Zakład nie może spłacać długu za podwładnego

Strony porozumienia o rozwiązaniu umowy o pracę nie mogą wskazywać w nim, że firma spłaci za zatrudnionego pożyczkę z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Takie ustalenia są z mocy prawa nieważne.

Pracownik był zatrudniony w spółce od września 2000 r. W kwietniu 2006 r. strony zawarły umowę pożyczki ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych na kwotę 25 tys. zł. Według postanowień tej umowy, pożyczka miała być spłacana przez 8 lat w ratach.

Z kolei 19 sierpnia 2009 r. strony zawarły porozumienie o rozwiązaniu umowy o pracę, którego celem było zakończenie zatrudnienia w następnym dniu. W jej par. 5 przewidziano świadczenia, jakie zostaną wypłacone pracownikowi z tytułu rozwiązania umowy o pracę, obejmujące odszkodowanie z tytułu naruszenia gwarancji zatrudnienia przysługujące mu na podstawie porozumienia zbiorowego z 18 grudnia 2002 r. (w wysokości ponad 389 tys. zł), a ponadto odrębne odszkodowanie z tytułu rozwiązania umowy o pracę (w wysokości 259 tys. zł).

Z kolei w par. 7 porozumienia uzgodniono, że w dniu rozwiązania umowy pracodawca rozliczy zatrudnionego z zobowiązań wynikających z funduszu świadczeń socjalnych i przejmie je na siebie. Określono, że w przypadku niewywiązywania się z poczynionych ustaleń pracodawca wypłaci zatrudnionemu pełne odszkodowanie przewidziane porozumieniem społecznym z 18 grudnia 2002 r. wraz z późniejszymi zmianami (tj. wypłaci kwotę równą wynagrodzeniu należnemu do 18 grudnia 2018 r.). Czyli łącznie około 2,5 mln zł.

Mimo postanowień wynikających z par. 7 porozumienia, były pracownik domagał się jednak spłacania rat kredytu na dotychczasowych zasadach. Pierwotnie otrzymał zgodę na to, ale później zalegał z zapłatą trzech rat. Firma wezwała go więc do uregulowania całości pozostałej należności. Ostatecznie jednak zarząd podjął uchwałę o umorzeniu mu tej pożyczki i pokryciu długu.

Z kolei były pracownik domagał się zasądzenia od firmy 50 tys. zł odszkodowania za to, że pracodawca nie wywiązał się z porozumienia. Zaznaczył też w pozwie, że zamierza domagać się również zapłaty pozostałej części kwoty około 2,5 mln zł stanowiącej równowartość 112-miesięcznych jego wynagrodzeń.

Sąd I instancji wskazał, że wskutek niewykonania zobowiązania w wysokości ok. 12 tys. zł firma zmuszona byłaby do zapłaty na rzecz byłego pracownika blisko 2,5 mln zł, czyli kwoty ponad dwustukrotnie przewyższającej wysokość zobowiązania. To godziłoby w instytucję odszkodowania, którego celem jest zrekompensowanie dłużnikowi wysokości poniesionej szkody. Sąd I instancji oddalił żądanie pracownika. II instancja uwzględniła je częściowo i nakazała firmie wypłacenie na rzecz zwolnionego 36 tys. zł.

Sprawa trafiła do Sądu Najwyższego (SN). Ten uznał, że były pracownik nie powinien korzystać z ochrony prawa pracy (art. 8 k.p.). Dodał, że porozumienie w zakresie zobowiązań firmy wobec zatrudnionego było nieważne z mocy samego prawa, bo zobowiązywało pracodawcę do zapłaty odszkodowania, w tym w wysokości 112-miesięcznych wynagrodzeń pracownika, za niespłacone przez podwładnego raty wsparcia. Takie postanowienia wspomnianego porozumienia są sprzeczne z naturą umowy pożyczki i przepisami o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych.

Zdaniem SN kierownik zakładu pracy jako administrator środków tego funduszu nie mógł legalnie przejąć od byłego pracownika długu w postaci niespłaconych rat. Tym bardziej że odchodzący z pracy na podstawie porozumienia otrzymał w zamian wysokie odszkodowanie sięgające ok. 650 tys. zł.

SN uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

Odszkodowanie dla pracownika ma rekompensować poniesiony uszczerbek

Artur Radwan

artur.radwan@infor.pl

ORZECZNICTWO

Wyrok Sądu Najwyższego z 9 maja 2013 r., sygn. akt II PK 247/12. www.serwisy.gazetaprawna.pl/orzeczenia