Czy wspólnika można zatrudnić na umowę o pracę

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Możliwe jest zatrudnienie jednego ze wspólników w spółce jawnej na podstawie umowy o pracę w przypadku, gdy jego praca nie będzie polegać na prowadzeniu spraw tej spółki i jej reprezentacji.

Spółka jawna jest spółką osobową. Powstaje z chwilą wpisu do rejestru sądowego. Może we własnym imieniu nabywać prawa, w tym własność nieruchomości i inne prawa rzeczowe, zaciągać zobowiązania, pozywać i być pozywana. Wynikają z tego określone konsekwencje polegające przede wszystkim na tym, że należy ją traktować jako podmiot odrębny od jej wspólników. Istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej ma prawo i obowiązek prowadzenia spraw spółki (art. 39 par. 1 k.s.h.). Wspólnicy ponoszą przy tym odpowiedzialność za zobowiązania spółki bez ograniczenia, całym majątkiem.

Kodeks pracy nie zawiera żadnego zakazu zatrudniania wspólników w ich spółce jawnej. Jednak dla określenia, czy w danym przypadku umowa zawarta między spółka a jednym z jej wspólników jest w istocie umową o pracę, decyduje rodzaj pracy, która ma być świadczona przez tego wspólnika oraz sposób jej wykonywania. Jeżeli bowiem w umowie takiej zobowiąże się on do prowadzenia spraw spółki lub jej reprezentacji, to zobowiązanie takie nie będzie stanowić umowy o pracę. Wynika to z tego, że prowadzenie spraw spółki jest, jak już wskazano, obowiązkiem każdego wspólnika, za które nie może on żądać osobnego wynagrodzenia, gdyż osobiste świadczenie pracy połączone z reprezentacją lub prowadzeniem spraw spółki wynika z samej istoty członkostwa w spółce.

Za prowadzenie spraw spółki wspólnik otrzymuje wynagrodzenie w postaci udziału w zyskach lub osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego, dla którego powołano spółkę. Nie jest to jednak, w żadnym razie, wynagrodzenie w rozumieniu kodeksu pracy. Tak więc wspólnik spółki jawnej nie może zawrzeć z nią umowy o pracę, której przedmiotem byłoby prowadzenie lub reprezentowanie spraw spółki. Natomiast w sytuacji gdy wspólnik podejmie się wykonywania pracy niezwiązanej z prowadzeniem spółki lub jej reprezentacją (np. zatrudni się jako kierowca lub informatyk w przedsiębiorstwie prowadzonym przez spółkę), a do tego będzie to praca wykonywana niezależnie od stosunku spółki i w sposób podporządkowany, to wówczas może dojść do nawiązania z tym wspólnikiem stosunku pracy, ze wszystkimi wynikającymi z tego konsekwencjami. W takim bowiem przypadku jego praca będzie miała taki sam charakter jak praca osoby trzeciej. Na możliwość tego rodzaju zatrudnienia wspólnika w jego spółce wskazywał także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 października 1997 r. (SA/Sz 1223/96, Glosa 1998/3/32). Wyrok ten zapadł wprawdzie na gruncie stanu faktycznego, w którym chodziło o zatrudnienie wspólnika w spółce cywilnej, to jednak wobec zbliżonej regulacji dotyczącej istoty prawa i obowiązków wspólników spółki cywilnej i spółki jawnej można uznać, że jest on nadal aktualny także do zatrudnienia wspólnika w spółce jawnej.

Art. 39 par. 1 ustawy z 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz.U. nr 94, poz. 1037 z późn. zm.).