Kiedy wobec kierowców może być stosowany przerywany czas pracy

Stosowanie wobec kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym przerywanego czasu pracy jest niezależne od dopuszczalnej masy całkowitej kierowanych pojazdów. Pogląd ten sformułował Sąd Najwyższy w wyroku z 23 czerwca 2009 r. (III PK 18/09, Lex nr 512995).

Zgodnie z treścią art. 16 ust. 1 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym może być stosowany, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, system przerywanego czasu pracy według z góry ustalonego rozkładu, przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą nie dłużej niż 5 godzin. W przypadku gdy kierowca wykonuje przewozy regularne, przerwa może trwać nie dłużej niż 6 godzin, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy nie przekracza 7 godzin. Z przepisu tego wynika, więc, że system ten może być stosowany do kierowców w transporcie drogowym. Wątpliwości sprowadzają się więc do tego, czy pojęcie to obejmuje także transport pojazdem poniżej 3,5 t. Należy bowiem zwrócić uwagę, że ustawa o czasie pracy kierowców nie definiuje pojęcia "transport drogowy". W tym zakresie stosuje się definicję zawartą w art. 4 pkt 3 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz.U. z 2007 r. nr 125, poz. 874 z późn. zm.). Regulacja ta z kolei wskazuje (art. 3 ust. 1 pkt 2), że nie ma ona zastosowania do do przewozu drogowego wykonywanego pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 3,5 tony w transporcie drogowym rzeczy.

Sąd Najwyższy w powyższym wyroku wyjaśnił, że ustawa o czasie pracy kierowców pojęcie "transport drogowy" określa przez odesłanie do ustawy o transporcie drogowym. Ta zaś definiuje je (w powołanym art. 4 pkt 3 ustawy) w oderwaniu od masy pojazdu. Oznacza to zatem, że stosowanie wobec kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym przerywanego czasu pracy jest niezależne od dopuszczalnej masy całkowitej kierowanych pojazdów. Możliwa jest więc sytuacja, że do danego przewozu nie będzie miała zastosowania ustawa o transporcie drogowym, ale mimo tego kierowca go wykonujący będzie wykonywał przewóz odpowiadający definicji transportu drogowego i dlatego będzie mógł zostać zatrudniony w przerywanym systemie czasu pracy.

Sąd Najwyższy w powołanym orzeczeniu zwrócił uwagę jeszcze na jedną istotna kwestię. Wskazał on, że udzielenie czasu wolnego nie może nastąpić w czasie przerwy między dwoma zaplanowanymi okresami pracy. Jest to bowiem czas wolny pracownika wynikający z jego rozkładu czasu pracy. Pracodawca może udzielić pracownikowi czasu wolnego tylko w tych godzinach, które były zaplanowanymi godzinami pracy.

Podczas przerwy wynikającej z przerywanego systemu czasu pracy kierowca może swobodnie dysponować swoim czasem. Oznacza to, że może on opuścić swoje stanowisko pracy i czas ten przeznaczyć na odpoczynek lub załatwienie spraw osobistych. Pracodawca nie może zatem zobowiązać kierowcę do przebywania na terenie zakładu pracy w trakcie wykorzystywana przerwy. Przerwa taka jest płatna. Za ten okres kierowcy przysługuje wynagrodzenie w wysokości połowy wynagrodzenia określonego w art. 9 ust. 5 ustawy. Chodzi więc o wynagrodzenie w wysokości połowy stawki godzinowej wynikającej z kategorii osobistego zaszeregowania kierowcy, określonej stawką godzinową lub miesięczną.

@RY1@i02/2011/218/i02.2011.218.21700080d.802.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 16 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz.U. nr 92, poz. 879 z późn. zm.).