Czy zapowiedź zwolnień grupowych może być uznana za mobbing

Towarzysząca zapowiadanym zwolnieniom z pracy atmosfera napięcia psychicznego wśród załogi zakładu pracy nie oznacza stosowania przez pracodawcę mobbingu. Taki pogląd sformułował Sąd Najwyższy w wyroku z 20 marca 2007 r. (II PK 221/06, OSNP 2008/9-10/122). W orzeczeniu tym SN wyjaśnił, że działania pracodawcy, polegające na uświadomieniu wszystkim zatrudnionym pracownikom sytuacji ekonomicznej spółki i wynikającej z niej potrzeby dokonania restrukturyzacji zatrudnienia połączonej ze zwolnieniem z pracy części pracowników, połączonych z akcją informacyjną i wprowadzeniem odpraw dla pracowników, nie stanowi zastraszania pracowników w rozumieniu art. 94³ par. 2 k.p.

Pracodawca ustalając kryteria do zwolnień musi przestrzegać zakazu dyskryminacji. Stosownie bowiem do treści art. 18^3a par. 1 k.p. pracodawca powinien równo traktować pracowników w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy. W tym kontekście należy podkreślić więc, że osiągnięcie wieku emerytalnego nie może być uznane za kryterium dyskryminujące grupę pracowników (por. wyrok SN z 14 stycznia 2008 r., II PK 102/07, OSNP 2009/5-6/61). Sąd Najwyższy wskazał bowiem w tym orzeczeniu, że pracownik po osiągnięciu wieku emerytalnego ma prawo do zabezpieczenia społecznego z tytułu pozostawania bez pracy z chwilą nabycia prawa do emerytury. W tym przypadku należy więc uznać, że nie sam wiek stanowi kryterium zwolnienia, ile fakt, że po osiągnięciu określonego wieku pracownik pozyskuje inne, poza zatrudnieniem, źródło stałego dochodu.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że możliwość przejścia na emeryturę stanowi uzasadnione kryterium umieszczenia pracownika na liście zwolnień. Zgodnie np. z wyrokiem SN z 8 czerwca 1999 r. (I PKN 105/99, OSNAPiUS 2000/17/641) uzyskanie przez pracownika prawa do wcześniejszej emerytury może uzasadniać jego wybór do rozwiązania umowy o pracę za wypowiedzeniem, jeżeli następuje ograniczenie zatrudnienia w wyniku połączenia dwóch stanowisk pracy. Podobnie wypowiedział się Sąd Najwyższy w wyroku z 26 listopada 2003 r. (I PK 616/02, Lex nr 106935). W orzeczeniu tym SN stwierdził, że osiągnięcie przez pracownika wieku emerytalnego stanowi samodzielną przyczynę uzasadniającą wypowiedzenie umowy o pracę i jednocześnie podkreślił, że nie jest ono przejawem dyskryminacji pracownika, który nabył prawo do emerytury.

W literaturze podkreśla się jednak, że stosując możliwość przejścia na emeryturę jako kryterium doboru pracowników do zwolnień, pracodawca musi zachować szczególną ostrożność, bowiem może być mu postawiony zarzut dyskryminacji ze względu na płeć, jeżeli wypowiedzenia wręczono kobietom, które z uwagi na niższy wiek emerytalny zostały w ten sposób pozbawione zatrudnienia.

@RY1@i02/2011/199/i02.2011.199.20900080l.802.jpg@RY2@

Leszek Jaworski, ekspert z zakresu prawa pracy

Leszek Jaworski

ekspert z zakresu prawa pracy

Art. 18^3a par. 1, art. 94³ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).