Nakaz wypłaty nie dotyczy wynagrodzenia o charakterze spornym

Powyższy spór może rozstrzygnąć wyłącznie sąd wskutek powództwa pracownika o zapłatę spornego składnika wynagrodzenia, który nie został mu wypłacony.

Inspektor pracy ma natomiast uprawnienie do przeprowadzania kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy w zakresie prawidłowości i terminowości wypłaty wynagrodzeń. W razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy, właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy wypłaty należnego wynagrodzenia za pracę.

Natychmiastowa wykonalność

Nakaz wypłaty wynagrodzenia wydawany jest w trybie administracyjnym. Dotyczyć on może wszelkich świadczeń należnych pracownikom, a więc nie tylko wynagrodzenia zasadniczego i dodatków, ale też odpraw, ekwiwalentów, nagród jubileuszowych. Nakazy dotyczące wypłaty wynagrodzeń są natychmiast wykonalne. W wyroku z 25 lutego 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (II SA/Bd 11/10, LEX nr 663848) stwierdził nawet, że art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy w sposób bezwzględny przesądza o nadaniu decyzji w przedmiocie wypłaty należnego wynagrodzenia rygoru natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że ustawodawca nie pozostawia organom administracyjnym żadnego luzu decyzyjnego w tym przedmiocie. Organy nie mają możliwości różnicowania terminu wykonania nakazu, o którym mowa, nawet gdyby stwierdziły, że zaistniały do tego uzasadnione przesłanki. Ustawodawca nie przewidział bowiem dla decyzji z art. 11 pkt 7 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy innego - niż natychmiastowy - terminu wykonania.

Decyzja administracyjna

Nakaz wydany przez inspektora pracy ma charakter decyzji administracyjnej, która kierowana jest do pracodawcy jako podmiotu prawnego. Jego celem jest zdyscyplinowanie pracodawcy i wymuszenie przestrzegania przepisów prawa pracy ewentualnym nałożeniem kary grzywny. Nie budzi jednak jakichkolwiek sporów to, że warunkiem wydania przez inspektora pracy decyzji nakazującej pracodawcy wypłatę na rzecz pracownika wynagrodzenia jest bezsporny charakter tego świadczenia. Wydanie nakazu przede wszystkim obejmować będzie mogło wynagrodzenia już naliczone przez służby księgowe pracodawcy, a jeszcze niewypłacone.

Bezsporne mogą być również składniki wynagrodzenia wynikające wprost z przepisów prawa pracy powszechnie obowiązujących lub przepisów zakładowych, czyli na przykład regulaminów wynagradzania lub układów zbiorowych.

Wykładnia przepisów

Zdarza się (tak jak w omawianym przypadku), że pracownicy toczący spór z pracodawcą na tle wypłaty wynagrodzeń zawiadamiają inspekcję pracy o nieprawidłowościach przy wykonywaniu tych obowiązków, próbując w ten sposób skłonić zatrudniającego do przyznania im racji. Nawet wówczas, gdy w wyniku takiego zawiadomienia dokonana zostanie z urzędu kontrola Państwowej Inspekcji Pracy, nie pomoże pracownikowi. Ustalenie bowiem w toku takiej kontroli, że wynagrodzenia objęte zawiadomieniem pracowników nie zostały wypłacone, nie zawsze prowadzić musi do wydania nakazu ich wypłaty. Inspektor pracy nie ma bowiem uprawnienia do wydania nakazu wypłaty wynagrodzenia o charakterze spornym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 3 lipca 2008 r., I OSK 1135/07, LEX nr 443777). Sporny charakter wynagrodzeń wynikać może przede wszystkim właśnie z wątpliwości dotyczących wykładni przepisów prawa zakładowego lub powszechnie obowiązującego.

Wydanie nakazu zapłaty wynagrodzenia w trybie administracyjnym uznać należy za wykluczone, także gdy odnośnie do interpretacji przepisu określającego uprawnienia płacowe pracowników istnieją spory w doktrynie lub orzecznictwie prawa pracy. Kontrowersje dotyczące zasadności wypłaty wynagrodzenia wynikać mogą ponadto z powstania między pracownikiem i pracodawcą sporu co do istnienia podstaw faktycznych do wypłaty. Typowym przykładem może być tu spór pomiędzy pracownikiem i pracodawcą o wypłatę wynagrodzenia za nadgodziny, których istnienie kwestionuje pracodawca.

Wnoszenie odwołania

Wszelkie omówione tu spory na tle prawa pracownika do wynagrodzenia wyjaśniane być mogą wyłącznie przed sądem pracy. Jest to jedyny organ uprawniony do rozstrzygania sporów pracowniczych w sprawie o zapłatę wytoczonej pracodawcy przez pracownika. Gdyby pomimo spornego charakteru wynagrodzenia inspektor pracy wydał decyzję nakazującą jego wypłatę, pracodawca może odwołać się od niej do organu wyższego rzędu, a następnie do sądu administracyjnego. Pracodawca, odwołując się od decyzji, musi mieć jednak na względzie to, że sporność wynagrodzenia powinna mieć charakter rzeczywisty. O tym, iż istnieją kontrowersje co do zasadności wynagrodzeń, nie przesądza samo wniesienie przez pracowników spraw do sądu pracy o zapłatę wynagrodzeń ponieważ w licznych przypadkach podstawą do wniesienia pozwu może być sam fakt niewypłacenia pensji, a nie jej sporny charakter.

Trudności z wyegzekwowaniem

Gdy inspektor pracy wyda administracyjny nakaz wypłaty wynagrodzenia, decyzja ta, jeśli pracodawca jej nie wykona, nie da pracownikowi możliwości jego wyegzekwowania. Nie jest to bowiem tytuł egzekucyjny, na podstawie którego (po nadaniu klauzuli wykonalności) świadczenie mógłby wyegzekwować komornik.

@RY1@i02/2012/250/i02.2012.250.217000900.802.jpg@RY2@

Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 11 pkt 7 ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2012 r., poz. 404 z późn. zm.).