O środki z funduszu socjalnego firma może walczyć w sądzie

Pod pojęciem przejścia zakładu pracy na innego pracodawcę należy rozumieć wszystkie zmiany po stronie pracodawcy możliwe do przeprowadzenia w świetle przepisów prawa cywilnego, w wyniku których zakład pracy obejmuje nowy pracodawca. Będzie to np. sprzedaż przedsiębiorstwa, wniesienie w formie aportu części przedsiębiorstwa do spółki z o.o. lub spółki akcyjnej czy oddanie go w leasing lub dzierżawę.

Ponadto przejście części zakładu pracy może też nastąpić w razie przejęcia zadań (kompetencji) dotychczasowego pracodawcy. Innymi słowy, jeżeli placówka, w której pracownik jest zatrudniony, przechodzi pod władanie innego podmiotu, to staje się on jego pracodawcą niezależnie od woli stron.

Oznacza to, że zasadniczo w razie zmiany pracodawcy na podstawie art. 23¹ par. 1 k.p. następuje przejęcie przez nowego pracodawcę wszystkich, zarówno majątkowych jak i niemajątkowych, praw i obowiązków wynikających z istniejących stosunków pracy. Ponadto w razie przejęcia zakładu nowy pracodawca ponosi odpowiedzialność za zobowiązania wynikające ze stosunków pracy powstałych przed przejęciem przez niego zakładu pracy. Wskazywał na to także Sąd Najwyższy w uzasadnieniu uchwały z 7 lipca 2000 r. (III ZP 16/00).

Składnik majątku pracodawcy

Środki należące do zakładowego funduszu świadczeń socjalnych stanowią element majątku pracodawcy. Jednak dysponowanie nimi przez pracodawcę, w interesie pracowników zakładu pracy tworzącego fundusz, jest ograniczone. Ponadto lokowane są one na odrębnym rachunku bankowym pracodawcy.

Skutki przejęcia zakładu pracy lub jego części dla środków zgromadzonych w zakładowym funduszu świadczeń socjalnych określa art. 7 ust. 3 - 3d ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przepisy te przewidują, że w razie przejścia zakładu pracy w trybie art. 23¹ k.p. na pracodawcę zobowiązanego do tworzenia funduszu świadczeń socjalnych (czyli na pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników w przeliczeniu na pełne etaty, a w jednostce budżetowej bez względu na ich liczbę) jego fundusz przejmuje środki pieniężne, należności i zobowiązania funduszu pracodawcy przekazującego. W takim przypadku do funduszu socjalnego nowego pracodawcy wchodzą środki, wierzytelności oraz zobowiązania składające się na fundusz socjalny dotychczasowego pracodawcy. Następuje tu więc przejęcie całego funduszu socjalnego przejmowanego zakładu pracy przez nowego pracodawcę.

Gdy nie trzeba tworzyć funduszu

Natomiast w razie przejścia zakładu na pracodawcę, który nie jest zobowiązany do tworzenia funduszu, pracodawca ten przejmuje środki, należności i zobowiązania funduszu pracodawcy przekazującego. Środki te powinny być przez nowego pracodawcę gromadzone na odrębnym rachunku bankowym lub wydzielonym subkoncie. Nadwyżka przejętych aktywów nie jest przy tym traktowana jako przychód tego pracodawcy.

Istotne jest także, że nadwyżka ta może być wydatkowana przez pracodawcę tylko na takich samych zasadach jak środki z funduszu, co określa art. 8 ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przy czym zasady wydatkowania tych środków nowy pracodawca powinien określić w regulaminie ZFŚS (art. 8 ust. 2 ustawy). Nic nie stoi także na przeszkodzie, aby pracodawca i zakładowa organizacja związkowa (lub przedstawiciel pracowników) zadecydowali o dalszym stosowaniu regulaminu wydatkowania środków z funduszu socjalnego, który obowiązywał u poprzedniego pracodawcy.

Zasady podziału w porozumieniu

W razie przejścia tylko części zakładu pracy w trybie art. 23¹ k.p. na pracodawcę zobowiązanego do tworzenia funduszu fundusz pracodawcy przejmującego zwiększa się, w części przypadającej na liczbę przejmowanych pracowników, o równowartość środków pieniężnych funduszu pracodawcy przekazującego, skorygowanych odpowiednio o należności i zobowiązania funduszu - według stanu na ostatni dzień miesiąca, w którym następuje przejście.

Nowy pracodawca i dotychczasowy pracodawca powinni w porozumieniu określić zasady podziału środków pieniężnych stanowiących równowartość odpisu podstawowego, obciążającego koszty pracodawcy przekazującego, dotyczącego roku, w którym następuje przejście części zakładu pracy. Przy czym przekazanie środków pieniężnych w razie przejęcia części zakładu pracy powinno nastąpić w terminie 30 dni od daty przejścia części zakładu pracy, chyba że porozumienie pomiędzy pracodawcami stanowi inaczej.

Roszczenie o zasądzenie należnych kwot

W razie gdyby dotychczasowy pracodawca uchylał się od przekazania środków pieniężnych nowemu pracodawcy ten ostatni może wystąpić z żądaniem do sądu o zasądzenie należnych mu kwot. Tak też wskazywał SN w wyroku z 22 lutego 2008 r. (V CSK 437/07), stwierdzając, że w razie przejścia części zakładu pracy na postawie art. 23¹ par. 1 k.p. na pracodawcę zobowiązanego do tworzenia zakładowego funduszu świadczeń socjalnych pracodawcy przejmującemu służy wobec pracodawcy przekazującego roszczenie o wypłatę środków pieniężnych zgromadzonych na tym funduszu w wysokości określonej w art. 7 ust. 3b ustawy o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Roszczenie to stanowi więc środek służący do wyegzekwowania obowiązku obciążającego byłego pracodawcę, a wynikającego wprost z w art. 7 ust. 3b wymienionej ustawy. [przykład]

Ważne

W razie przejścia zakładu pracy lub jego części na innego pracodawcę staje się on stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Nie dotyczy to tylko tych pracowników, którzy świadczą pracę na innej podstawie niż umowa o pracę (np. na podstawie powołania lub mianowania). Osoba przejmująca zakład zobowiązana jest zaproponować im nowe warunki pracy i płacy.

Przykład

Nie można odmówić wypłaty

Wskutek sprzedaży jednego z oddziałów przedsiębiorstwa X spółce Y nastąpiło przejęcie przez nią zatrudnionych tam pracowników na podstawie art. 23¹ par. 1 k.p. Powołana przez strony komisja ustaliła, że przedsiębiorstwo X ma przekazać spółce Y kwotę 21 tys. zł. stanowiącą środki zakładowego funduszu świadczeń socjalnych działającego w tym przedsiębiorstwie. Opracowano porozumienie, na podstawie którego miało nastąpić przekazanie tych środków. Jednak przedsiębiorstwo X odmówiło jego podpisania, twierdząc, że ma niespłacone wierzytelności wobec spółki Y. Spółka Y wniosła wówczas pozew przeciwko przedsiębiorstwu X o zapłatę kwoty 21 tys. zł. Sąd uwzględnił to roszczenie i zasądził od przedsiębiorstwa X dochodzoną kwotę.

@RY1@i02/2012/028/i02.2012.028.21700090a.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Ustawa z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.).