Czy w umowie z pracownikiem można zwiększyć dobową normę czasu pracy

Postanowienia umowy zawartej pomiędzy pracodawcą a pracownikiem nie mogą modyfikować treści przepisu art. 15 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych.

Różnicuje on dobową i tygodniową normę czasu pracy osoby niepełnosprawnej w zależności od posiadanego stopnia niepełnosprawności. I tak, czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać ośmiu godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo, natomiast dodatkowe uprzywilejowanie, skutkujące czasem pracy nieprzekraczającym siedmiu godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, zostało powiązane z legitymowaniem się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności.

Ograniczenia dotyczące czasu pracy osoby niepełnosprawnej nie dotyczą jedynie osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz sytuacji, gdy na wniosek osoby zatrudnionej lekarz prowadzący badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.

Zgoda lekarza na odstępstwo od stosowania skróconego czasu pracy skutkuje tym, że bezpośrednie zastosowanie znajdą odpowiednie przepisy kodeksu pracy.

W sytuacji opisanej w pytaniu, wskutek braku zgody lekarza na stosowanie kodeksowego - a nie skróconego - czasu pracy wobec osoby z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, pracownikowi będzie przysługiwało wynagrodzenie za dodatkowo przepracowaną godzinę w wysokości 1/7 dziennego wynagrodzenia wynikającego z umowy wraz z dodatkiem za pracę w nadgodzinach, gdyż za taką uznaje się pracę powyżej normy dobowej, która u osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności zasadniczo wynosi siedem godzin.

Bez znaczenia dla powyższego pozostaną odmienne, umowne ustalenia z pracownikiem.

W uzasadnieniu do wyroku z 6 lipca 2005 r., (III PK 51/05, OSNP 2006/5-6/85) Sąd Najwyższy wyraził opinię, że umowne wydłużenie norm czasu pracy jest z oczywistych względów niekorzystne dla pracownika i tym samym nieważne na podstawie art. 18 par. 2 k.p. Narusza także przepis art. 84 k.p., który stanowi, że pracownik nie może zrzec się prawa do wynagrodzenia.

Reasumując, akceptacja niekorzystnych zapisów umowy o pracę w zakresie zwiększenia dobowej normy czasu pracy nie wpływa na prawo pracownika do wynagrodzenia za przepracowane godziny nadliczbowe (w przedmiotowym przypadku będą to godziny powyżej 7. godziny na dobę) wraz z dodatkiem z tego tytułu.

@RY1@i02/2010/249/i02.2010.249.209.0006.001.jpg@RY2@

Małgorzata Tylewicz-Piwnik, ekspert z zakresu prawa pracy

Małgorzata Tylewicz-Piwnik

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 15 i 16 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnieniu

osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r., nr 14,

poz. 92 z późn. zm.).

Art. 18 par. 2 i art. 84 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).