Poradnia kadrowa

● Czy wobec niepełnosprawnego można nie stosować szczególnych norm czasu pracy

● Pan Marcin jest zatrudniony u pracodawcy od 1 stycznia 2010 r. Orzeczenie o uznaniu go za niepełnosprawnego w stopniu lekkim (02-P - choroby psychiczne) wygasło 31 stycznia 2014 r. Wniosek o wydanie nowego orzeczenia w powiatowym zespole do spraw osób niepełnosprawnych złożył 1 lutego 2014 r. Nowe orzeczenie o umiarkowanym stopniu przedłożył pracodawcy 1 marca 2014 r. Wskazano w nim, iż umiarkowany stopień datuje się od 1 lutego 2014 r. (schorzenie specjalne). Od kiedy należy wliczyć pracownika do wskaźnika zatrudnienia osób ze schorzeniem specjalnym 02-P - choroby psychiczne i tym samym uzyskać podwyższoną o 40 proc. kwotę dofinansowania do wynagrodzeń z PFRON?

W przypadku przedstawienia pracodawcy kolejnego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, począwszy od dnia złożenia wniosku o wydanie orzeczenia, jeżeli z orzeczenia wynika, że w tym okresie osoba ta była niepełnosprawna, a wniosek o wydanie orzeczenia został złożony nie później niż w dniu następującym po dniu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność (art. 2a ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych; dalej: ustawa o rehabilitacji). Zatem pracownik ten powinien zostać wliczony do stanu zatrudnienia jako osoba niepełnosprawna od dnia wystąpienia z wnioskiem o wydanie kolejnego orzeczenia stopnia niepełnosprawności, tj. 1 lutego 2014 r., pod warunkiem że w kolejnym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności została zawarta informacja, iż istnieje ciągłość niepełnosprawności.

W kolejnym orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności pana Marcina uległ zmianie stopień niepełnosprawności na stopień umiarkowany, który datuje się od 1 lutego 2014 r. Oznacza to, iż od tej daty pracodawca może się ubiegać o dofinansowanie do wynagrodzeń tego pracownika jako osoby z orzeczonym umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. W przypadku schorzeń specjalnych, które w kolejnym orzeczeniu zostały określone kodem 02-P (choroby psychiczne), osobę niepełnosprawną wlicza się do stanu zatrudnienia osób niepełnosprawnych, począwszy od dnia przedstawienia pracodawcy orzeczenia potwierdzającego niepełnosprawność. W opisanym przypadku orzeczenie zostało dostarczone pracodawcy 1 marca 2014 r., czyli od tej daty pracodawca może ubiegać się o dofinansowanie dla pracownika w stopniu umiarkowanym ze schorzeniem specjalnym.

Podstawa prawna

Art. 2a ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.).

● Czy istnieje możliwość, aby wobec pracownika niepełnosprawnego nie stosować szczególnych norm czasu pracy wynikających z art. 15 ustawy o rehabilitacji?

Na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (dalej: ustawa o rehabilitacji) czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo. Natomiast czas pracy osoby zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną wyda w odniesieniu do tej osoby zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy (art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji). Ponadto osoba niepełnosprawna nie może być zatrudniona w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych.

Zgodnie z art. 16 ustawy o rehabilitacji szczególnych norm czasu pracy osób niepełnosprawnych nie stosuje się:

wdo osób zatrudnionych przy pilnowaniu, oraz

wgdy na wniosek osoby zatrudnionej lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.

Oznacza to, że jeżeli osoba niepełnosprawna (bez względu na posiadany stopień niepełnosprawności) jest zatrudniona przy pilnowaniu lub gdy lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osobą niepełnosprawną na jej pisemny wniosek wyrazi na to zgodę, to do tej osoby należy stosować przepisy dotyczące czasu pracy wynikające z ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 ze zm.).

Zatem czas pracy osoby niepełnosprawnej nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy. Kodeks pracy wskazuje normy czasu pracy przeciętnie, tzn. że możliwy jest rozkład czasu pracy w ten sposób, iż będzie on uwzględniał w niektórych dniach lub tygodniach świadczenie pracy w wyższych normach czasu pracy. Natomiast pracownicy niepełnosprawni niespełniający warunków określonych w art. 16 ustawy o rehabilitacji nie mogą pracować w przeciętnych normach czasu pracy. Stosuje się do nich art. 15 ustawy o rehabilitacji.

Do osób z niepełnosprawnością zatrudnionych np. przy ochronie mienia oraz posiadających zgodę lekarza stosujemy także przepisy dotyczące pracy w porze nocnej oraz w godzinach nadliczbowych. Z kolei osobom ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności nie przysługuje prawo do skróconej normy czasu pracy (7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo).

Podstawa prawna

Art. 16 ustawy z 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz.U. z 2011 r. nr 127, poz. 721 ze zm.).

Mateusz Brząkowski

radca prawny, Polska Organizacja Pracodawców Osób Niepełnosprawnych