Kiedy można skrócić czas pracy ze względu na stan zdrowia

Osoba, która uzyska orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, może pracować krócej. Czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może bowiem przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Pracownik ten nie może też być zatrudniony w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych. Dodatkowe ograniczenia dotyczą osób zaliczonych do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Ich czas pracy nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo. Szczególny wymiar czasu pracy niepełnosprawnych obowiązuje od dnia następującego po przedstawieniu pracodawcy orzeczenia o niepełnosprawności.

Uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności nie oznacza, że pracownik musi pracować w skróconym wymiarze czasu pracy. W zwykłym wymiarze czasu pracy (czyli 8 godz. na dobę, z możliwością pracy w nadgodzinach i w porze nocnej) może pracować niepełnosprawny, który:

● jest zatrudniony przy pilnowaniu (np. jako ochroniarz, stróż) lub

● uzyska na to zgodę lekarza.

Niepełnosprawnemu pracownikowi przysługują też inne uprawnienia, dzięki którym może on skrócić swój czas pracy. Ma on prawo do dodatkowej przerwy w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Wynosi ona 15 minut i jest wliczana do czasu pracy (przysługuje więc za nią wynagrodzenie). Ponadto osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego osoba ta nabywa po przepracowaniu jednego roku po dniu zaliczenia jej do jednego z tych stopni niepełnosprawności. Dodatkowe dni wolne od pracy nie przysługują jednak tym niepełnosprawnym, którzy na podstawie innych przepisów (lub np. regulaminu pracy) mają prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze przekraczającym 26 dni albo do innego urlopu dodatkowego.

Osoba o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności ma także prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:

● w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym (nie częściej niż raz w roku),

● w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Łączny wymiar urlopu dodatkowego i zwolnień od pracy nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym.

Warunkiem skorzystania z uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym jest uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Wydają je powiatowe zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego albo, za ich zgodą, na wniosek ośrodka pomocy społecznej. Od orzeczenia powiatowego zespołu przysługuje odwołanie. Rozpatruje je wojewódzki zespół ds. orzekania o niepełnosprawności. Od orzeczenia wojewódzkiego zespołu przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie 30 dni od jego doręczenia.

Orzeczenie o danym stopniu niepełnosprawności może uzyskać osoba o naruszonej sprawności organizmu, która powoduje ograniczenie możliwości wykonywania pracy. Warto przypomnieć, że na równi z orzeczeniami o stopniu niepełnosprawności traktowane są orzeczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o niezdolności do pracy.

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl

Art. 3-5, art. 6b, art. 6c, art. 15-20 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2008 r. nr 14, poz. 92).