Jak prawidłowo określić umowę o zakazie konkurencji

adwokat

W zakresie określonym w odrębnej umowie podwładny nie może prowadzić działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy ani też świadczyć obowiązków w ramach stosunku pracy lub na innej podstawie na rzecz podmiotu prowadzącego taką działalność. Powyższe - z mocy art. 101² par. 1 k.p. - stosuje się odpowiednio także wówczas, gdy pracodawca i podwładny mający dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić przełożonego na szkodę, zawierają umowę o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy.

Sąd Najwyższy w wyroku z 9 marca 2006 r. (II PK 235/05, OSNP 2007/3-4/43) stwierdził, że umowa o zakazie konkurencji jest odrębną umową w tym znaczeniu, że stanowi odrębne zobowiązanie, a nie dlatego, że każdorazowo musi być sporządzona w odrębnym dokumencie.

Odrębna umowa o zakazie konkurencji może być zawarta (zamieszczona) w dokumencie umowy o pracę. Rygor nieważności dla umowy o zakazie konkurencji wynika tylko z braku formy pisemnej (art. 101³ k.p.), nie zaś z braku zawarcia jej w odrębnej umowie (dokumencie). W przypadku określonych wad w umowie o zakazie konkurencji nie stwierdza się skutku nieważności, ale przyjmuje się, że w zakresie nieuregulowanym zastosowanie mają przepisy kodeksu pracy.

Umowa o zakazie konkurencji nie może być zawiązana w sposób dorozumiany. Tak też uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 10 września 2004 r. (I PK 592/03, OSNP 2005/14/202). Konieczne jest zachowanie formy pisemnej. Niedochowanie temu wymogowi skutkuje sankcją w postaci nieważności umowy. Analogiczna sytuacja będzie miała miejsce, gdy modyfikacja postanowień umowy o zakazie konkurencji nie nastąpi w formie pisemnej.

Spośród pracowników podlegających zakazowi statuowanego normą art. 101¹ par. 1 k.p. należy wyodrębnić grupę osób mających dostęp do szczególnie ważnych informacji, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Tylko one bowiem mogą być adresatami zakazu konkurencji po zakończeniu zatrudnienia (art. 101² par. 1 k.p.). Brak jest jednak jakichkolwiek przeszkód, aby klauzulę o zakazie konkurencji w czasie trwania stosunku pracy i po jego ustaniu dla wspomnianego kręgu podmiotów zawrzeć w jednym dokumencie, np. umowie o pracę albo aneksie do niej.

W opisanej w pytaniu sytuacji można więc umieścić w umowie o pracę dyrektora handlowego klauzulę o zakazie konkurencji zarówno w trakcie jego trwania, jak i po jego ustaniu. W tym ostatnim przypadku należy jednak zakreślić termin jego obowiązywania oraz wysokość należnego mu odszkodowania, które nie może być niższe od 25 proc. minimalnego uposażenia otrzymywanego przez tego pracownika przed rozwiązaniem kontraktu o pracę.

Art. 101¹ - art. 101³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).