Świadczenie rehabilitacyjne ustrzeże przed zwolnieniem, ale tylko przez określony czas

Świadczenie rehabilitacyjne przysługuje, jeżeli w okresie zasiłkowym (182 dni, a jeżeli niezdolność do pracy spowodowana została gruźlicą - 270 dni) pracownik jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie zdolności do pracy. Tak wynika z art. 18 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U. z 2010 r. nr 77, poz. 512 z późn. zm.). Jest to jednak świadczenie ograniczone czasowo, gdyż przysługuje ono przez okres niezbędny do przywrócenia zdolności do pracy, nie dłużej jednak niż przez 12 miesięcy. O tym, czy ubezpieczony faktycznie jest nadal niezdolny do pracy i czy dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie przez niego zdolności do pracy, orzeka lekarz orzecznik ZUS. Nie jest to orzeczenie ostateczne, gdyż od niego ubezpieczony może złożyć sprzeciw do komisji lekarskiej. Orzeczenie lekarza orzecznika lub komisji lekarskiej stanowi podstawę wydania przez ZUS decyzji o przyznaniu lub odmowie świadczenia.

Usprawiedliwiona nieobecność

Uzyskanie przez pracownika świadczenia rehabilitacyjnego ma istotne znaczenie dla ochrony jego zatrudnienia. Pracodawca nie może bowiem rozwiązać z pracownikiem umowy o pracę za wypowiedzeniem w czasie korzystania przez pracownika z tego świadczenia przez pierwsze 3 miesiące. Wskazuje na to art. 41 k.p., według którego pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia.

Okres korzystania ze świadczenia rehabilitacyjnego jest okresem usprawiedliwionej nieobecności w pracy. Pracodawca nie może więc wypowiedzieć umowy o pracę pracownikowi nieobecnemu w pracy z powodu choroby, gdy pobiera on świadczenie rehabilitacyjne i nie upłynął jeszcze okres uprawniający go do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Długość tego okresu określa art. 53 k.p. Łączne stosowanie art. 41 i 53 par. 1 k.p. jest konieczne ze względu na to, że pierwszy z nich, odsyłając do drugiego przepisu, wskazuje przede wszystkim na to, jaka jest długość okresów ochronnych, po upływie których dopuszczalne jest rozwiązanie stosunku pracy. Tak też wskazywał Sąd Najwyższy w wyroku z 5 maja 2010 r. (sygn. akt II PK 343/09, LEX nr 603420).

Zgodnie z art. 53 k.p. pracodawca może rozwiązać umowę o pracę w trybie natychmiastowym, jeżeli niezdolność pracownika do pracy wskutek choroby trwała :

wdłużej niż 3 miesiące, gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy mniej niż 6 miesięcy, lub

wdłużej niż łączny okres pobierania z tego tytułu wynagrodzenia i zasiłku oraz pobierania świadczenia rehabilitacyjnego przez pierwsze 3 miesiące - gdy pracownik był zatrudniony u tego pracodawcy, co najmniej 6 miesięcy lub jeżeli niezdolność do pracy została spowodowana wypadkiem przy pracy lub chorobą zawodową.

Warto poczekać

Procedury rozpatrywania przez ZUS wniosku o świadczenie rehabilitacyjne mogą być długotrwałe. Ponadto od decyzji dotyczącej tego świadczenia pracownik może wnieść odwołanie do sądu, co dodatkowo może wydłużyć okres oczekiwania na to świadczenie.

Okoliczność tę muszą mieć na uwadze pracodawcy zamierzający rozwiązać z pracownikiem umowę o pracę z powodu jego długotrwałej nieobecność spowodowanej chorobą. Zasadniczo powinni się oni uzbroić w cierpliwość i oczekiwać, jak ostatecznie zostanie załatwiony wniosek pracownika o przyznanie tego świadczenia. Gdyż rozwiązanie umowy o pracę w przypadku, gdy pracownik wystąpił do ZUS o przyznanie mu świadczenia rehabilitacyjnego, ale go jeszcze nie otrzymał jest bardzo ryzykowne. W razie korzystnej dla pracownika decyzji ZUS i uzyskania przez niego tego świadczenia, rozwiązanie umowy o pracę zostanie uznane przez sąd pracy za wadliwe, gdyż pracownik będzie nadal w okresie ochronnym wynikającym z art. 53 par. 1 pkt. 1 lit. b. k.p. W zbliżony sposób wskazywał SN w wyroku z 26 marca 2009 r. (sygn. akt I PK 245/08, OSNP 2010/21-22/262).

Pracodawca może również żądać, aby pracownik niezwłocznie po wyczerpaniu okresu zasiłkowego udokumentował, że przysługuje mu prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Ochrona stosunku pracy pracownika niezdolnego do pracy wskutek choroby obejmuje okres pierwszych 3 miesięcy pobierania świadczenia rehabilitacyjnego, choćby pracownik nie mógł wobec pracodawcy wykazać korzystania z tego świadczenia bezpośrednio po okresie pobierania zasiłku chorobowego. Tak też wskazywał SN w wyroku z 6 kwietnia 2007 r. (sygn. akt II PK 263/06, LEX nr 469990).

W razie upadłości lub likwidacji

Ochrona zatrudnienia pracowników korzystających ze świadczenia rehabilitacyjnego jest wyłączona w przypadku, gdy pracodawca znajdzie się w stanie upadłości lub likwidacji. W myśl bowiem art. 41¹ par. 1 k.p. w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41, ani przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Stanowi to znaczne ułatwienie dla pracodawców chcących zakończyć stosunki pracy z tymi pracownikami. Podkreślić jednak należy, że przepis art. 41¹ par. 1 k.p. nie ma zastosowania do upadłości z możliwością zawarcia układu (art. 267 i następne ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 1112 z późn. zm.). Wskazywał na to wyraźnie SN w wyroku z 4 kwietnia 2007 r. (sygn. akt III PK 1/07, OSNP 2008/11-12/164) oraz w uchwale z 16 marca 2010 r. (sygn. akt I PZP 2/10, LEX nr 575095). [przykład]

Uwaga

W razie ogłoszenia upadłości z możliwością zawarcia układu pracodawca nie ma możliwości na podstawie art. 41¹ k.p. w ułatwiony sposób zwolnić z pracy pracowników korzystających ze świadczenia rehabilitacyjnego

PRZYKŁAD

Postępowanie układowe bez ułatwień

Spółka po ogłoszeniu przez sąd jej upadłości z możliwością zawarcia układu złożyła panu Adamowi korzystającemu od miesiąca ze świadczenia rehabilitacyjnego wypowiedzenie umowy o pracę z powodu jego przedłużającej nieobecności w pracy i trudnej sytuacji ekonomicznej firmy. Pan Adam, nie zgadzając się z tym, złożył odwołanie do sądu. Wskazywał, że jego zatrudnienie korzysta nadal z ochrony przed wypowiedzeniem. Sąd zasądził na jego rzecz odszkodowanie, stwierdzając, że ogłoszenie upadłości z możliwością układu nie uchyla ochrony pracowników przewidzianej w art. 41 k.p.

@RY1@i02/2013/113/i02.2013.113.21700080a.803.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Podstawa prawna

Art. 41 i 53 ustawy z 26 czerwca 1974  r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.)