Czy zróżnicowanie pensji narusza zasadę równego traktowania pracowników

Zróżnicowanie wynagrodzenia zasadniczego lekarzy w stosunku do wynagrodzenia lekarzy rezydentów nie stanowi dyskryminacji w rozumieniu art. 18^3c k.p. Taki pogląd wyraził Sąd Najwyższy w wyroku z 29 marca 2011 r. (I PK 231/10, M.P.Pr. 2011/8/423).

Zróżnicowanie wynagrodzenia lekarza specjalisty w stosunku do lekarza rezydenta ma bowiem swoje uzasadnienie w sposobie finansowania zatrudnienia lekarzy rezydentów. W przypadku lekarza rezydenta minister zdrowia przekazuje środki na wypłatę wynagrodzeń zasadniczych jednostce zatrudniającej takiego lekarza. Natomiast pieniądze na wynagrodzenie dla lekarzy specjalistów pochodzą z realizacji umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawieranych przez dany szpital z NFZ. Wysokość wynagrodzeń zależy od wysokości kontraktów. Wynagrodzenie lekarza specjalisty jest finansowane przez szpital z puli uzyskiwanej corocznie w ramach kontraktu z NFZ. Środki finansowe na wynagrodzenie dla rezydentów pochodzą zaś wprost z budżetu państwa, a ich wysokość nie zależy od pracodawcy, lecz bezpośrednio od ustawodawcy. Regulacja ustawowa wynagrodzenia lekarzy rezydentów ma zachęcić absolwentów studiów medycznych do wykonywania zawodu lekarzy odbywających specjalizację w ramach rezydentury i dotyczy tylko okresu rezydentury. Po jej zakończeniu nastąpi zrównanie wynagrodzenia lekarza rezydenta z wynagrodzeniem lekarza z danym stopniem specjalizacji. Natomiast w przypadku lekarzy specjalistów wysokość wynagrodzenia kształtowana jest w oparciu o możliwości finansowe zakładu opieki zdrowotnej. Z tego względu, skoro to nie dyrektor szpitala dokonał zróżnicowania pod względem wynagrodzenia pracujących u niego lekarzy odbywających specjalizację w ramach rezydentury oraz lekarzy mających już specjalizację, nie można zarzucić mu dyskryminacji.

Stosownie do treści art. 18^3a par. 3 k.p. dyskryminacją jest nierówne traktowanie, spowodowane zakazanym kryterium, pracowników znajdujących się w takiej samej sytuacji faktycznej i prawnej (wyrok SN z 25 maja 2000 r., I PKN 661/99, Legalis). Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach przyjmował, że pracownik dochodzący odszkodowania z tytułu naruszenia przez pracodawcę zasady równego traktowania pracowników w zakresie wynagrodzenia za pracę powinien wykazać, że wykonywał jednakową pracę lub pracę jednakowej wartości, co pracownik wynagradzany korzystniej (por. wyrok SN z 15 września 2006 r., I PK 97/06, OSNP 2007/17-18/251). Pogląd ten wynika wprost z przepisu art. 18^3c par. 1 k.p. W konsekwencji w myśl art. 18^3b par. 1 k.p. w razie zróżnicowania wynagrodzenia pracowników wykonujących jednakową pracę lub pracę o jednakowej wartości pracodawca powinien udowodnić, że kierował się obiektywnymi powodami (por. wyrok SN z 22 lutego 2007 r., I PK 242/06, OSNP 2008/7-8/98).

Nie każde odmienne ukształtowanie uprawnień pracowniczych stanowi zatem naruszenie równego traktowania i dyskryminację. Zróżnicowanie sytuacji prawnej pracowników należących do tej samej grupy, wyróżnionej ze względu na posiadanie przez nich wspólnej cechy lub właściwości, nie stanowi dyskryminacji w rozumieniu art. 18^3a par. 3 k.p., jeżeli nie zostało spowodowane niedozwolonym przez ustawę kryterium. Chodzi tu w szczególności o płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy.

Odmienne zasady wynagradzania lekarzy rezydentów nie oznaczają dyskryminacji pozostałych lekarzy świadczących pracę w tym samym szpitalu

Leszek Jaworski

leszek.jaworski@infor.pl

Art. 18^3a par. 3, art. 18^3c par. 1 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz. U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).