenia, likwidacji czy upadłości. Mimo że świadczenia z funduszu nie mają charakteru roszczeniowego dla pracowników, to jednak według rozwiązań przyjętych w ustawie środki funduszu idą za pracownikami (art. 23¹ k.p.) w razie przejścia zakładu pracy w całości lub w części do innego pracodawcy (art. 7 ust. 3, art. 3a-3d ustawy). Ma to miejsce także w upadłości, nawet likwidacyjnej. Wówczas często dochodzi do przejęcia zakładu pracy przez innego pracodawcę. W upadłości obejmującej likwidację majątku takiego podmiotu przedsiębiorstwo może być sprzedane jako całość lub w części, co może być poprzedzone dzierżawą (art. 312, art. 316, art. 318 prawa upadłościowego i naprawczego).

Zdaniem Sądu Najwyższego przepis art. 64 prawa upadłościowego i naprawczego, stanowiący, że środki tego funduszu nie wchodzą do masy upadłości, potwierdza tylko obowiązek dokonywania corocznego odpisu. Regulacja ta dodatkowo także podkreśla, że środki te nie podlegają egzekucji.

Istotne jest także, że w myśl art. 7 ust. 1 pkt 8 i 9 ustawy w razie upadłości lub likwidacji pracodawcy wyłączona jest możliwość zwiększania środków funduszów.

@RY1@i02/2009/251/i02.2009.251.168.004b.001.jpg@RY2@

Krzysztof Chyba, ekspert z zakresu prawa pracy

Krzysztof Chyba

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 3 ust. 1, art. 7 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późń zm.).

Art. 64, art. 312 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (t.j. Dz.U. z 2009 r. nr 175, poz. 1361 z późń zm.).