Czy utrata zaufania uzasadnia zwolnienie

ekspert z zakresu prawa pracy

Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z 27 czerwca 1985 r. (III PZP 10/85, OSNC 1985/11/164) przyczyna wypowiedzenia powinna być prawdziwa i konkretna.

Pracownikom na stanowiskach kierowniczych i samodzielnych stawia się wyższe wymagania niż pozostałym. Kontrola sądowa zasadności wypowiedzenia z powodu utraty zaufania przebiega jednak dwuetapowo. W pierwszej kolejności sąd ocenia, czy wskazane przez pracodawcę okoliczności mogą uzasadniać utratę zaufania do pracownika, w drugiej zaś, czy utrata zaufania w danych okolicznościach uzasadnia zwolnienie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że nawet jeżeli zasadne jest przyjęcie, że w okolicznościach danej sprawy pracodawca może utracić zaufanie do pracownika, nie oznacza to jeszcze automatycznie, że będzie to uzasadniało wypowiedzenie mu umowy o pracę.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że utrata zaufania do pracownika uzasadnia wypowiedzenie umowy o pracę, jeżeli w konkretnych okolicznościach nie można wymagać od pracodawcy, by nadal darzył go zaufaniem (wyrok SN z 7 września 1999 r., I PKN 257/99, OSNP 2001/1/14). Z powyższego wynika, że nie wystarczy powołanie się przez pracodawcę na utratę zaufania, lecz konieczne jest jej doprecyzowanie poprzez wskazanie konkretnych zarzutów. Dotyczy to także zwolnienia pracownika na kierowniczym stanowisku (wyrok SN z 19 lutego 2009 r., II PK 156/08, LEX nr 736723).

Utrata zaufania musi mieć bowiem oparcie w przesłankach natury obiektywnej i racjonalnej. Zachowanie pracownika musi być obiektywnie naganne, także wtedy, gdy jest niezawinione. Jako przykłady zachowań pracowniczych uznanych przez Sąd Najwyższy za prowadzące do utraty zaufania przez pracodawcę i uzasadniających wypowiedzenie stosunku pracy można wskazać np. niemożność porozumienia się i współpracy przełożonego z pracownikiem, wynikającą z ich odmiennej wizji prowadzenia zakładu pracy, wyrażającą się dezaprobatą pracownika dla zmian organizacyjnych i przejawiającą się w sposobie wykonywania obowiązków pracowniczych (postanowienie SN z 26 marca 1998 r., I PKN 565/97, OSNP 1999/5/165), naruszenie przepisów finansowych przez pracownika zatrudnionego na stanowisku głównego księgowego (wyrok SN z 14 lipca 1999 r., I PKN 148/99, OSNP 2000/19/711), niedopełnienie obowiązków przez pracownika zajmującego stanowisko kierownicze, gdy jego zachowanie jest obiektywnie nieprawidłowe, budzące wątpliwości co do rzetelności postępowania, nawet gdy nie dochodzi do naruszenia obowiązków pracowniczych (wyrok SN z 25 stycznia 2005 r., II PK 171/04, OSNP 2005/19/303).

Art. 30 par. 4, art. 45 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).