Jak odmierzać czas w prawie pracy

Przepisy prawa pracy zawierają liczne terminy i okresy wskazujące długość korzystania z uprawnienia bądź świadczenia pracowniczego. Jednak nie regulują kwestii ich liczenia. Nie wskazują, jak szacować np. miesiąc pracy, po upływie którego zatrudniony nabywa pierwszy urlop wypoczynkowy, maksymalny urlop wychowawczy czy staż uprawniający pracownika sektora finansów publicznych do pierwszej nagrody jubileuszowej albo do dodatku stażowego. Przedstawiamy, jak kompleksowo zmierzyć się z tym problemem w aspekcie najważniejszych i najczęściej występujących uprawnień i świadczeń ze stosunku pracy.

Kiedy upływa umowa

Moment zakończenia umowy o pracę zawartej na czas określony można wskazać na dwa sposoby:

wkonkretną datą, np. do 31 grudnia 2013 r.

wwskazując czasokres trwania angażu, np. 3 miesiące, 2 lata.

Długość umów o pracę, których koniec został określony na drugi sposób, wyznaczamy wedle potocznej metody rozumienia terminów. Umowa o pracę upływa zatem w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą bądź datą odpowiada początkowemu dniowi terminu. Okresowa umowa o pracę zawarta na 6 miesięcy, począwszy od 13 maja 2013 r., mija więc 12 listopada 2013 r.

Urlopy pracownicze

W pierwszym roku pracy zatrudniony uzyskuje prawo do cząstkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 1/12 puli rocznej - po każdym miesiącu pracy (art. 153 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm., dalej: k.p.). Prawo do kolejnych urlopów nabywa w każdym następnym roku kalendarzowym. Roczny wymiar urlopu wypoczynkowego wynosi:

w20 dni roboczych - jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,

w26 dni roboczych - jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat (art. 154 k.p.).

Do okresu zatrudnienia, od którego zależy prawo do urlopu oraz jego wymiar, wliczamy okresy:

wpoprzedniego zatrudnienia bez względu na przerwy w nich oraz sposób ustania stosunku pracy,

wtrwającego równolegle niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego bądź kolejnego stosunku pracy.

Miesiąc pracy, z upływem którego zatrudniony ma możliwość wzięcia cząstkowego urlopu wypoczynkowego, kończy się w dniu poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (wprost potwierdził to Sąd Najwyższy w wyroku z 19 grudnia 1996 r., sygn. akt I PKN 47/96, OSNAPiUS 1997/17/310). Ewentualne dni wystające sumujemy wedle zasady, że miesiąc obejmuje 30 dni. [przykład 1]

Może się więc zdarzyć, że pierwszy miesiąc zatrudnienia pracownik osiągnie łącznie w dwóch lub nawet więcej miejscach pracy. W takiej sytuacji za miesiąc przyjmujemy 30 dni. [przykład 2]

Do stażu rozstrzygającego o tym, w jakim wymiarze rocznym przysługuje urlop wypoczynkowy, wliczamy okresy:

wzakończonego zatrudnienia bez względu na przerwy w nim oraz sposób ustania stosunku pracy,

wtrwającego równolegle niezakończonego zatrudnienia w części przypadającej przed nawiązaniem drugiego bądź kolejnego stosunku pracy,

wokresy zaliczane na poczet uprawnień pracowniczych na podstawie odrębnych przepisów,

wnastępującej nauki, pod warunkiem że została ukończona:

- zasadniczej lub innej równorzędnej zasadniczej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 3 lata,

- średniej szkoły zawodowej - przewidziany programem nauczania czas trwania nauki, nie więcej jednak niż 5 lat,

- średniej szkoły zawodowej dla absolwentów zasadniczych (równorzędnych) szkół zawodowych - 5 lat,

- średniej szkoły ogólnokształcącej - 4 lata,

- szkoły policealnej - 6 lat,

- szkoły wyższej - 8 lat.

Sprawdzając wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi, sprawdzamy ogólny staż zatrudnienia w następujący sposób:

wposzczególne okresy zatrudnienia, zaliczane i nauki sumujemy według potocznego sposobu rozumienia terminów (koniec terminu przypada w dzień poprzedzający dzień, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu),

wdni wystające poza pełne miesiące zliczamy według zasady, że miesiąc to 30 dni. [przykłady 3, 4]

Opisane zasady mierzenia stażu służą także do sprawdzenia, czy pracownica ma już 6 miesięcy zatrudnienia uprawniające ją do wzięcia urlopu wychowawczego oraz do określenia daty końca urlopu wychowawczego. W tym przypadku minimalny staż, od którego zależy nabycie prawa do urlopu wychowawczego, stanowi sumę wszystkich okresów zatrudnienia z wszystkich zakładów pracy bez względu na wymiar czasu pracy, długość przerw w zatrudnieniu i sposób ustania stosunku pracy oraz okresu urlopu macierzyńskiego i okresów, w których pracownica nie świadczyła pracy z powodu choroby (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 21 marca 2007 r., sygn. akt II SA/Gd 618/06, LexPolonica nr 2356721). Nie ma przy tym problemu, jeśli zatrudniona korzystała z urlopu wychowawczego w jednym odcinku. Dla przykładu 3-letni urlop wychowawczy rozpoczęty 14 stycznia 2012 r. upływa 13 stycznia 2015 r. Więcej kłopotów pojawia się, gdy podwładny brał urlop wychowawczy w kawałkach i chce sprawdzić, ile jeszcze ma prawo wykorzystać. W takiej sytuacji każdą z części urlopu wychowawczego ustalamy według metody potocznej, a dni wystające poza pełne miesiące dopełniamy do 30 dni (art. 114 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, Dz.U. nr 16, poz. 93 z późn. zm., dalej: k.c.). [przykład 5]

Według potocznej metody ustalamy też długość urlopu bezpłatnego. Inaczej jest z pozostałymi urlopami z tytułu rodzicielstwa, gdyż kodeks pracy wprost stanowi, że są one udzielane w tygodniach. Chodzi tu o podstawowe i dodatkowe urlopy macierzyńskie, podstawowe i dodatkowe urlopy na warunkach macierzyńskiego, urlop ojcowski i urlop rodzicielski. Urlop macierzyński z tytułu urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie trwa 20 tygodni, czyli 140 dni, które biegną, począwszy od dnia porodu.

Rozwiązywanie kontraktów

Prawo pracy poświęca miejsce na określenie długości wypowiedzenia stosunku pracy. Mówi, że wypowiedzenie umowy o pracę obejmujące tydzień lub miesiąc albo ich wielokrotność kończy się odpowiednio w sobotę lub w ostatnim dniu miesiąca. Stąd wprost pochodzi potoczna zwyczajowa teoria ustalania terminów w prawie pracy. "W prawie pracy ustanowione są bowiem odrębne od cywilnych zasady liczenia terminów (okresów). Związane to jest zwłaszcza z wprowadzeniem ustawowych okresów wypowiedzenia umów, w celu doprowadzenia do takiego stanu, by dzień, w którym zwyczajowo zatrudnia się pracowników, nie nakładał się na dzień, w którym rozwiązuje się stosunek pracy, a jedynie dzień ten bezpośrednio poprzedzał. Ponieważ zwyczajowo zatrudnia się pracowników pierwszego danego miesiąca, stąd ustawodawca jako termin wypowiedzenia wskazał ostatni dzień miesiąca" - uzasadnienie do wyroku SN z 19 grudnia 1996 r. (sygn. akt I PKN 47/96, OSNAPiUS 1997/17/310).

Przy wypowiedzeniu oznaczonym w miesiącach bieg terminu rozpoczyna się z pierwszym dniem miesiąca, a nie z dniem złożenia pisma wypowiadającego (wyrok SN z 8 listopada 1988 r., sygn. akt I PRN 48/88, PiZS 1989/2/69). Nie ma przy tym znaczenia, kto złożył wypowiedzenie: pracownik czy pracodawca.

Okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony jest uzależniony od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy i wynosi:

w2 tygodnie - jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy,

w1 miesiąc - jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy,

w3 miesiące - jeżeli pracownik był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Do okresu zatrudnienia, decydującego o długości wypowiedzenia, wlicza się pracownikowi okres zatrudnienia u poprzedniego pracodawcy, jeżeli zmiana pracodawcy nastąpiła na zasadach określonych w art. 23¹ k.p., a także w innych przypadkach, gdy z mocy odrębnych przepisów nowy pracodawca jest następcą prawnym w stosunkach pracy nawiązanych przez pracodawcę poprzednio zatrudniającego tego pracownika. [przykład 6]

W swoisty sposób określamy datę rozwiązania stosunku pracy w trybie natychmiastowym z winy zatrudnionego (dyscyplinarne zwolnienie z pracy). W oświadczeniu woli o dyscyplinarnym rozstaniu zakłady nie powinny wpisywać daty zerwania współpracy, ponieważ podwładni uchylają się od odbioru takich pism. Pracodawcy zwykle takie oświadczenia wysyłają pocztą, ponieważ pracowników najczęściej w tych okolicznościach nie ma w pracy. Uznaje się wówczas, że oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika doszło do adresata w chwili, kiedy mógł realnie zapoznać się z jego treścią. Jeśli więc szef wysłał kadrową do wręczenia podwładnemu dyscyplinarki w miejscu zamieszkania, a ten po odezwaniu się przez domofon nie wpuścił jej, tego właśnie dnia doszło do niezwłocznego rozwiązania umowy o pracę. Kadrowa powinna z zajścia spisać notatkę, starając się o podpisy świadków, i ten dzień należy wpisać na świadectwie pracy za datę rozwiązania stosunku pracy w trybie dyscyplinarnym. Jeżeli mimo dwukrotnego awizowania listu poleconego, zawierającego pismo z dyscyplinarką, zatrudniony nie odbiera go z poczty, rozwiązanie stosunku pracy następuje po 7 dniach od chwili powtórnego awiza przesyłki (wyrok SN z 5 października 2005 r., sygn. akt I PK 37/05, OSNP 2006/17-18/263). [przykład 7]

Odwołanie do sądu pracy

Pracownik może odwołać się od wypowiedzenia umowy o pracę do sądu pracy. Ma na to:

w7 dni od dnia doręczenia mu pisma wypowiadającego - na odwołanie od wypowiedzenia,

w14 dni od dnia doręczenia pisma o rozwiązaniu umowy o pracę bez wypowiedzenia lub od dnia wygaśnięcia umowy o pracę - na żądanie przywrócenia do pracy lub odszkodowania,

w14 dni od dnia zawiadomienia o odmowie przyjęcia do pracy - na żądanie nawiązania umowy o pracę.

Skoro kodeks pracy nie precyzuje tych terminów, sięgamy posiłkowo do kodeksu cywilnego, a zgodnie z jego art. 111 okresy przysługujące na odwołanie do sądu pracy od rozwiązania umowy biegną od dnia następnego po dniu: doręczenia odpowiednio pisma o wymówieniu bądź zwolnieniu bez wypowiedzenia, wygaśnięcia umowy o pracę albo zawiadomienia o odmowie przyjęcia do pracy, a kończą się upływem ostatniego dnia tego okresu. Gdy jeden z tych terminów przypada na dzień ustawowo wolny od pracy (niedziela lub święto), termin upływa dnia następnego, np. w poniedziałek. Gdy termin mija w sobotę, czynność należy dokonać najpóźniej w sobotę, a jeżeli nie jest to możliwe (np. sąd wtedy nie działa) - najpóźniej w piątek. Termin nie ulega wówczas przesunięciu, ponieważ sobota nie jest wedle prawa pracy dniem ustawowo wolnym od pracy (art. 165 par. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeksu postępowania cywilnego, Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm., dalej: k.p.c.) w związku z art. 115 k.c. Złożenie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora publicznego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 165 par. 2 k.p.c.).

Świadczenia pracownicze

Pracodawcy z sektora biznesowego nie mają obowiązku wypłacania podwładnym nagród jubileuszowych, dodatków stażowych czy odpraw emerytalnych/rentowych, których wysokość zależy od długości zatrudnienia. Owszem, mogą się zdecydować na takie bądź podobne świadczenia, przyznając je załodze w układzie zbiorowym pracy, regulaminie płacowym, a jeśli nie muszą go tworzyć - w umowach o pracę. Często też stawiają na takie rozwiązania, ale rzadko kalkują warunki i przesłanki uzyskiwania wskazanych należności określone w pragmatykach służbowych do swoich zakładowych regulacji czy angaży pracowników. Dzieje się tak, ponieważ nie chcą oni płacić za okresy zatrudnienia przebyte w innych miejscach. Chcą ich premiować wyłącznie za lojalność wobec nich samych. Dlatego pracodawcy prywatni, gwarantujący załodze długodystansowe świadczenia, uzależniają je zwykle od okresu zatrudnienia tylko u nich bądź jeszcze u poprzednich szefów, gdy nastąpił transfer zakładu lub jego części na innego pracodawcę zgodnie z art. 23¹ k.p. Wyłączamy wówczas poprzednio zakończone okresy pracy i okresy zaliczane.

W tych okolicznościach łatwiej jest ustalić staż uprawniający pracownika do świadczenia długodystansowego, bo często mamy do czynienia jedynie z zakładowym stażem pracy - nabytym u bieżącego pracodawcy. Liczymy go wedle reguły potocznego rozumienia terminów - termin upływa w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą bądź datą odpowiada początkowemu dniowi terminu. [przykład 8]

Jednak jeśli w grę wchodzi przerywane zatrudnienie u jednego pracodawcy prywatnego, oprócz metody potocznej (charakterystycznej dla prawa pracy) posiłkujemy się art. 114 k.c. dla sumowania dni wystających (30 takich dni daje miesiąc). To samo dotyczy sytuacji uwzględniania w zakładowym stażu wyjątkowo poprzedniego zatrudnienia, jeżeli nastąpiło przejście zakładu albo jego części na nowego pracodawcę określone w art. 23¹ k.p. [przykład 9]

Z podobną sytuacją możemy się spotkać w samodzielnych publicznych zakładach opieki zdrowotnej, które sposób ustalania stażu zapewniającego nagrodę jubileuszową, dodatek stażowy i odprawę emerytalną/rentową określają w przepisach wewnątrzzakładowych (układy zbiorowe, regulaminy płacowe, umowy o pracę). [przykład 10]

PRZYKŁAD 1

Upływ pierwszego miesiąca w dłuższym...

Pani Luiza podjęła pierwsze w karierze zawodowej zatrudnienie 17 października 2013 r. Należy się jej urlop wypoczynkowy w wymiarze 20 dni roboczych. Miesiąc pracy skończy się 16 listopada 2013 r. i tego dnia uzyska ona uprawnienie do 2 dni urlopu cząstkowego urlopu wypoczynkowego (20 dni : 12 miesięcy).

PRZYKŁAD 2

...i krótszym zatrudnieniu

Pierwsza praca pana Bartka w życiu trwała tylko 11 dni. Nie spodobał się przełożonemu i nastąpiło rozstanie za porozumieniem stron. Kolejne zatrudnienie podjął 1 września 2013 r. Miesiąc pracy, z upływem którego uzyskuje prawo do cząstkowego urlopu wypoczynkowego, mija po 19 dniach nowego zatrudnienia, czyli 19 września 2013 r. (11 + 19 = 30 dni). Należy się mu urlop w wymiarze 20 dni roboczych, wobec tego od 19 września ma możliwość wzięcia 2 dni urlopu.

PRZYKŁAD 3

Okresy zaliczalne i czas nauki

Pani Sylwia podjęła 1 września 2013 r. pierwszą pracę w Polsce. Oprócz tego legitymuje się następującymi okresami:

● ukończonymi studiami wyższymi,

● 1 rok 5 miesięcy i 6 dni przypadającej po 31 grudnia 1982 r. pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika,

● 6 miesięcy i 17 dni udokumentowanego zatrudnienia w Brazylii u pracodawcy zagranicznego.

Szacując według stanu na 31 października 2013 r. staż w celu określenia wymiaru urlopu wypoczynkowego należnego kobiecie, uwzględniamy okresy:

● trwające zatrudnienie w Polsce - 2 miesiące,

● zakończonego zatrudnienia w Brazylii - 6 miesięcy i 17 dni,

● ukończonych studiów wyższych - 8 lat,

● pracy w gospodarstwie rolnym w charakterze domownika (okres zaliczany) - 1 rok 5 miesięcy i 6 dni.

Okresy te sumujemy wedle metody potocznej, a dni wystające poza miesiące dodajemy na podstawie zasady, że miesiąc to 30 dni (17 dni + 6 dni = 23 dni). Daje to razem 10 lat 1 miesiąc i 23 dni ogólnego stażu i prawo do urlopu w wymiarze 26 dni roboczych rocznie.

PRZYKŁAD 4

Niższy wymiar urlopu

Pan Piotr pracownik podjął kolejną pracę 2 października 2013 r. W przeszłości legitymował się poniższymi okresami:

● 4 latami 6 miesiącami i 14 dniami zakończonego zatrudnienia,

● ukończonej średniej szkoły zawodowej.

Badając stan na 31 października 2013 r. staż w celu określenia wymiaru urlopu wypoczynkowego, przyjmujemy do niego okresy:

● trwającego zatrudnienia - 29 dni,

● zakończonego zatrudnienia - 4 lata 6 miesięcy i 14 dni,

● ukończonej średniej szkoły zawodowej - 5 lat.

Okresy te sumujemy wedle metody potocznej, a dni wystające poza miesiące dodajemy na podstawie zasady, że miesiąc to 30 dni (29 dni + 14 dni = 1 miesiąc i 13 dni). Łącznie mężczyzna osiągnął 9 lat 7 miesięcy i 13 dni ogólnego stażu, a w konsekwencji przysługuje mu niższy wymiaru urlopu wypoczynkowego - 20 dni roboczych rocznie. Mimo, że pan Piotr pracował w Polsce dłużej od pani Sylwii z poprzedniego przykładu, ma niższy wymiar urlopu. Zdecydowały o tym dłuższe okresy zaliczane i nauki, jakie posiadała kobieta.

PRZYKŁAD 5

Wychowawczy w kilku częściach

Pani Agata, pracownica, skonsumowała już trzy części urlopu wychowawczego na syna (pełnosprawnego) urodzonego 3 marca 2010 r. w następujących okresach:

● pierwsza część - od 3 stycznia 2010 r. do 17 grudnia 2010 r.,

● druga część - od 14 lutego 2011 r. do 5 stycznia 2012 r.,

● trzecia część - od 1 września do 30 listopada 2013 r.

Zastanawia się, ile jeszcze urlopu wychowawczego jej zostało i do kiedy ma prawo go wykorzystać. Poszczególne odcinki urlopu wychowawczego mierzymy tak:

● pierwsza część od 3 stycznia 2010 r. do 17 grudnia 2010 r. wynosi 11 miesięcy (od 3 stycznia do 2 grudnia 2010 r.) i 15 dni (od 3 do 17 grudnia 2010 r.),

● druga część od 14 lutego 2011 r. do 5 stycznia 2012 r. - 10 miesięcy (od 14 lutego do 13 grudnia 2012 r.) i 23 dni (od 14 grudnia 2011 r. do 5 stycznia 2012 r.),

● trzecia część od 1 września do 30 listopada 2013 r. - 3 miesiące.

W sumie pracownica skonsumowała już urlop wychowawczy w wymiarze 25 miesięcy i 8 dni. Z generalnego maksymalnego wymiaru 36 miesięcy zostało zatem jeszcze 10 miesięcy i 22 dni urlopu wychowawczego, które trzeba odebrać do chwili ukończenia przez dziecko 5 lat (co nastąpi 3 marca 2015 r.). Resztę urlopu wychowawczego kobiecie wolno wziąć w dwóch częściach.

PRZYKŁAD 6

Wypowiedzenie dwutygodniowe

Pani Marta pracownica dostała dwutygodniowe wypowiedzenie umowy o pracę w poniedziałek 23 września 2013 r. Wypowiedzenie kończy bieg w sobotę 5 października 2013 r.

PRZYKŁAD 7

Data wręczenia dyscyplinarki

Pan Robert (pracownik) został przyłapany przez przełożonego na podkradaniu towarów z magazynu firmy. Braki wyszły na jaw podczas standardowej kontroli stanów towarów i winny przyznał się. Następnego dnia pan Robert nie zjawił się w pracy i nie usprawiedliwił swojej absencji. Pracodawca wysłał mu za pośrednictwem poczty pismo o rozwiązaniu stosunku pracy w trybie dyscyplinarnym. Obawiając się tego, mężczyzna zignorował awizo. Tak samo postąpił z kolejnym awizem z datą 17 października 2013 r. W tych okolicznościach jako datę dyscyplinarnego rozwiązania stosunku pracy szef powinien wpisać w świadectwie pracy 22 października 2013 r.

PRZYKŁAD 8

W firmie prywatnej

Firma prywatna uiszcza pracownikom nagrody jubileuszowe na podstawie regulaminu wynagradzania. Pierwsza nagroda przysługuje po 10 latach pracy w wysokości 70 proc. wynagrodzenia zasadniczego, a kolejne po minięciu każdych kolejnych 5 lat zatrudnienia i wzrastają o kolejne 10 proc. pensji zasadniczej. Regulamin wynagrodzenia zastrzega, że do stażu jubileuszowego przyjmuje się tylko czas zatrudnienia w tej firmie. Pan Tadeusz pracuje w niej w ramach umowy o pracę od 1 lutego 2004 r. Jeśli nie nastąpi zerwanie współpracy, prawo do jubileuszówki pierwszego stopnia uzyska 31 stycznia 2014 r.

PRZYKŁAD 9

Dodatek lojalnościowy przy przerywanym zatrudnieniu

W świetle układu zbiorowego pracy pracownicy spółki otrzymują dodatki lojalnościowe w wysokości 2 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego, po przepracowaniu 3 lat pracy. Do minimalnego stażu wymaganego do uzyskania dodatku układ pozwala wliczać wyłącznie okresy zatrudnienia w tej spółce, choćby dzieliły je odstępy czasu. Pani Krystyna jest w niej zatrudniona od 1 stycznia 2011 r. na podstawie stałej umowy o pracę, a wcześniej pracowała w niej w ramach umowy okresowej przez 2 miesiące i 27 dni (strony rozstały się za porozumieniem stron). Badając uprawnienia kobiety do dodatku lojalnościowego, według stanu na 31 października 2013 r. uwzględniamy okresy:

● trwającego zatrudnienia bezterminowego w tej spółce - 2 lata 10 miesięcy,

● zakończonego zatrudnienia okresowego w tej spółce - 2 miesiące 27 dni.

Pani Krystyna na stan 31 października 2013 r. wykazuje się 3 latami i 27 dniami okresów uprawniających do dodatku. Powinna go dostać już za wrzesień 2013 r. w kwocie 2 proc. pensji zasadniczej.

PRZYKŁAD 10

Zakładowy staż w samodzielnym zoz

Podmiot lecznicy o statusie samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej ustalił, że do stażu uprawniającego pracownika do jubileuszówki kwalifikuje się tylko okresy pracy w tym zoz i ewentualnie u poprzedniego pracodawcy, którego całość lub część przejął ten zoz w trybie art. 23¹ k.p. Pan Adam jest zatrudniony w zoz od 1 stycznia 2013 r. Ale wcześniej został przejęty przez zoz w ramach transferu z art. 23¹ k.p., a u poprzedniego pracodawcy przepracował 19 lat. Na stan 31 października 2013 r. pan Adam nie nabył jeszcze prawa do nagrody jubileuszowej, gdyż uzbierał tylko 19 lat i 10 miesięcy stażu. Aby dostać świadczenie, trzeba ukończyć 20 lat pracy. Musi więc jeszcze poczekać 2 miesiące.

W budżetówce obowiązują odrębne zasady

Mowa tutaj np. o nagrodzie jubileuszowej, dodatku stażowym, jednorazowej odprawie emerytalnej/rentowej. Warunkiem uzyskania tych świadczeń jest pozostawanie w zatrudnieniu przez odpowiedni okres.

Nagrody i dodatki

Nagroda jubileuszowa przysługuje pracownikom budżetówki zwykle po przepracowaniu 20 lat, a kolejne - z częstotliwością co 5 lat.

Dodatek za wieloletnią pracę (nazywany również stażowym albo wysługą lat) należy się tym zatrudnionym zwykle po ukończeniu 5 lat pracy, a nauczycielom od 4. roku pracy. Wzrasta z każdym nabytym rokiem zatrudnienia aż do osiągnięcia górnego pułapu 20 proc. miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego.

Odprawę emerytalną zatrudnieni podlegający pod kodeks pracy (dalej: k.p.) dostają w tej samej wysokości miesięcznego wynagrodzenia, bez względu na staż zatrudnienia. Inaczej wygląda to w sektorze finansów publicznych.

Do stażu zatrudnienia gwarantującego uzyskanie wskazanych należności wliczamy ukończone okresy zatrudnienia u wszystkich pracodawców (prywatnych albo budżetowych) na przestrzeni kariery zawodowej, bez względu na przerwy w nich (odpowiednio wyrok SN z 6 października 2005 r., sygn. akt II PK 65/05, OSNP 2006/15-16/241). Chodzi o ogólny staż zatrudnienia. Wliczamy więc zarówno pracę w różnych miejscach, jak i czas trwania stosunków pracy nawiązanych z tym samym szefem, choćby dzieliły je odstępy. Przyjmujemy również udokumentowane okresy zatrudnienia poza Polską u pracodawcy zagranicznego niezależnie od tego, czy z tego tytułu zostały odprowadzone składki na Fundusz Pracy (art. 86 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy; t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.).

Ustalanie stażu uprawniającego pracownika do podanych świadczeń komplikuje to, że do stażu tego kwalifikujemy także inne okresy niż zatrudnienia, uwzględniane na poczet uprawnień pracowniczych na podstawie odrębnych przepisów, okresy zaliczane, np.:

wpobierania zasiłku dla bezrobotnych oraz stypendium przyznanego przez starostę na czas szkolenia, stażu dla bezrobotnych i przygotowania zawodowego dorosłych bezrobotnych (art. 79 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia),

wpozostawania bez pracy, za jaki osobie przywróconej do pracy sąd przyznał wynagrodzenie - pod warunkiem podjęcia pracy, a gdy zachodzą okoliczności usprawiedliwiające nieobecność w pracy - pod warunkiem zgłoszenia gotowości do niej w ciągu 7 dni od uprawomocnienia się wyroku przywracającego do pracy (art. 51 par. 1 k.p.),

wpracy w gospodarstwie rolnym na zasadach określonych w ustawie z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. nr 54, poz. 310).

Wyjątkowo członkom korpusu służby cywilnej z opisanego stażu wykluczamy okresy pracy w:

wpartiach komunistycznych (Polskiej Partii Robotniczej i Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej),

worganach bezpieczeństwa państwa w rozumieniu art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. Dz.U. z 2007 r. nr 63, poz. 425 z późń. zm.), czyli: w Resorcie Bezpieczeństwa Publicznego Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego; w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego; w Komitecie do Spraw Bezpieczeństwa Publicznego; w jednostkach podległych wskazanym wyżej organom, a w szczególności w jednostkach Milicji Obywatelskiej w okresie do 14 grudnia 1954 r.; w instytucjach centralnych Służby Bezpieczeństwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz w podległych im jednostkach terenowych w wojewódzkich, powiatowych i równorzędnych komendach MO oraz w wojewódzkich, rejonowych i równorzędnych urzędach spraw wewnętrznych; w Akademii Spraw Wewnętrznych; w Zwiadzie Wojsk Ochrony Pogranicza; w Zarządzie Głównym Służby Wewnętrznej jednostek wojskowych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych oraz w podległych mu komórkach; w Informacji Wojskowej; w Wojskowej Służbie Wewnętrznej; w Zarządzie II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego oraz w innych służbach Sił Zbrojnych prowadzących działania operacyjno-rozpoznawcze lub dochodzeniowo-śledcze, w tym w rodzajach broni i w okręgach wojskowych).

Ustalając okresy pracy i zaliczane, wpływające na prawo do nagrody jubileuszowej, wysługi lat i odprawy emerytalnej/rentowej w sferze budżetowej, nie stosujemy sposobu liczenia terminów z art. 112 k.c., wedle którego termin oznaczony w tygodniach, miesiącach lub latach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca. SN odrzucił cywilną metodę mierzenia terminów w prawie pracy praktycznie już w uchwale z 21 maja 1991 r. (sygn. akt I PZP 16/91; OSNCP 1992/1/10), stwierdzając, że zatrudniony nabywa prawo do jubileuszówki w dniu bezpośrednio poprzedzającym dzień, który nazwą lub datą odpowiada dacie, kiedy podjął zatrudnienie. Potwierdzenie tej tezy odnajdujemy w jego późniejszych werdyktach, m.in. wyrok SN z 19 grudnia 1996 r. (sygn. akt I PKN 47/96; OSNAPiUS 1997/17/310) i z 17 listopada 2004 r. (sygn. akt II PK 64/04; LexPolonica nr 370708). W ten sposób SN poparł własną swoistą regułę liczenia terminów w prawie pracy polegającą na zwyczajowym potocznym ich rozumieniu - mijają w dacie bezpośrednio poprzedzającej dzień, który nazwą bądź datą odpowiada początkowemu biegu terminu. To jednak za mało do dokładnego ustalenia stażu jubileuszowego, na poczet wysługi lat czy odprawy emerytalnej/rentowej. Dlatego przy określaniu dni wystających wspomagamy się zasadą z art. 114 k.c., wedle której miesiąc to 30 dni. [przykłady 11-13]

Czas przepracowany na poczet trzynastki

Pracownikom sfery budżetowej przysługuje dodatkowe wynagrodzenie roczne, określane potocznie trzynastką lub nagrodą roczną. Aby ją uzyskać, zatrudniony musi efektywnie przepracować w roku kalendarzowym u jednego pracodawcy sektora finansów publicznych minimum 6 miesięcy. Chodzi tu wyłącznie o okresy przepracowane u jednego pracodawcy, nawet przerywane (uchwała siedmiu sędziów SN z 15 stycznia 2003 r., sygn. akt III PZP 20/02; OSNP 2004/1/4). Wyjątkowo do trzynastkowego stażu przyjmujemy zatrudnienie w poprzednim podmiocie, jeśli zmiana pracodawcy nastąpiła w trybie art. 23¹ k.p., a także w innych przypadkach przejścia zakładu, gdy przepisy szczególne przewidują następstwo prawne nowego pracodawcy w stosunkach pracy nawiązanych przez poprzedniego szefa. Wyłączamy okresy zatrudnienia u innych pracodawców, zaliczalne i nauki.

Jednak jeśli chodzi o okresy zatrudnienia w jednym budżetowym zakładzie pracy, przyjmujemy czas efektywnie przepracowany (uchwały z 25 lipca 2003 r., sygn. akt III PZP 7/03, OSNP 2004/2/26, z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt II PZP 9/05, OSNP 2006/7-8/109 oraz z 7 lipca 2011 r., sygn. akt III PZP3/11, OSNP 2012/1-2/3). Za czas efektywnie (faktycznie) przepracowany w poprzednim roku kalendarzowym uznajemy:

wdni faktycznie przepracowane,

wurlop wypoczynkowy,

wzwolnienie od pracy na okres kadencji w zarządzie zakładowej organizacji związkowej (art. 31 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych, rozporządzenie Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy, uchwała SN z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt II PZP 9/05, OSNP 2006/7-8/109),

wdni wolne udzielone w zamian za przepracowane godziny nadliczbowe,

wprzypadające między wymienionymi dniami dni święta, niedziele i dni wolne z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy. [przykład 14]

Wyjątkowo niektórzy pracownicy sfery budżetowej są uprawnieni do dodatkowego wynagrodzenia rocznego bez względu na czas faktycznie przepracowany w roku kalendarzowym, w razie:

wnawiązania stosunku pracy w trakcie roku kalendarzowego z nauczycielem i nauczycielem akademickim zgodnie z organizacją pracy szkoły (szkoły wyższej),

wzatrudnienia pracownika do pracy sezonowej, jeżeli umowa o pracę została zawarta na sezon trwający nie krócej niż trzy miesiące;

wpowołania pracownika do czynnej służby wojskowej albo skierowania do odbycia służby zastępczej;

wrozwiązania stosunku pracy z zatrudnionym w związku z:

- przejściem na emeryturę, rentę szkoleniową albo rentę z tytułu niezdolności do pracy lub świadczenie rehabilitacyjne,

- przeniesieniem służbowym, powołaniem lub wyborem,

- likwidacją pracodawcy albo zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących pracodawcy,

- likwidacją jednostki organizacyjnej pracodawcy lub jej reorganizacją,

wpodjęcia zatrudnienia:

- w wyniku przeniesienia służbowego,

- na podstawie powołania lub wyboru,

- w związku z likwidacją poprzedniego pracodawcy albo ze zmniejszeniem zatrudnienia z przyczyn dotyczących tego pracodawcy,

- w związku z likwidacją jednostki organizacyjnej poprzedniego pracodawcy lub jej reorganizacją,

- po zwolnieniu z czynnej służby wojskowej albo po odbyciu służby zastępczej,

wkorzystania: z urlopu wychowawczego, z urlopu macierzyńskiego, z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, z urlopu ojcowskiego, z urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, z urlopu dla poratowania zdrowia, przez nauczyciela lub nauczyciela akademickiego z urlopu do celów naukowych, artystycznych lub kształcenia zawodowego;

wkorzystania z urlopu rodzicielskiego;

wwygaśnięcia stosunku pracy w związku ze śmiercią pracownika.

W tych okolicznościach przysługuje trzynastka bez względu na staż, ale obliczona wedle wynagrodzenia za czas faktycznie przepracowany.

Ważne

Sprawdzając, czy pracownik sfery budżetowej nabył już prawo do nagrody jubileuszowej, wysługi lat albo odprawy emerytalnej/rentowej, poszczególne okresy pracy i zaliczane dodajemy do siebie na podstawie metody potocznej, a dni wystające poza tak obliczone pełne miesiące dodajemy według zasady, że miesiąc obejmuje 30 dni. Dni wolne od pracy i świąteczne traktujemy w tym zakresie jak robocze

Ważne

Ustalając minimalny staż na poczet dodatkowego wynagrodzenia rocznego, od pełnych miesięcy kalendarzowych odejmujemy dni wyłączane (np. choroby, urlopu bezpłatnego, szkoleniowego). Przyjmujemy, że miesiąc obejmuje 30 dni, a skoro tak, to minimalny wymóg 6 miesięcy to 180 dni

Wymagany staż zatrudnienia uprawniający do jubileuszówki

Samorządowcy	Przysługują: ● po 20 latach pracy - 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 25 latach pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 30 latach pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 35 latach pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 40 latach pracy - 300 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 45 latach pracy - 400 proc. miesięcznego wynagrodzenia.	art. 38 ust. 2 ustawy o pracownikach samorządowych
Pracownicy urzędów państwowych	art. 23 ust. 1 ustawy o pracownikach urzędów państwowych
Pracownicy służby cywilnej	art. 91 ust. 1 ustawy o służbie cywilnej
Pracownicy podmiotów leczniczych o statusie jednostek budżetowych	Przysługują: ● po 20 latach pracy - 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 25 latach pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 30 latach pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 35 latach pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 40 latach pracy - 300 proc. miesięcznego wynagrodzenia.	par. 9 ust. 1 rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej
Pracownicy samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej	art. 62 ustawy o działalności leczniczej
Nauczyciele	Przysługują: ● za 20 lat pracy - 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 25 lat pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 30 lat pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 35 lat pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 40 lat pracy - 250 proc. miesięcznego wynagrodzenia.	art. 47 ust. 1 ustawy - Karta nauczyciela
Pracownicy uczelni publicznej	Przysługują: ● za 20 lat pracy - 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 25 lat pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 30 lat pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 35 lat pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 40 lat pracy - 300 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● za 45 lat pracy - 400 proc. miesięcznego wynagrodzenia.	art. 156 ust. 1 ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym
Pracownicy instytucji kultury	Pracownikom artystycznym pracującym w balecie przysługują: ● po 10 latach pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 15 latach pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 20 latach pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po każdych kolejnych 5 latach pracy - 300 proc. miesięcznego wynagrodzenia. Solistom wokalistom, muzykom grającym na instrumentach dętych i artystom chórów przysługują: ● po 15 latach pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 20 latach pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 25 latach pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po każdych kolejnych 5 latach pracy - 300 proc. miesięcznego wynagrodzenia. Pozostałym pracownikom instytucji kultury przysługuje: ● po 20 latach pracy - 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 25 latach pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 30 latach pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 35 latach pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 40 latach pracy - 300 proc. miesięcznego wynagrodzenia.	art. 31b ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej
Osoby kierujące niektórymi podmiotami prawnymi	Jeżeli nie zapewnia ich regulamin płacy lub układ zbiorowy pracy, można im przyznać: ● po 20 latach pracy - 75 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 25 latach pracy - 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 30 latach pracy - 150 proc. miesięcznego wynagrodzenia, ● po 35 i 40 latach pracy - 200 proc. miesięcznego wynagrodzenia.	Par. 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowego wykazu świadczeń dodatkowych, które mogą być przyznane osobom kierującym niektórymi podmiotami prawnymi, oraz trybu ich przyznawania

Odprawy emerytalne i rentowe z pragmatyk służbowych

Samorządowcy	Przysługują po ustaniu zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości: ● po 10 latach pracy - dwumiesięczne wynagrodzenia, ● po 15 latach - trzymiesięczne wynagrodzenie, ● po 20 latach - sześciomiesięczne wynagrodzenie.	Wliczamy wszystkie zakończone okresy zatrudnienia i inne, jeśli wedle odrębnych przepisów uwzględniamy je w stażu zatrudnienia.	art. 38 ust. 3 i 5 ustawy o pracownikach samorządowych par. 9 rozporządzenia w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych
Urzędnicy państwowi	art. 28 ustawy o pracownikach urzędów państwowych
Członkowie korpusu służby cywilnej	Przysługują po ustaniu zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości: ● generalnie trzymiesięczne wynagrodzenie, ● po 20 latach pracy w służbie cywilnej - sześciomiesięczne wynagrodzenie.	Tak samo, ale wykluczamy dawne okresy zatrudnienia w partii komunistycznej i w organach bezpieczeństwa państwa.	art. 94 ustawy o służbie cywilnej
Pracownicy samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej	Przysługują po ustaniu zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości: ● przy pracy krócej niż 15 lat pracy - miesięczne wynagrodzenie, ● po 15 latach - dwumiesięczne wynagrodzenie, ● po 20 latach - trzymiesięczne wynagrodzenie.	Sposób ustalania stażu określa pracodawca w swoich przepisach zakładowych.	art. 62 ustawy o działalności leczniczej
Pracownicy podmiotów leczniczych o statusie jednostek budżetowych	Przysługują pracownikom przechodzącym na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości: ● przy pracy krócej niż 15 lat pracy - miesięcznego wynagrodzenia, ● przy pracy minimum 15 lat - dwumiesięcznego wynagrodzenia, ● przy pracy minimum 20 lat - trzymiesięcznego wynagrodzenia.	Wliczamy wszystkie zakończone okresy zatrudnienia i inne, jeśli wedle odrębnych przepisów uwzględniamy je w stażu zatrudnienia.	Par. 11 rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej
Nauczyciele	Przysługują po ustaniu zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości: ● generalnie dwumiesięcznego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem pracy ● po 20 latach pracy - trzymiesięcznego wynagrodzenia w szkole będącej podstawowym miejscem pracy.	Wliczamy wszystkie zakończone okresy zatrudnienia i inne, jeśli wedle odrębnych przepisów uwzględniamy je w stażu zatrudnienia.	art. 87 Karty nauczyciela
Nauczyciele akademiccy	Przysługują przechodzącym na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości trzykrotności wynagrodzenia zasadniczego otrzymanego za ostatni miesiąc zatrudnienia, bez względu na staż pracy.	-	art. 138 ust. 1 prawa o szkolnictwie wyższym
Pracownicy instytucji kultury	Przysługują po ustaniu zatrudnienia w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy, w wysokości: ● przy pracy krótszej niż 15 lat pracy - miesięczne wynagrodzenie, ● przy pracy minimum 15 lat - dwumiesięczne wynagrodzenie, ● przy pracy minimum 20 lat - trzymiesięczne wynagrodzenie.	Wliczamy wszystkie zakończone okresy zatrudnienia i inne, jeśli wedle odrębnych przepisów uwzględniamy je w stażu zatrudnienia.	art. 31c ustawy o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej

PRZYKŁAD 11

Świadczenie dla pracownika instytucji kultury

Pani Ewa jest od 17 stycznia 2007 r. zatrudniona w balecie. Oprócz tego legitymuje się karierą zawodową:

● 3 lata 5 miesięcy i 17 dni zatrudnienia u pracodawcy zagranicznego w RPA, z racji którego nie zostały uiszczone składki na Fundusz Pracy,

● 4 lata zatrudnienia na podstawie umowy-zlecenia,

● 7 miesięcy i 20 dni pobytu na zasiłku dla bezrobotnych,

● 9 miesięcy posiadania statusu bezrobotnego bez prawa do zasiłku.

Pracownik instytucji kultury zatrudniony w balecie prawo do pierwszej nagrody jubileuszowej nabywa po przepracowaniu 10 lat, w wysokości 100 poc. miesięcznego wynagrodzenia. Weryfikując uprawnienie kobiety, do stażu jubileuszowego kwalifikujemy według stanu na 31 października 2013 r. okresy:

● trwającego zatrudnienia w instytucji kultury - 6 lat (od 17 stycznia 2007 r. do 16 stycznia 2013 r.) 9 miesięcy (od 17 stycznia do 16 października 2013 r.) i 15 dni (od 17 do 31 października 2013 r.),

● zakończonego zatrudnienia w RPA (mimo, że nie zostały odprowadzone składki na FP) - 3 lata 5 miesięcy i 17 dni,

● pobierania zasiłku dla bezrobotnych (okres zaliczany) - 7 miesięcy i 20 dni.

Ze stażu tego wyłączamy okresy zatrudnienia w ramach zlecenia oraz zachowania statusu bezrobotnego bez prawa do zasiłku. Pani Ewa legitymuje się łącznie 10 latami 10 miesiącami i 22 dniami stażu jubileuszowego. Uzyskała już zatem dawno prawo do nagrody jubileuszowej pierwszego szczebla, w kwocie 100 proc. miesięcznego wynagrodzenia - dokładnie 10 grudnia 2012 r.

PRZYKŁAD 12

Wysługa lat dla nauczyciela

Pan Witold jest zatrudniony w gminnej szkole na podstawie umowy o pracę od 1 września 2012 r. To jego pierwsze zatrudnienie w życiu. Wcześniej wykazał się jednak 1 rokiem i 4 miesiącami pracy w gospodarstwie rolnym rodziców zaliczanego na poczet uprawnień pracowniczych. Zastanawia się, kiedy nabędzie praw do dodatku za wysługę lat. Nauczyciele uzyskują prawo do tego świadczenia, począwszy od 4. roku pracy. Badając, czy mężczyzna osiągnął już minimalny staż akonto wysługi lat, według stanu na 31 października 2013 r., wliczamy:

● trwające zatrudnienie w gminnej szkole - 1 rok (od 1 września 2012 r. do 31 sierpnia 2013 r.) 2 miesiące (od 1 września do 31 października 2013 r.),

● pracę w gospodarstwie rolnym rodziców (okres zaliczany) - 1 rok 4 miesiące.

Daje to razem 2 lata 6 miesięcy stażu uprawniającego do dodatku za wysługę lat, co oznacza, że nauczyciel nie nabył jeszcze do niego prawa. Uprawnienie uzyska za 6 miesięcy, czyli 30 kwietnia 2014 r.

PRZYKŁAD 13

Odprawa emerytalna dla samorządowca

Stosunek pracy pani Zuzanny, pracownicy samorządowej, uległ rozwiązaniu 30 września 2013 r. Tego dnia nabyła ona prawo do odprawy emerytalnej. W jednostce samorządowej była zatrudniona od 1 grudnia 2006 r. W przeszłości jej kariera zawodowa wyglądała tak:

● 8 lat 9 miesięcy i 3 dni zakończonych okresów zatrudnienia,

● 2 lata 3 miesiące zatrudnienia w USA u pracodawcy zagranicznego,

● 1 rok 4 miesiące pobierania zasiłku dla bezrobotnych,

● 8 miesięcy pozostawania bez pracy, za jaki osobie przywróconej do pracy sąd przyznał wynagrodzenie (kobieta podjęła pracę w wyniku przywrócenia).

Pracownikowi samorządowemu, którego stosunek pracy ustał w związku przejściem na emeryturę, przysługuje odprawa emerytalna:

- po 10 latach pracy - w wysokości 2-miesięcznego wynagrodzenia,

- po 15 latach - 3-miesięcznego wynagrodzenia,

- po 20 latach - 6-miesięcznego wynagrodzenia.

Sprawdzając, które świadczenie należy się pani Zuzannie, do stażu według stanu na 30 września 2013 r. wliczamy okresy:

● ostatniego zatrudnienia w jednostce samorządowej - 6 lat (od 1 grudnia 2006 r. do 30 listopada 2012 r.) 10 miesięcy (od 1 grudnia 2012 r. do 30 września 2013 r.),

● zakończonego zatrudnienia - 8 lat 9 miesięcy i 3 dni,

● zatrudnienia w USA - 2 lata 3 miesiące,

● pobierania zasiłku dla bezrobotnych - 1 rok 4 miesiące,

● pozostawania bez pracy - 8 miesięcy.

Pani Zuzanna legitymuje się w sumie 19 latami 10 miesiącami i 3 dniami okresów zatrudnienia i zaliczanych, co daje jej prawo do odprawy emerytalnej o wartości 3-miesięcznego wynagrodzenia.

PRZYKŁAD 14

Nabycie prawa do trzynastej pensji

Pani Elwira, pracownica, gminnej jednostki budżetowej, w 2013 r. pracowała od 1 stycznia do końca marca na podstawie umowy na czas określony, a następnie od 1 września zatrudniła się na stałe. W trakcie zatrudnienia:

● chorowała przez 5 dni w marcu i przez 10 dni w październiku,

● wzięła 3 dni urlopu bezpłatnego we wrześniu,

● poszła na 2 dni opieki nad dzieckiem w listopadzie,

● korzystała z 7 dni urlopu bezpłatnego w grudniu.

Sprawdzając, czy kobieta zanotowała w 2013 r. minimalny staż na poczet nagrody rocznej, postępujemy tak:

● styczeń 2013 r. - 31 dni efektywnie przepracowanych,

● luty 2013 r. - 28 dni efektywnie przepracowanych,

● marzec 2013 r.: 31 dni kalendarzowych - 5 dni choroby = 26 dni efektywnie przepracowanych,

● wrzesień 2013 r.: 30 dni kalendarzowych - 3 dni urlopu bezpłatnego = 27 dni efektywnie przepracowanych,

● październik 2013 r.: 31 dni kalendarzowych - 10 dni choroby = 21 dni efektywnie przepracowanych,

● listopad 2013 r.: 30 dni kalendarzowych - 2 dni opieki nad dzieckiem = 28 dni efektywnie przepracowanych,

● grudzień 2013 r.: 31 dni kalendarzowych - 7 dni urlopu bezpłatnego = 24 dni efektywnie przepracowane.

Daje to łącznie 185 dni efektywnej pracy w 2013 roku i uprawnienie do trzynastej pensji za ten rok, jednak obliczonej tylko na podstawie wynagrodzenia za czas przepracowany.

@RY1@i02/2013/207/i02.2013.207.217000500.805.jpg@RY2@

Renata Majewska szkoleniowiec z zakresu wynagrodzeń, właścicielka firmy Biuro Kadr i Płac

Renata Majewska

szkoleniowiec z zakresu wynagrodzeń, właścicielka firmy Biuro Kadr i Płac

Podstawa prawna

Art. 23¹, art. 36 par. 1, art. 51 par. 1, art. 153, art. 154¹, art. 155, art. 186 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Art. 38 ust. 2, 3 i 5 ustawy z 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 223, poz. 1458 z późn. zm.).

Par. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. nr 50, poz. 398 z późn. zm.).

Art. 23 ust. 1 i art. 28 ustawy z 16 września 1982 r. o pracownikach urzędów państwowych (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 269 z późn. zm.).

Art. 91 ust. 1 i art. 94 ustawy z 21 listopada 2008 r. o służbie cywilnej (Dz.U. nr 227, poz. 1505 z późń. zm.).

Par. 9 ust. 1 i par. 11 rozporządzenia ministra zdrowia z 28 czerwca 2013 r. w sprawie warunków wynagradzania za pracę pracowników podmiotów leczniczych działających w formie jednostki budżetowej (Dz.U. poz. 769).

Art. 62 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 217).

Art. 47 i 87 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta nauczyciela (t.j. Dz.U. z 2006 r. nr 97, poz. 674 z późn. zm.)

Art. 138 ust. 1 i art. 156 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 z późn. zm.).

Art. 31b i art. 31c ustawy z 25 października 1991 r. o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 406).

Par. 2 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia prezesa Rady Ministrów z 21 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowego wykazu świadczeń dodatkowych, które mogą być przyznane osobom kierującym niektórymi podmiotami prawnymi, oraz trybu ich przyznawania (Dz.U. nr 14, poz. 139 z późn. zm.).

Art. 79 ust. 1 i art. 86 ust. 1 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 674 z późn. zm.).

Ustawa z 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz.U. nr 54, poz. 310).

Art. 2 ustawy z 18 października 2006 r. o ujawnianiu informacji o dokumentach organów bezpieczeństwa państwa z lat 1944-1990 oraz treści tych dokumentów (t.j. DzU z 2007 r. nr 63, poz. 425 ze zm.).

Art. 31 ust. 2 ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 854 z późn. zm.).

Rozporządzenie Rady Ministrów z 11 czerwca 1996 r. w sprawie trybu udzielania urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy pracownikom pełniącym z wyboru funkcje w związkach zawodowych oraz zakresu uprawnień przysługujących pracownikom w czasie urlopu bezpłatnego i zwolnień od pracy (Dz.U. nr 71, poz. 336).

Art. 2 ust. 2 i 3 ustawy z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej (t.j. Dz.U. z 2013 r. poz. 1144).