Kiedy sąd oddali żądanie o przywrócenie do pracy zwolnionego działacza

W orzecznictwie przyjmuje się, że jeżeli pracodawca wypowiedział umowę o pracę pracownikowi szczególnie chronionemu z naruszeniem przepisów o wypowiadaniu umów, to o tym, czy roszczenie pracownika o przywróceniu do pracy można uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczaniem prawa, decyduje rodzaj czynu pracownika przy uwzględnieniu wyjątkowości odmowy udzielenia ochrony, mogącej być jedynie następstwem szczególnych okoliczności (por. wyroki SN z 6 kwietnia 2006 r., III PK 12/06, OSNP 2007/7-8/90). Chodzi tutaj o szczególnie rażące naruszenie obowiązków pracowniczych niepozostających w związku z pełnieniem przez pracownika funkcji związkowych. Takie natomiast postępowanie stanowi wykorzystanie gwarancji wolności związkowych w celu sprzecznym z jej istotą i jako takie, stosownie do art. 8 k.p., nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. W takim przypadku sąd stosownie do art. 477¹ k.p.c. może zasądzić roszczenie nawet niezgłoszone przez odwołującego się pracownika, tj. odszkodowanie w zamian za przywrócenie do pracy. Pod warunkiem że stwierdzi, iż wypowiedzenie jest uzasadnione, tzn. przyczyny podane w wypowiedzeniu są prawdziwe, rzeczywiste i istniejące. W tym miejscu należy zwrócić uwagę, że Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lipca 2008 r. (I PK 2/08, OSNP 2009/23-24/311) wskazał, że zachowanie działacza związkowego wobec współpracowników, ocenione następnie jako popełnienie przestępstwa, aczkolwiek miało miejsce poza czasem i miejscem pracy, stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego w społeczności zakładowej, uzasadniające wypowiedzenie umowy o pracę. Rozpatrywana przez Sąd Najwyższy sprawa również dotyczyła czynnej napaści na innego członka związków zawodowych poza miejscem pracy z powodu różnicy zdań pomiędzy działaczami różnych organizacji związkowych działających na terenie zakładu pracy.

Odnośnie do stosowania klauzul generalnych określonych w art. 8 k.p., czyli zasad współżycia społecznego oraz społeczno-gospodarczego przeznaczenia prawa, należy podkreślić, iż interpretowane muszą one być w kontekście całokształtu okoliczności danego przypadku. Nie można, jak wskazuje się w literaturze, sformułować ogólnych dyrektyw co do ich stosowania. Sąd Najwyższy w wyroku z 9 lutego 2007 r. (I BP 15/06, OSNP 2008/7-8/92) stwierdził, że oddalenie powództwa ze względu na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego (art. 8 k.p.) następuje w granicach swobodnego uznania sędziowskiego po uwzględnieniu całokształtu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Uwzględnienie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem takiego orzeczenia może nastąpić tylko w przypadku szczególnie rażącego i oczywistego naruszenia art. 8 k.p.

@RY1@i02/2011/204/i02.2011.204.217001000.803.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 8, art. 30 par. 4, art. 45 par. 2, ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 32 ustawy 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).