Czy podstawa nawiązania umowy jest dowolna

Czytelnik uzyskał stopień awansu zawodowego nauczyciela dyplomowanego. Dyrektor szkoły, w której chciałby podjąć pracę, proponuje mu zatrudnienie w pełnym wymiarze zajęć na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

- Czy taka podstawa nawiązania stosunku pracy jest dopuszczalna - pyta pan Ryszard z Częstochowy.

Nie. Szkoły publiczne i inne placówki zatrudniając nauczycieli na podstawie przepisów Karty nauczyciela nie mają swobody wyboru podstawy nawiązania stosunku pracy z nauczycielami. Karta nauczyciela zawiera bowiem przepisy szczególne określające w sposób kompleksowy zasady zatrudniania nauczycieli.

Umowa o pracę na czas nieokreślony może zostać zawarta z nauczycielami kontraktowymi. Zawarcie umowy o pracę jest natomiast, co do zasady, wykluczone w odniesieniu do nauczycieli posiadających stopień awansu zawodowego nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Nauczyciele ci mogą zostać (z pewnymi wyjątkami) zatrudnieni na podstawie mianowania.

Do nawiązania stosunku pracy z nauczycielem mianowanym nie wystarcza samo posiadanie stopnia awansu zawodowego nauczyciela mianowanego lub dyplomowanego. Artykuł 10 ust. 5 Karty nauczyciela przewiduje dalsze wymogi dotyczące samego nauczyciela. Są nimi: posiadanie obywatelstwa polskiego (z wyłączeniem pewnych osób), pełna zdolność do czynności prawnych i korzystanie z praw publicznych, brak toczących się przeciwko nauczycielowi postępowań karnych, dyscyplinarnych lub o ubezwłasnowolnienie, niekaralność za przestępstwo popełnione umyślnie oraz posiadanie kwalifikacji wymaganych do zajmowania danego stanowiska (określonych odrębnymi przepisami).

Aby zatrudnienie nauczyciela na podstawie mianowania było możliwe, muszą istnieć warunki do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony. Jeżeli nie ma takiej możliwości, zatrudnienie może nastąpić tylko w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podstawą nawiązania stosunku pracy może być wówczas wyłącznie umowa o pracę zawarta na czas nieokreślony, również w odniesieniu do nauczyciela mianowanego i dyplomowanego. Wyjątek od obowiązku zatrudnienia nauczycieli dyplomowanych i mianowanych na podstawie mianowania ma miejsce również w przypadku zaistnienia potrzeby wynikającej z organizacji nauczania lub zastępstwa nieobecnego nauczyciela, w tym w trakcie roku szkolnego. W tej sytuacji z każdym z nauczycieli (również mianowanym lub dyplomowanym) stosunek pracy nawiązuje się na podstawie umowy o pracę na czas określony.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 10 ust. 5 - 8 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. nr 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.).