Inspektor pracy może sprawdzić dokumenty i przesłuchać

Zasady prowadzenia kontroli przez inspektorów pracy i uprawnienia z tym związane określa ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 404 z późn. zm.).

Celem zainteresowania inspektorów są najczęściej pracodawcy. W zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz kontroli legalności zatrudnienia sprawdzeni mogą być także niebędący pracodawcami przedsiębiorcy i inne jednostki organizacyjne, na rzecz których jest świadczona praca przez osoby fizyczne, w tym przez osoby wykonujące na własny rachunek działalność gospodarczą. Ponadto w ograniczonym zakresie mogą być sprawdzane także podmioty świadczące usługi pośrednictwa zatrudnienia, doradztwa personalnego, poradnictwa zawodowego oraz pracy tymczasowej.

Inspektor ma prawo do przeprowadzania kontroli przestrzegania przepisów prawa pracy, a w szczególności stanu bezpieczeństwa i higieny, bez uprzedzenia oraz o każdej porze dnia i nocy. Może też sprawdzić legalność zatrudnienia. Urzędnik ten nie podlega obowiązkowi posiadania przepustki i po kontrolowanym terenie może poruszać się swobodnie.

Kontrolę inspektor zaczyna od okazania legitymacji służbowej i upoważnienia do jej przeprowadzenia. Jeżeli okoliczności faktyczne uzasadniają niezwłoczne podjęcie takiego działania u przedsiębiorcy, może być ono podjęte po okazaniu tylko legitymacji. Jednak w takim przypadku kontrolowanemu przedsiębiorcy należy niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni, doręczyć upoważnienie.

W toku wykonywania czynności kontrolnych inspektor pracy ma prawo do swobodnego wstępu na teren zakładu pracy i do wszystkich jego obiektów pomieszczeń, a także do przeprowadzania oględzin obiektów, maszyn i urządzeń oraz pomieszczeń pracy. Może też przejrzeć dokumentację zakładu pracy, w tym akta osobowe i wszelkie dokumenty związane z wykonywaniem obowiązków. Inspektorowi wolno także sprawdzić tożsamość osób wykonujących obowiązki lub przebywających na terenie zakładu i przesłuchać ich.

Kontrola kończy się sporządzeniem protokołu kontrolnego. W zależności od wyników inspektor może stosować środki prawne, takie jak decyzje, wystąpienia czy powództwa i wnioski o ukaranie do sądu. Sam też może ukarać osobę winną popełnienia wykroczeń przeciwko prawom pracownika mandatem w wysokości od tysiąca do 2 tys. zł.

W razie odmowy przyjęcia mandatu karnego inspektor pracy występuje do sądu z wnioskiem o ukaranie. W sprawach o wykroczenia przeciwko prawom pracownika sąd może nałożyć karę grzywny w wysokości od tysiąca do 30 tys. zł.

Tomasz Zalewski

tomasz.zalewski@infor.pl