Czy można uznać, że zawał serca związkowca podczas posiedzenia zarządu związku stanowi wypadek przy pracy

Wypadek, któremu uległ przewodniczący zarządu zakładowej organizacji związkowej podczas posiedzenia zarządu, spełnia wymogi wypadku zrównanemu z wypadkiem przy pracy. Wprawdzie związkowiec nie wykonywał w tym czasie swych obowiązków pracowniczych, jednak wykonywał zadania zlecone przez organizację związkową, co zostało zrównane w swych skutkach ze świadczeniem pracy.

Wypadkiem przy pracy jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną, powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą:

● podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności lub poleceń przełożonych,

● podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika czynności na rzecz pracodawcy, nawet bez polecenia,

● w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji pracodawcy w drodze między siedzibą pracodawcy a miejscem wykonywania obowiązku wynikającego ze stosunku pracy.

Pracownik nabędzie również prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego wówczas, gdy ulegnie wypadkowi zrównanemu z wypadkiem przy pracy, który będzie miał miejsce:

● w czasie podróży służbowej w okolicznościach innych niż powyżej określone, chyba że wypadek spowodowany został postępowaniem pracownika, które nie pozostaje w związku z wykonywaniem powierzonych mu zadań,

● podczas szkolenia w zakresie powszechnej samoobrony;

● przy wykonywaniu zadań zleconych przez działające u pracodawcy organizacje związkowe.

Przyczyna wywołująca wypadek przy pracy ma być zewnętrzna, co oznacza, że ma leżeć poza poszkodowanym pracownikiem, np. uraz powstały na skutek działania maszyn, energii elektrycznej czy też wysokiej temperatury. Pozostaje ocenić, czy przyczyną taką jest zawał serca. Co do zasady, wypadkiem przy pracy nie jest choroba lub pogorszenie stanu zdrowia, które nie pozostaje w żadnym związku z pracą i nastąpiłoby niezależnie od tego, czy pracownik wykonywałby swoje obowiązki czy też nie. W konsekwencji, przyczyną zewnętrzną wypadku nie jest wylew krwi do mózgu bądź zawał serca, mimo że nastąpił w czasie pracy, jeżeli przyczyna wylewu lub zawału tkwiła wyłącznie w organizmie poszkodowanego.

Co innego w sytuacji, gdy nastąpi splot przyczyn tkwiących w organizmie pracownika z przyczynami zewnętrznymi. Wypadek przy pracy będzie miał bowiem miejsce wówczas, gdy obok przyczyny wewnętrznej (choroba) powstanie związana z zatrudnieniem przyczyna zewnętrzna, o ile bez tej ostatniej nie doszłoby do wypadku. Za przyczynę zewnętrzną uznaje się w orzecznictwie np. nadmierny wysiłek podczas pracy.

Z powyższego względu uznano, że perforacja wrzodu żołądka, wylew krwi do mózgu czy zawał serca mają charakter wypadku przy pracy, jeżeli są wywołane nadmiernym wysiłkiem fizycznym pracownika (por. m. in. uchwała SN z 11 lutego 1963 r., III PO 15/62, OSPiKA 1964/2/23, wyrok SN z 27 września 1971 r., III CRN 332/71, OSN 1972/4/73; wyrok SN z 26 marca 1975 r., III PRN 460/74, OSN 1976/5/111). Podobnie praca świadczona przez kilka tygodni z ewidentnym naruszeniem przez pracodawcę przepisów o czasie pracy może stanowić przyczynę zewnętrzną doznanego przez pracownika zawału serca jako wypadku przy pracy (wyrok SN z 1 grudnia 2000 r., II UKN 107/00, OSNP 2002/14/342). W innym orzeczeniu Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że przyczyną zewnętrzną wypadku może być silny stres pracownika, który doprowadził do zawału serca.

Wpływ nadmiernego wysiłku lub stresu na powstanie wypadku podlega indywidualnej ocenie w przypadku konkretnego pracownika. Ocena ta wymaga uwzględnienia możliwości fizycznych i psychicznych danego pracownika, jego wieku, kondycji, zależy też od tego, czy podwładny wykonywał pracę po okresie dłuższego odpoczynku (np. urlopu) czy też wykonywał ją przemęczony dotychczasową pracą (wyrok SN z 30 czerwca 1999 r., II UKN 22/99, OSNP 2000/18/696).

@RY1@i02/2009/226/i02.2009.226.168.0002.101.jpg@RY2@

Dominika Cichocka, ekspert z zakresu prawa pracy

Dominika Cichocka

ekspert z zakresu prawa pracy

PODSTAWA PRAWNA

Art. 3 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz.U. nr 199, poz. 1673 z późn. zm.).