Na jakie świadczenia mogą liczyć pracownicy upadających firm

Czy fundusz zaspokoi roszczenia

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.816.jpg@RY2@

W razie niewypłacalności pracodawcy świadczenia pracownicze są wypłacane ze środków FGŚP. Z tego źródła zaspokojone mogą być należności główne z tytułu wynagrodzenia za pracę, za czas niezawinionego przez pracownika przestoju, niewykonywania obowiązków (zwolnienia od pracy) i za czas innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, a także wynagrodzenia chorobowego i urlopowego. Podobnie z tych środków może być wypłacona odprawa pieniężna (przysługująca na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników), ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy (należny za rok kalendarzowy, w którym ustał stosunek pracy) oraz odszkodowanie za skrócenie okresu wypowiedzenia umowy o pracę (jest ono możliwe w razie ogłoszenia upadłości) i dodatek wyrównawczy (przysługujący w razie przeniesienia na inne stanowisko wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej). Ze środków FGŚP finansowane są także składki na ubezpieczenia społeczne należne od pracodawców.

Podstawa prawna

Art. 12 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy firma może wnioskować o zaliczki

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.817.jpg@RY2@

W okresie od złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości firmy do wydania przez sąd postanowienia w tej sprawie pracodawca może wnioskować do marszałka województwa o wypłatę zaliczek przeznaczonych na zaspokojenie zaległych świadczeń pracowniczych. Pracownicy otrzymaliby wówczas kwotę należnych świadczeń, ale nie wyższą niż minimalne wynagrodzenie za pracę. Wniosek, jaki ma złożyć pracodawca, obejmuje zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń pracowniczych oraz poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię wniosku o ogłoszenie upadłości złożonego w sądzie wraz z dołączonymi do niego dokumentami. Wspomniane zaliczki są wypłacane bezpośrednio pracownikowi.

Podstawa prawna

Art. 14a ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy niewypłacalność ogranicza wypłaty

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.818.jpg@RY2@

Jeżeli zaspokojeniu podlegają roszczenia z okresów następujących po dacie niewypłacalności pracodawcy, osoba sprawująca zarząd nad majątkiem firmy (np. syndyk) składa marszałkowi województwa - niezwłocznie po ustaniu stosunku pracy osób uprawnionych - wykazy uzupełniające do wspomnianych wcześniej zbiorczych wykazów niezaspokojonych roszczeń. Środki są wypłacane niezwłocznie po ustaleniu zgodności takich wykazów z ustawą o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy.

Podstawa prawna

Art. 15 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy można złożyć wniosek

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.819.jpg@RY2@

Przepisy przewidują, że to pracodawca, syndyk, likwidator lub inna osoba sprawująca zarząd nad majątkiem firmy sporządza i składa marszałkowi województwa zbiorczy wykaz niezaspokojonych roszczeń (w okresie jednego miesiąca od daty niewypłacalności pracodawcy). W wykazie określa się osoby uprawnione do wypłat z FGŚP oraz tytuły i wysokość roszczeń wnioskowanych do zaspokojenia ze środków Funduszu. Po stwierdzeniu zgodności zbiorczego wykazu z przepisami ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy marszałek przekazuje niezwłocznie odpowiednie środki finansowe Funduszu osobie sprawującej zarząd nad majątkiem firmy (czyli np. syndykowi), która przekazuje je uprawnionym osobom.

Wypłata może jednak nastąpić także na podstawie wniosku pracownika, byłego pracownika lub uprawnionych do renty rodzinnej członków rodziny zmarłego zatrudnionego. Składa się go marszałkowi województwa, nie wcześniej niż po upływie dwóch tygodni od terminu przewidzianego do złożenia zbiorczego wykazu. Ten wypłaca środki niezwłocznie po stwierdzeniu, że wniosek obejmuje roszczenia podlegające zaspokojeniu ze środków Funduszu oraz niezwłocznie powiadamia o tym pracodawcę, syndyka, likwidatora lub inną osobę sprawującą zarząd nad majątkiem pracodawcy.

Podstawa prawna

Art. 15, 16 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy wypłaty są zawsze równe pensji

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.820.jpg@RY2@

Wysokość wypłat z Funduszu jest ograniczona. W przypadku wynagrodzenia za pracę, za czas przestoju, zwolnienia od pracy lub innej usprawiedliwionej nieobecności w pracy, a także wynagrodzenia chorobowego oraz urlopowego łączna kwota świadczeń za okres jednego miesiąca nie może przekraczać przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia z poprzedniego kwartału (w II kwartale 2012 r. była to kwota 3 496,82 zł). Podobne ograniczenie obowiązuje w przypadku wypłaty dodatku wyrównawczego oraz ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop. Natomiast w przypadku wypłaty świadczenia z tytułu odprawy pieniężnej lub odszkodowania za skrócony okres wypowiedzenia nie może ono przekraczać kwoty przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia lub jego wielokrotności, jeśli roszczenie stanowi wielokrotność wynagrodzenia (czyli np. gdy pracownik ma prawo do trzymiesięcznej odprawy).

Podstawa prawna

Art. 14 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy zaspakajane są wszystkie należności

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.821.jpg@RY2@

W zależności od rodzaju należności przepisy określają, za jak długi okres mogą być one wypłacone ze środków FGŚP. Wynagrodzenie za pracę, niezawiniony przestój, czas zwolnienia od pracy, innej usprawiedliwionej nieobecności oraz wynagrodzenie chorobowe i urlopowe są zaspokajane za okres nie dłuższy niż 3 miesiące poprzedzające datę wystąpienia niewypłacalności pracodawcy albo za okres nie dłuższy niż 3 miesiące poprzedzające ustanie stosunku pracy (jeżeli przypada ono w czasie nie dłuższym niż 9 miesięcy przed wystąpieniem niewypłacalności pracodawcy). Na takich samych zasadach są też uiszczane dodatki wyrównawcze oraz składki należne od pracodawcy. Z kolei ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy jest wypłacany ze środków FGŚP, jeżeli ustanie stosunku pracy nastąpiło w okresie nie dłuższym niż 9 miesięcy przed niewypłacalnością pracodawcy. Natomiast odprawa i odszkodowanie za skrócony okres wypowiedzenia są zaspokajane, jeżeli ustanie stosunku pracy nastąpiło w okresie nie dłuższym niż 9 miesięcy poprzedzających niewypłacalność pracodawcy lub w okresie nie dłuższym niż 4 miesiące następujące po tej dacie. Co ważne, roszczenia z wszystkich wymienionych tytułów są wypłacane także w przypadku, gdy uprawnienie do nich powstanie w dniu wystąpienia niewypłacalności pracodawcy lub w dniu ustania stosunku pracy.

Podstawa prawna

Art. 12 ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Czy można otrzymać zaliczkę

@RY1@i02/2012/173/i02.2012.173.18300150e.822.jpg@RY2@

FGŚP zaspakaja roszczenia pracowników w razie niewypłacalności pracodawcy. A ta zachodzi nie tylko w przypadku wydania przez sąd postanowienia o upadłości, ale także w razie faktycznego zaprzestania działalności przez pracodawcę, trwającego dłużej niż dwa miesiące (pracownicy nie otrzymują świadczeń z powodu braku środków finansowych). W takim przypadku marszałek województwa wypłaca, na wniosek pracownika, zaliczkę na poczet niezaspokojonych przez pracodawcę roszczeń pracowniczych w kwocie zaległych świadczeń, nie wyższej jednak niż wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę. W wspomnianym wniosku pracownik musi złożyć oświadczenie o pozostawaniu w stosunku pracy z danym pracodawcą, rodzaju niezaspokojonych roszczeń pracowniczych i ich wysokości oraz uprawdopodobnić fakt wystąpienia niewypłacalności pracodawcy lub dowieść faktu złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości pracodawcy. Zatrudniony składa je pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań.

Podstawa prawna

Art. 8a, 12a ustawy z 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy (Dz.U. nr 158, poz. 1121 z późn. zm.).

Łukasz Guza

lukasz.guza@infor.pl