Czy możliwe jest dyscyplinarne rozwiązanie umowy

Czytelnik odszedł z pracy bez wypowiedzenia, gdyż pracodawca notorycznie zmuszał pracowników do przekraczania norm czasu pracy, bez dodatkowego wynagrodzenia lub czasu wolnego w zamian za nadgodziny. Czytelnik zażądał także odszkodowania. Pracodawca odmówił jednak jego wypłaty. Gdy czytelnik skierował pozew o odszkodowanie do sądu, pracodawca wysłał mu pismo stwierdzające, że to on zwalnia go dyscyplinarnie za niestawienie się do pracy.

- Czy takie pismo pracodawcy wywiera skutki prawne - pyta pan Marek z Zamościa.

Skuteczne było rozwiązanie umowy bez wypowiedzenia z powodu naruszenia przez pracodawcę jego podstawowych obowiązków. Niemożliwe było zaś zwolnienie czytelnika w trybie dyscyplinarnym, gdyż stosunek pracy już nie istniał.

Zgodnie z art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy pracownik może rozwiązać umowę o pracę bez wypowiedzenia, gdy pracodawca dopuścił się wobec niego ciężkiego naruszenia swoich podstawowych obowiązków. W takim przypadku pracownikowi przysługuje odszkodowanie w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia, a jeżeli umowa o pracę została zawarta na czas określony lub na czas wykonania określonej pracy - w wysokości wynagrodzenia za okres dwóch tygodni. Oświadczenie pracownika o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia powinno nastąpić na piśmie, z podaniem przyczyny uzasadniającej rozwiązanie umowy. Wywołuje ono skutki, jakie przepisy prawa wiążą z rozwiązaniem umowy przez pracodawcę za wypowiedzeniem.

Rozwiązanie umowy o pracę bez wypowiedzenia przez pracownika na podstawie art. 55 par. 1¹ kodeksu pracy jest skuteczne bez względu na to, czy rzeczywiście występują wskazane przez niego przyczyny rozwiązania umowy (por. wyrok SN z 4 marca 1999 r., I PKN 614/98, OSP 1999/11/208).

Pracodawca może kwestionować przyczyny rozwiązania umowy w wytoczonym przez pracownika procesie o odszkodowanie. Przepis art. 61¹ kodeksu pracy daje mu ponadto prawo do wystąpienia z roszczeniem o odszkodowanie przeciwko pracownikowi, który rozwiązał stosunek pracy bez wypowiedzenia w nieuzasadniony sposób.

Anna Telec

Art. 55, art. 61¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).