Na jakich zasadach prawidłowo należy odbywać praktyki absolwenckie

Czy wiek decyduje o odbyciu przygotowania

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.819.jpg@RY2@

Zawarcie umowy o praktykę absolwencką i jej wykonanie jest dopuszczalne, ale jej strony muszą określić czas rozpoczęcia praktyki przed ukończeniem przez absolwenta 30. roku życia. Warunkiem przyjęcia jest bowiem ukończenie co najmniej gimnazjum i wiek nieprzekraczający 30 lat. Nie uda się ominąć tego wymogu, zawierając umowę wcześniej (czyli przed ukończeniem wyżej określonego wieku), skoro rozpoczęcie praktyki nastąpić by miało po ukończeniu dopuszczalnego wieku przez praktykanta. Dopuszczalne jest natomiast rozpoczęcie praktyki nawet na dzień przed ukończeniem 30 lat.

Podstawa prawna

Art. 2 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Czy studiowanie na uczelni wyklucza praktykę

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.820.jpg@RY2@

Przepisy nie wykluczają korzystania z praktyk osób, które są w trakcie pobierania nauki tak na poziomie szkoły średniej (ponadgimnazjalnej), jak i szkoły wyższej. Mogą one być chętne do odbycia praktyki jeszcze przed ukończeniem szkoły i to zgodnie z przepisami ustawy o praktykach absolwenckich, a nie praktyk studenckich. Tacy kandydaci do odbycia praktyki spełniają warunek ustawowy, ponieważ wcześniej uzyskały status absolwenta gimnazjum.

Podstawa prawna

Art. 2 ust. 1 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Czy na naukę może przyjąć każdy podmiot

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.821.jpg@RY2@

Przepisy nie stawiają ograniczeń podmiotom przyjmującym absolwentów do odbycia praktyk. Możliwe jest więc jej zaliczenie u osoby fizycznej, prawnej albo w jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej. Podmiot przyjmujący na praktykę nie musi legitymować się statusem pracodawcy i zatrudniać. Zatem przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który nie jest dla nikogo pracodawcą, może przyjąć absolwenta do odbycia praktyki. Po jej zakończeniu na żądanie uczącego się jest obowiązany wystawić na piśmie zaświadczenie o rodzaju wykonywanej pracy i nabytych umiejętnościach.

Podstawa prawna

Art. 2 ust. 1, art. 7 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Czy można żądać opłaty za praktykę

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.822.jpg@RY2@

Żądanie opłaty za możliwość odbycia praktyk przeprowadzanych na podstawie ustawy o praktykach absolwenckich jest niedopuszczalne. Podmiot przyjmujący absolwenta i praktykant uzgodnić mogą natomiast, że nauka będzie miała charakter odpłatny lub nieodpłatny. Odpłatność ta polega jednak na wypłacaniu świadczenia na rzecz praktykanta, a nie podmiotu przyjmującego. Maksymalna wysokość miesięcznego świadczenia pieniężnego dla praktykanta nie może przekraczać dwukrotności minimalnego wynagrodzenia za pracę (od stycznia 2013 r.). Taka odpłatna umowa dotycząca przeszkolenia absolwenta mogłaby zostać natomiast zawarta na zasadzie swobody. Jej strony nie mogłyby jednak korzystać z żadnych przywilejów wynikających z umowy o praktykach absolwenckich.

Podstawa prawna

Art. 3 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Czy osoba dokształcająca się jest pracownikiem

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.823.jpg@RY2@

Roszczenie takie jest wykluczone, bo absolwent odbywający praktykę nie ma statusu pracownika. Konsekwencją tego jest wyłączenie stosowania w stosunku do niego przepisów kodeksu pracy. Jest to możliwe tylko w tym zakresie, w jakim ustawa o praktykach absolwenckich wyraźnie odsyła do tego aktu prawnego. Takie odesłanie obejmuje przepisy o zakazie dyskryminacji oraz stosowane odpowiednio przepisy o czasie pracy, przerwach na odpoczynek i pracy w porze nocnej. Podmiot przyjmujący na praktykę powinien ponadto zapewnić uczącym się na identycznych zasadach, jak pracownikom bezpieczne i higieniczne warunki odbywania praktyki, w tym odpowiednie środki ochrony indywidualnej. Skutkiem takich uregulowań jest to, że praktykant nie nabywa roszczeń o świadczenia przysługujące pracownikom. Okoliczność, że strony zdecydowały się na odpłatność praktyki, nie powoduje, że uzyskiwana przez zainteresowanego zapłata staje się wynagrodzeniem za pracę. A to z kolei przesądza, że nie należy mu się żadne dodatkowe wynagrodzenie pracy ponad limit.

Podstawa prawna

Art. 4 art. 6 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Czy umowę można zawrzeć na dowolny okres

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.824.jpg@RY2@

Maksymalny okres, na jaki można zawrzeć umowę o praktykę absolwencką, to 3 miesiące. Okres ten nie może być dłuższy, nawet wtedy gdyby proponował to sam absolwent. Nie jest również dopuszczalne ominięcie powyższego ograniczenia poprzez podpisanie kilku kolejnych umów, ponieważ łączny okres, na jaki mogą zostać zawarte, nie może przekroczyć 3 miesięcy. Nie ma natomiast przeszkód, aby praktykant zawarł kilka umów na okresy trzymiesięczne z różnymi podmiotami.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 4-5 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Czy fikcyjny kontrakt można podważyć

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.825.jpg@RY2@

Mimo nadania przez strony umowie formy kontraktu praktyki absolwenckiej w rzeczywistości realizowały one stosunek pracy. Świadczy o tym fakt, iż praktykant wykonywał czynności takie, jak inni pracownicy, i to w okresie dłuższym, niż dopuszczają to przepisy. Mógłby zatem żądać ustalenia przed sądem istnienia stosunku pracy i wszystkich łączących się z tym świadczeń, włączając w to ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, jeśli taki mu się należał, czy wynagrodzenie za godziny nadliczbowe.

Podstawa prawna

Art. 22 par. 1¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).

Czy praktyka może dotyczyć każdej pracy

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.826.jpg@RY2@

Praktyki odbywać się mogą przy wszystkich rodzajach prac z wyjątkiem tych, które uznawane są za szczególnie niebezpieczne w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 237¹⁵ k.p. Ustalanie i aktualizowanie wykazu prac niebezpiecznych jest obowiązkiem pracodawcy. Ich rodzaje opisują przede wszystkim rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej. Pracami niebezpiecznymi mogą być także te określone w instrukcjach eksploatacji urządzeń i instalacji, oraz te uznane przez samego pracodawcę jako szczególnie niebezpieczne, jeśli są to prace o zwiększonym zagrożeniu lub wykonywane w utrudnionych warunkach.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 3 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Par. 80, par. 85 rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. (t.j. Dz.U. z 2003 r. nr 169, poz. 1650).

Czy forma umowy jest dowolna

@RY1@i02/2013/001/i02.2013.001.18300150e.827.jpg@RY2@

Umowa o odbywanie praktyki absolwenckiej powinna mieć formę pisemną, choć przepisy nie przewidują rygoru nieważności dokumentu zawartego bez zachowania tej formy. W umowie jej strony określić powinny:

● rodzaj pracy, w ramach której praktykant ma uzyskiwać doświadczenie i nabywać umiejętności praktyczne,

● okres odbywania praktyki,

● tygodniowy wymiar czasu pracy,

● wysokość świadczenia pieniężnego, wtedy gdy praktyka ma być odbywana odpłatnie.

Praktyka nie stanowi przeszkody do nabycia oraz posiadania statusu bezrobotnego. Warunkiem tego jest przedstawienie właściwemu powiatowemu urzędowi pracy umowy o odbywanie praktyki absolwenckiej. Zwalnia to praktykanta - bezrobotnego z obowiązku zgłaszania się do pośredniaka w wyznaczonym przez urząd terminie w celu przyjęcia propozycji odpowiedniej pracy lub w innym celu określonym przez urząd. Odbywanie praktyki będzie miało wpływ na uprawnienia zainteresowanego jedynie wtedy, gdy podmiot przyjmujący go na praktykę ustali, że będzie mu wypłacał miesięczne świadczenie pieniężne przekraczające połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Okoliczność ta pozbawi bowiem praktykanta prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Podstawa prawna

Art. 5 ust. 2 ustawy z 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (Dz.U. nr 127, poz. 1052).

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

dgp@infor.pl