W jakich okolicznościach należy się odprawa przy indywidualnym zwolnieniu

Nie, odprawa mu się nie należy, gdyż wypowiedzenie umowy o pracę było uzasadnione nie tylko odwołaniem go z zajmowanego stanowiska, ale także nienależytym wykonywaniem powierzonych mu obowiązków. Odprawa pieniężna przysługuje w razie rozwiązania umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników. Dotyczy to także pracowników zatrudnionych jako członków zarządu spółki, gdy wypowiedzenie umowy o pracę następuje wyłącznie z powodu odwołania z zajmowanego stanowiska.

Zasady obowiązujące przy wypłacie odpraw pieniężnych określa ustawa o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (dalej: ustawa). Przewiduje, że w sytuacji gdy pracodawca zatrudniający co najmniej 20 pracowników zwalnia pracownika z pracy z przyczyn niedotyczących tego pracownika, wówczas pracownikowi służy prawo do odprawy pieniężnej.

Wysokość odprawy jest uzależniona od zakładowego stażu pracy. Wynosi ona:

1) jednomiesięczne wynagrodzenie, jeżeli był zatrudniony u danego pracodawcy krócej niż 2 lata;

2) dwumiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy od 2 do 8 lat;

3) trzymiesięczne wynagrodzenie, jeżeli pracownik był zatrudniony u danego pracodawcy ponad 8 lat.

Prawo do odprawy przysługuje nie tylko pracownikom zwolnionym w ramach zwolnienia grupowego, ale także tym, których stosunki pracy zostały rozwiązane indywidualnie. Jednakże w tym przypadku uzależnione to jest od przyczyny rozwiązania umowy o pracę. Jedynie bowiem w sytuacji, gdy rozwiązanie to nastąpiło wyłącznie z przyczyn niedotyczących pracownika, ma on prawo do odprawy (art. 10 ust. 1 ustawy). Potwierdził to również Sąd Najwyższy w wyroku z 18 sierpnia 2009 r. (sygn. akt I PK 52/09, LEX nr 550996), wskazując, że w przypadku zwolnień z przyczyn niedotyczących pracowników w trybie indywidualnym na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy odprawa pieniężna w wysokości przewidzianej w art. 8 ust. 1 tej ustawy przysługuje tylko wówczas, gdy przyczyny niedotyczące pracownika stanowią wyłączny powód uzasadniający wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie na mocy porozumienia stron.

Jeśli spółka rozwiązała umowę o pracę z członkiem zarządu wyłącznie z tego powodu, że został on odwołany z zajmowanego stanowiska, to w takiej sytuacji pracownik ten ma prawo do odprawy pieniężnej przewidzianej w ustawie. Natomiast, jeśli przyczyną wypowiedzenia były także inne powody zależne od pracownika, jak np. błędne decyzje członka zarządu lub utrata zaufania do niego, to wówczas nie uzyska on odprawy pieniężnej. Tak też wypowiadał się SN w wyroku z 2 lutego 2010 r. (sygn. akt II PK 184/09, OSNP 2011/13-14/180), stwierdzając, że wypowiedzenie umowy z powodu odwołania pracownika z funkcji członka zarządu spółki następuje z przyczyn niedotyczących pracownika w rozumieniu art. 8 ustawy, chyba że pracodawca udowodni, iż przyczyną odwołania były okoliczności dotyczące pracownika. Jeśli więc spółka wypowiedziała umowę o pracę członkowi zarządu z powodu odwołania go z zajmowanego stanowiska, to zachodzi domniemanie, że wypowiedzenie to nastąpiło z przyczyny niedotyczącej pracownika.

Domniemanie to może być jednak obalone przez spółkę. SN w uzasadnieniu wyroku z 30 września 2009 r. (sygn. akt II PK 84/09, LEX nr 571961) potwierdził, że dla wyjaśnienia, czy zachodzą przesłanki art. 10 ustawy w sytuacji wypowiedzenia umowy o pracę odwołanemu członkowi zarządu, potrzebne jest ustalenie przyczyn odwołania członka zarządu, przy czym - stosownie do okoliczności - ciężar dowodu, że nieujawnione przyczyny odwołania dotyczą pracownika, może obciążać pracodawcę. Spółka mogłaby więc dowodzić, że oprócz odwołania były jeszcze inne powody rozwiązania umowy o pracę, które dotyczyły członka zarządu, lub że do odwołania pracownika ze stanowiska członka zarządu (wskazanego w treści wypowiedzenia) doszło z powodów dotyczących tego pracownika. Zatem w sytuacji, gdy przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę było odwołanie z funkcji członka zarządu spowodowane okolicznościami dotyczącymi pracownika (jak np. błędne decyzje członka zarządu, częsta absencja chorobowa lub utrata zaufania do niego), to pracownik ten nie nabędzie prawa do odprawy pieniężnej. Ponadto nie uzyska on tej odprawy, gdy oprócz odwołania z zajmowanego stanowiska były także inne powody wypowiedzenia umowy o pracę zależne od tego niego. Dlatego też w takich przypadkach istotne znaczenie ma ustalenie faktycznej przyczyny rozwiązania stosunku pracy z odwołanym członkiem zarządu.

@RY1@i02/2013/172/i02.2013.172.217001000.802.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 8 ust. 1, art. 10 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).