Poradnia kadrowa

● Czy w związku z utratą statusu zakładu pracy chronionej niewykorzystane środki na koncie zfron należy zwrócić do PFRON

● Czy obywatelstwo ma wpływ na uzyskanie dofinansowania do wynagrodzenia pracownika

● Na jakich zasadach przysługuje dodatkowy urlop dla pracownika, który przez miesiąc przebywał na zwolnieniu lekarskim

● Jesteśmy firmą zobowiązaną do wpłat na PFRON. W ubiegłym miesiącu zatrudniliśmy osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym, u której stwierdzono przewlekłą chorobę psychiczną. W jakim stopniu zatrudnienie osoby niepełnosprawnej z tym schorzeniem wpłynie na wysokość naszych wpłat na PFRON?

ekspert ds. zatrudniania osób niepełnosprawnych

Obowiązkowy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w państwa firmie ulegnie obniżeniu, co wpłynie również na zmniejszenie wysokości wpłat. Wynika to z tego, że u zatrudnionej osoby niepełnosprawnej występuje schorzenie wymienione w rozporządzeniu w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania. Szczegółowe zasady obliczania wskaźnika obniżającego zawiera wskazane rozporządzenie.

Zgodnie z art. 21 ust 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych pracodawca zatrudniający co najmniej 25 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy jest obowiązany, z zastrzeżeniem ust. 2-5 i art. 22, dokonywać miesięcznych wpłat na PFRON. Ich wysokość stanowi iloczyn 40,65 proc. przeciętnego wynagrodzenia i liczby pracowników odpowiadającej różnicy między zatrudnieniem zapewniającym osiągnięcie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości 6 proc. a rzeczywistym zatrudnieniem osób niepełnosprawnych. Z powyższych wpłat zwolnieni są pracodawcy, u których wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych wynosi, co najmniej 6 proc. Skoro państwa firma zobowiązana jest do wpłat na PFRON, oznacza to, że nie osiąga wymaganego 6-proc. wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych.

W przypadku zatrudnienia osób niepełnosprawnych ze schorzeniami szczególnie utrudniającymi wykonywanie pracy wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych, o którym mowa w art. 21 ust. 2 ustawy o rehabilitacji, może zostać obniżony. Wskazane wyżej rozporządzenie w par. 1 zawiera szczegółowy wykaz schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych. Do schorzeń tych zaliczamy:

1) chorobę Parkinsona,

2) stwardnienie rozsiane,

3) paraplegię, tetraplegię, hemiplegię,

4) znaczne upośledzenie widzenia (ślepotę) oraz niedowidzenie,

5) głuchotę i głuchoniemotę,

6) nosicielstwo wirusa HIV oraz chorobę AIDS,

7) epilepsję,

8) przewlekłe choroby psychiczne,

9) upośledzenie umysłowe,

10) miastenię,

11) późne powikłania cukrzycy.

Podstawa prawna

Art. 21 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

Par. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 18 września 1998 r. w sprawie rodzajów schorzeń uzasadniających obniżenie wskaźnika zatrudnienia osób niepełnosprawnych oraz sposobu jego obniżania (Dz.U. nr 124, poz. 820 z późn. zm.).

● Nasza firma jest zakładem pracy chronionej. 1 kwietnia 2013 r. zamierzamy zmniejszyć zatrudnienie do 40 osób ogółem. Wskaźnik osób niepełnosprawnych spadnie nam do poziomu 30 proc. osób niepełnosprawnych, w tym 15 proc. osób niepełnosprawnych ze stopniem znacznym i umiarkowanym. Posiadamy jeszcze niewydatkowane środki na koncie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Czy w związku z utratą statusu zpchr będziemy musieli je oddać do PFRON?

ekspert ds. zatrudniania osób niepełnosprawnych

W przypadku państwa firmy zatrudnienie ogółem będzie spełniać warunki określone w art. 33 ust. 7b ustawy - tj. wynosić będzie co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy, a wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych co najmniej 25 proc. Z powyższych względów zachowają Państwo środki zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (zfron).

Zasadę ogólną wydatkowania środków zfron wyraża art. 33 ust. 7 ustawy o rehabilitacji. Zgodnie z nim w razie likwidacji, upadłości albo wykreślenia z ewidencji działalności gospodarczej prowadzonego przez pracodawcę zakładu pracy chronionej lub utraty statusu zakładu pracy chronionej niewykorzystane według stanu na dzień likwidacji, upadłości lub utraty statusu zakładu pracy chronionej środki funduszu rehabilitacji podlegają niezwłocznie wpłacie do funduszu, z zastrzeżeniem ust. 7a i 7b. Wpłacie do PFRON podlega także kwota odpowiadająca kwocie wydatkowanej ze środków funduszu rehabilitacji na nabycie, wytworzenie lub ulepszenie środków trwałych w związku z modernizacją zakładu, utworzeniem lub przystosowaniem stanowisk pracy dla osób niepełnosprawnych, budową lub rozbudową bazy rehabilitacyjnej, wypoczynkowej i socjalnej oraz na zakup środków transportu - w części, która nie została pokryta odpisami amortyzacyjnymi, ustalonymi przy zastosowaniu stawek amortyzacyjnych wynikających z wykazu rocznych stawek amortyzacyjnych na dzień zaistnienia okoliczności, o których mowa w ust. 7.

Jednak w przepisie art. 33 ust. 7b ustawy o rehabilitacji ustawodawca przewidział wyjątek od zasady ogólnej. Mianowicie pracodawca, który utracił status zakładu pracy chronionej, ale osiąga stan zatrudnienia ogółem w wysokości co najmniej 15 pracowników w przeliczeniu na pełny wymiar czasu pracy oraz wskaźnik zatrudnienia osób niepełnosprawnych w wysokości co najmniej 25 proc., zachowuje zfron i niewykorzystane środki tego funduszu.

Podstawa prawna

Art. 33 ust. 7 i 7b ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

● Do naszej firmy w procesie rekrutacji zgłosił się obywatel Białorusi, który ma aktualne orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane w Polsce i zezwolenie na podjęcie pracy w Polsce. Czy otrzymamy dofinansowanie do jego wynagrodzenia, jeśli go zatrudnimy? Czy obywatelstwo ma wpływ na skorzystanie z tej formy wsparcia?

doradca prawny Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych

Przyznanie dofinansowania nie jest w żaden sposób uzależnione od zatrudnienia wyłącznie niepełnosprawnego obywatela Polski. Nic nie stoi zatem na przeszkodzie, aby otrzymać miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia osoby, o której mowa w pytaniu.

W art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji ustawodawca przewiduje dla pracodawcy możliwość otrzymania ze środków PFRON miesięcznego dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, o ile spełnione zostaną warunki określone w obowiązujących przepisach. Należą do nich:

wzatrudnienie osoby na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę oraz

wposiadanie przez pracownika statusu osoby niepełnosprawnej na gruncie polskich przepisów.

Artykuł 1 ustawy o rehabilitacji zawiera definicję osoby niepełnosprawnej. Zgodnie z nim status osoby niepełnosprawnej ma osoba, której niepełnosprawność została potwierdzona orzeczeniem:

wo zaliczeniu do jednego ze stopni niepełnosprawności,

wo całkowitej lub częściowej niezdolności do pracy,

wo niepełnosprawności, wydanym przed ukończeniem 16. roku życia.

Orzeczenia o zaliczeniu do grupy inwalidzkiej oraz o niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym, które zostały wydane przed 1 stycznia 1998 r. i nadal pozostają ważne, również przyznają status osoby niepełnosprawnej w rozumieniu przepisów ustawy o rehabilitacji.

W żadnym z warunków nie zostało wskazane, że osoba niepełnosprawna musi posiadać obywatelstwo polskie, zatem nic nie stoi na przeszkodzie, aby otrzymać miesięczne dofinansowanie do wynagrodzenia osoby, o której mowa w pytaniu.

Podstawa prawna

Art. 1 oraz 26a ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).

● Pracownica jest zatrudniona na pełen etat, na umowę na czas nieokreślony od 1 stycznia 2010 r. Legitymuje się ona orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, który ustalony został od 2 stycznia 2012 r. Jej staż pracy w firmie wynosi ponad 3 lata. Czy z racji orzeczonej niepełnosprawności przysługuje jej dodatkowy urlop? Jeśli tak, to w jakim wymiarze i na jakich warunkach? Czy ma znaczenie, że pracownica w 2012 r. przebywała miesiąc na zwolnieniu lekarskim? Czy przysługują jej również inne dodatkowe płatne dni wolne od pracy z innych tytułów?

specjalista z zakresu prawa pracy

W przedstawionym stanie faktycznym pracownicy będzie przysługiwał dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni.

Wynika tak z art. 19 ustawy o rehabilitacji, w którym wskazano, że osobie zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługuje dodatkowy urlop wypoczynkowy w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Uzyskanie powyższego uprawnienia uzależnione jest jednak od przepracowania jednego roku po dniu zaliczenia pracownika do jednego z tych stopni niepełnosprawności. Warunek ten jest w postawionym pytaniu spełniony, gdyż pracownica przepracowała wymagany okres i oznacza to, że prawo do dodatkowego urlopu nabyła 3 stycznia 2013 r.

Jeśli zaś chodzi o sposób obliczenia wymiaru tego urlopu, to należy zastosować przepisy kodeksu pracy. Udzielanie i obliczanie urlopu dodatkowego odbywa się więc na tych samych zasadach, jak w przypadku zwykłych urlopów wypoczynkowych, z tym zastrzeżeniem, że dodatkowy urlop powoduje zwiększenie całkowitego wymiaru urlopu. W przedstawionym przypadku wymiar ogólny urlopu pracownicy wyniesie 30 dni (20 dni podstawowego i 10 dni dodatkowego). Wymiar urlopu podstawowego został określony na 20 dni, ponieważ zależy od ogólnego okresu stażu pracy pracownicy, który nie przekracza w tym przypadku 10 lat. Jeżeli wymiar ogólny stażu pracy przekroczyłby okres 10 lat, to wówczas ogólny wymiar urlopu pracownicy wyniósłby 36 dni.

Odnośnie do pozostawania pracownicy na zwolnieniu lekarskim nie ma znaczenia, że pozostawała na nim przed jeden miesiąc, ponieważ znaczenie ma jedynie pozostawanie w stosunku pracy, a nie jej świadczenie.

Warto wiedzieć, że prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego, przysługuje pracownikowi zaliczonemu do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, chociażby nie wystąpił do pracodawcy o przyznanie takiego urlopu (wyrok SN z 29 czerwca 2005 r., II PK 339/04, OSNP 2006/9-10/150). Ani przepisy ustawy o rehabilitacji, ani przepisy kodeksu pracy nie uzależniają nabycia prawa do tego urlopu od złożenia wniosku przez osobę niepełnosprawną.

Dodatkowy urlop wypoczynkowy przechodzi na rok następny. Niewykorzystanego w terminie ustalonym zgodnie z planem urlopów na dany rok należy pracownikowi udzielić najpóźniej do końca trzeciego kwartału następnego roku kalendarzowego.

Odnosząc się do pozostałej części postawionego pytania, wskazać należy, że osoba zaliczona do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ma także prawo do zwolnienia od pracy w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku. Za czas omawianego zwolnienia od pracy przysługuje jej prawo do wynagrodzenia, obliczonego tak jak ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy. Istotne jest to, że zgodnie z obowiązującymi przepisami nie może dojść do kumulacji nieobecności w pracy z powodu korzystania z dodatkowego (10-dniowego) urlopu oraz zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym. Łączny wymiar urlopu dodatkowego i zwolnienia od pracy w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym nie może przekroczyć 21 dni roboczych w roku kalendarzowym (art. 20 ust. 3 ustawy rehabilitacji).

Podstawa prawna

Art. 19, art. 20 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 z późn. zm.).