Kiedy należy zwrócić wydatki na dokształcanie

Pracownik nie ma takiego obowiązku, gdyż strony nie zawarły umowy, która przewidywałaby taką powinność. Zasadą jest jednak, że nie tylko pracownik podejmujący studia z inicjatywy własnej lub pracodawcy, ale również ten, który odbywa naukę w formie pozaszkolnej musi liczyć się ze zwrotem otrzymanych świadczeń. Jeśli pracownik został skierowany do odbycia szkolenia przez pracodawcę, przysługuje mu, jeżeli umowa zawarta między nim i zakładem pracy nie stanowi inaczej, zwrot kosztów uczestnictwa, w tym zakwaterowania, wyżywienia i przejazdu.

W przypadku gdy pracodawca zdecyduje się na udzielenie określonych świadczeń pracownikowi szkolącemu się z własnej inicjatywy, zakres tych świadczeń oraz obowiązek ich zwrotu w przypadku rozwiązania umowy o pracę z inicjatywy pracownika, strony mogą określić w sposób dowolny w umowie, która dla celów dowodowych powinna zostać zawarta w formie pisemnej.

Natomiast, jeśli szkolenie pracownika odbywa się na podstawie skierowania pracodawcy, wzajemne prawa i zobowiązania stron określa umowa z tym, że uprawnienia i obowiązki stron nie mogą być określone w niej w sposób mniej korzystny niż przewidują to przepisy rozporządzenia z 12 października 1993 r. (obowiązującego do 1 kwietnia 2010 r.). Umowa taka określa w szczególności warunki, na jakich pracownik będzie zobowiązany do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę, jeżeli nie dopełni warunków umowy i nie przepracuje określonego w umowie czasu.

Zawarcie umowy nie jest jednak konieczne w przypadku, gdy pracodawca nie uzależnia wydania pracownikowi skierowania w celu kształcenia, dokształcania lub doskonalenia w formach pozaszkolnych od zobowiązania się pracownika do przepracowania określonego czasu po ukończeniu nauki, a w razie niedotrzymania zobowiązania - do zwrotu części lub całości kosztów poniesionych na ten cel przez pracodawcę. W związku z tym, nawet jeżeli pracownik rozwiąże z własnej inicjatywy stosunek pracy, nie będzie miał wówczas obowiązku zwrotu pracodawcy poniesionych przez niego kosztów.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Par. 6 i 9 rozporządzenia ministra edukacji narodowej oraz ministra pracy i polityki socjalnej z 12 października 1993 r. w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji zawodowych i wykształcenia ogólnego dorosłych (Dz.U. nr 103, poz. 472 z późn. zm.).