Czy można dochodzić odszkodowania

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Jeżeli wskutek naruszenia zakazu konkurencji przez członka zarządu spółka poniosłaby szkodę majątkową, to może ona dochodzić jej naprawienia, czyli żądać od członka zarządu zapłaty odszkodowania. Spółka może więc na zasadach określonych w kodeksie pracy (art. 114 - 123 k.p.) wystąpić do sądu pracy o zasądzenie odszkodowania. O właściwości sądu będzie tu decydować wartość dochodzonego odszkodowania. Jeśli będzie to kwota nieprzekraczająca 75 000 zł, to właściwy będzie sąd rejonowy, gdy kwota ta będzie wyższa - sąd okręgowy. Spółka może wytoczyć powództwo o zapłatę odszkodowania przed sąd właściwości ogólnej pozwanego, bądź przed sąd, w którego okręgu praca jest, była lub miała być wykonywana, bądź też przed sąd, w którego okręgu znajduje się zakład pracy. Czyli może to być albo sąd miejsca zamieszkania pozwanego członka zarządu lub sąd właściwy dla miejsca, gdzie członek zarządu wykonywał swoją pracę ( zwykle chodzi tu o siedzibę spółki), ewentualnie sąd właściwy np. dla oddziału spółki, gdzie pracował pozwany członek zarządu. Spółka ma w tym zakresie wybór najbardziej dogodnego dla niego sądu.

Wniesienie sprawy wiąże się z kosztami, którymi są przede wszystkim opłata od pozwu w wysokości 5 proc. dochodzonej kwoty oraz ewentualne wydatki (np. koszty opinii biegłych).

Istotne znaczenie dla określenia zakresu odpowiedzialności materialnej ma rodzaj winy członka zarządu. W razie bowiem winy nieumyślnej odpowiedzialność pracownika, w myśl art. 115 k.p. ogranicza się tylko do wysokości faktycznie poniesionej przez pracodawcę straty, nie obejmuje natomiast utraconych przez niego korzyści, które osiągnąłby, gdyby pracownik nie wyrządził mu szkody. Udowodnienie wysokości straty w praktyce może nie być łatwe. Mogą ją obrazować np. wyliczenia spółki wskazujące na spadek sprzedaży lub utratę dotychczasowych klientów, oświadczenia byłych klientów lub zeznania świadków. W praktyce okoliczność ta jest też często przedmiotem opinii biegłego z zakresu księgowości. Odpowiedzialność pracownika jest ograniczona kwotowo. Odszkodowanie nie może bowiem przekroczyć sumy jego trzymiesięcznego wynagrodzenia w dniu wyrządzenia szkody. Inaczej jest, gdy spółka zdoła wykazać, że naruszając zakaz konkurencji, członek zarządu wyrządził jej szkodę umyślnie. W takim przypadku jego odpowiedzialność obejmuje bowiem nie tylko rzeczywiście poniesioną przez spółkę stratę, ale również i utracone przez nią korzyści (potencjalne zyski), które niejednokrotnie mają znaczną wysokość.

Warto też pamiętać, że możliwość dochodzenia przez spółkę zapłaty odszkodowania w stosunku do członka zarządu, który wyrządził szkodę wskutek naruszenia zakazu konkurencji, jest ograniczona czasowo. W razie bowiem, gdy pracownik wyrządził szkodę w sposób nieumyślny, roszczenia te przedawniają się stosunkowo szybko, bo już po upływie roku. Natomiast, w razie gdy członek zarządu wyrządził spółce szkodę umyślnie, do przedawnienia roszczeń stosuje się przepisy kodeksu cywilnego, które przewidują znacznie dłuższe terminy przedawnienia (art. 291 par. 3 k.p.). Zastosowanie ma tu bowiem art. 442¹ k.c., według którego przedawnienie zasadniczo wynosi 3 lata, licząc od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia. Jednak w każdym przypadku roszczenie spółki przedawnia się najpóźniej z upływem 10 lat od dnia wyrządzenia szkody.

W opisanej w pytaniu sytuacji można więc umieścić w umowie o pracę dyrektora handlowego klauzulę o zakazie konkurencji zarówno w trakcie jego trwania, jak i po jego ustaniu. W tym ostatnim przypadku należy jednak zakreślić termin jego obowiązywania oraz wysokość należnego mu odszkodowania, które nie może być niższe od 25 proc. minimalnego uposażenia otrzymywanego przez tego pracownika przed rozwiązaniem kontraktu o pracę.

Art. 114 - 123, art. 291 par. 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).