Warto odbyć praktykę w firmie

Podmiotem przyjmującym absolwenta do odbycia praktyki może być osoba fizyczna, osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej. Nie ma więc wymogu, aby podmiot przyjmujący na praktykę musiał zatrudniać pracowników. Jeśli zatem przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który nie jest dla nikogo pracodawcą, wyrazi wolę przyjęcia praktykanta, nie ma przeszkód do odbycia praktyki. Po jej zakończeniu na żądanie praktykanta podmiot ten jest obowiązany wystawić na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i umiejętnościach nabytych w czasie odbywania praktyki, które będzie mógł przedstawić pracodawcom, starając się o pracę. Praktyki mogą się odbywać przy wszystkich rodzajach prac z wyjątkiem tych, które uznawane są za prace szczególnie niebezpieczne w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 237¹⁵ kodeksu pracy.

Art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 3, art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Żądanie opłaty za możliwość odbycia praktyk przeprowadzanych na podstawie ustawy o praktykach absolwenckich jest niedopuszczalne. Podmiot przyjmujący absolwenta i praktykant uzgodnić mogą, czy praktyka będzie miała charakter odpłatny, czy nieodpłatny. Odpłatność ta polega jednak na wypłacaniu świadczenia na rzecz praktykanta, a nie podmiotu przyjmującego. Maksymalna wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego dla praktykanta nie może przekraczać dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (obecnie 2634 zł). Nie można wykluczyć zawarcia odpłatnej umowy o szkolenie (praktykę) na zasadzie swobody umów, szczególnie w przypadku gdy praktykant miałby nabyć umiejętności cenne na rynku pracy. Strony takiej umowy nie mogłyby jednak korzystać z żadnych przywilejów wynikających z umowy o praktykach absolwenckich.

Art. 3 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Absolwent odbywający praktykę nie jest pracownikiem. Podmiot przyjmujący nie ma obowiązku stosowania do niego wprost kodeksu pracy. Wyjątkiem są przepisy o zakazie dyskryminacji oraz stosowane odpowiednio przepisy o czasie pracy, przerwach na odpoczynek i pracy w porze nocnej. Pracodawca powinien również zapewnić praktykantom na identycznych zasadach jak pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym, w zależności od rodzaju świadczeń i zagrożeń związanych z odbywaniem praktyki, odpowiednie środki ochrony indywidualnej. Dlatego praktykant nie nabywa roszczeń o świadczenia przysługujące pracownikom. Odpłatność praktyki nie oznacza, że osoba odbywająca ją otrzymuje wynagrodzenie za pracę i nie należy się żadne dodatkowe wynagrodzenie za czynności wykonywane w czasie przekraczającym dopuszczalne normy. Gdyby okazało się jednak, że praktykant wykonywał czynności takie jak inni pracownicy, mógłby żądać ustalenia przed sądem istnienia stosunku pracy i wszystkich łączących się z tym świadczeń, włączając w to wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.

Art. 4, art. 6 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Maksymalny okres, na jaki można zawrzeć umowę o praktykę, wynosi trzy miesiące. Nie może być on przedłużony nawet wtedy, gdyby podmiot przyjmujący i praktykant chcieli podpisać kilka kolejnych umów o odbywanie praktyki, ponieważ łączny okres, na jaki mogą zostać zawarte, nie może przekroczyć trzech miesięcy. Nie ma natomiast przeszkód, aby praktykant zawarł kilka umów na okresy trzymiesięczne z różnymi podmiotami.

Art. 5 ust. 4-5 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Rozwiązanie umowy o praktykę jest możliwe, ale w formie pisemnej. W tym przypadku absolwent nie może jednak niezwłocznie rozstać się z podmiotem przyjmującym na praktykę. Sposób rozwiązania umowy o praktykę absolwencką zależy bowiem od tego, czy jest ona odpłatna czy nieodpłatna. W pierwszym przypadku każda ze stron może ją wypowiedzieć z zachowaniem siedmiodniowego terminu. Tylko wtedy gdy praktyka odbywana jest nieodpłatnie, rozwiązać ją można w każdym czasie ze skutkiem natychmiastowym.

Art. 5 ust. 6 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Umowa o odbywanie praktyki musi zostać zawarta na piśmie. Strony powinny określić w niej: 1) rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne; 2) okres odbywania praktyki; 3) tygodniowy wymiar czasu pracy w ramach praktyki; 4) wysokość świadczenia pieniężnego wtedy, gdy praktyka ma być odbywana odpłatnie. Odbywanie jej nie stanowi przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego. Warunkiem jest przedstawienie właściwemu powiatowemu urzędowi pracy (PUP) umowy o odbywanie praktyki. Odbywanie jej zwalania praktykanta bezrobotnego od obowiązku zgłaszania się do właściwego PUP w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub w innym celu określonym przez urząd. Realizowanie praktyki będzie miało wpływ na uprawnienia praktykanta tylko wtedy, gdy podmiot przyjmujący na praktykę ustali z bezrobotnym absolwentem odbywającym praktykę płatną, że będzie mu wypłacał miesięczne świadczenie pieniężne przekraczające połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta pozbawi bowiem praktykanta prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Art. 5 ust. 2 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Art. 2 ust. 2, art. 33 ust. 3a, art. 75 pkt 7 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz.U. z 2008 r. nr 69, poz. 415, z późn. zm.).

Warunkiem przyjęcia do odbycia praktyki jest ukończenie co najmniej gimnazjum i wiek poniżej 30 lat w dniu rozpoczęcia praktyki. W związku z tym bez znaczenia będzie fakt, że w chwili podpisania umowy absolwent nie ukończył jeszcze 30 lat, jeśli w przewidywanym terminie rozpoczęcia praktyki osiągnie ten wiek. Dopuszczalne jest natomiast rozpoczęcie praktyki nawet na dzień przed ukończeniem 30 lat, ponieważ przekroczenie tego wieku w trakcie trwania praktyki nie uniemożliwia jej odbycia.

Art. 2 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu