Przejęcie przez innego pracodawcę nie jest kryterium dyskryminacyjnym

Sygn. akt II PK 36/15

z 4 listopada 2015 r.

Zgodnie z porozumieniem spółek kolejowych pracownicy spółki A przejęci od 1 grudnia 2008 r. w trybie art. 23¹ ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1502 ze zm.; dalej: k.p.) przez spółkę C mieli zagwarantowane zachowanie dotychczasowych warunków zatrudnienia oraz postanowień układu zbiorowego pracy obowiązującego w spółce A do czasu ustalenia nowego układu w spółce C. Do końca 2010 r. nie uchwalono nowego układu. Na skutek tego starzy pracownicy spółki C byli objęci jej układem, a przejęci układem spółki A, co powodowało różnice w pensjach. Spółka C nie obsadzała drużyn konduktorskich przejętymi pracownikami, żeby uniknąć wypłacania im premii według obowiązującego ich układu spółki A. Przejęci pracownicy domagali się odszkodowania z tytułu naruszenia zakazu dyskryminacji w związku z otrzymywaniem niższego wynagrodzenia.

Sądy obu instancji uznały, że takie działanie pracodawcy leżało w sferze jego wolności gospodarczej i nie naruszało porozumienia, które gwarantowało przejętym pracownikom zachowanie dotychczasowych warunków zatrudnienia. Mimo naruszenia zasady równości praw brak jest podstaw do uwzględnienia żądania pracowników, ponieważ nie udowodnili, że zróżnicowanie płacowe miało źródło w przyczynie, którą można by uznać za dyskryminującą na podstawie art. 18^3a par. 1 k.p.

W skardze kasacyjnej pracownicy twierdzili, że przejście do nowego pracodawcy stanowi kryterium dyskryminacyjne według art. 11³ i art. 18^3a par. 1 k.p. i mieści się w katalogu niedozwolonych przyczyn nierównego traktowania pracowników.

Sąd Najwyższy nie podzielił stanowiska pracowników. Wskazał, że jest związany zarzutami skargi, a te dotyczą nierównego traktowania ze względu na dyskryminację (art. 18^3a par. 1 i art. 18^3b par. 1 k.p.), a nie nierównego traktowania (art. 11² i art. 18^3c par. 1 k.p.).

Dyskryminacja (art. 11³ k.p.), w odróżnieniu od zwykłego nierównego traktowania (art. 11² k.p.), oznacza gorsze traktowanie pracownika ze względu na jego cechę lub właściwość określaną jako kryterium dyskryminacji, np. ze względu na płeć lub wiek.Nie stanowi dyskryminacji nierówność niepodyktowana przyczynami uznanymi za dyskryminujące, nawet jeżeli pracodawcy można przypisać naruszenie zasady równego traktowania, gdyż znaczenie mają nie jakiekolwiek kryteria dyskryminacji, lecz tylko określone w art. 11³ k.p. i art. 18^3a par. 1 k.p. Katalog tych kryteriów nie jest zamknięty, o czym świadczy zwrot "w szczególności". Zmiana pracodawcy w trybie art. 23¹ k.p. do takich kryteriów nie należy. Przejęcie pracowników zostało celowo odrębnie objęte przez ustawodawcę regulacją art. 23¹ k.p., który z mocy prawa zmienia pracodawcę w stosunku pracy i zapewnia przejmowanym pracownikom określoną stabilizację dotychczasowego zatrudnienia co najmniej przez określony czas. Jest to zgodne z prawem, a więc nie może być uznane za bezprawne, czyli w tym przypadku za kryterium dyskryminujące. Czym innym jest różnica w warunkach wynagrodzenia pracowników przejmowanych i dotychczas zatrudnianych przez pracodawcę przejmującego. Takie zróżnicowanie może zaistnieć po przejściu zakładu pracy na innego pracodawcę, co nie oznacza, że art. 23¹ k.p. stanowi kryterium dyskryminacji. Żądania wyrównania wynagrodzenia do średniego wynagrodzenia w grupie zawodowej nie można łączyć tylko z samą zmianą pracodawcy w trybie art. 23¹ k.p.

Dyskryminacja to nierówność ze względu na szczególną przyczynę, co wcale nie oznacza, że nierówne traktowanie zawsze spowodowane jest dyskryminacją. Przepisy k.p. odnoszące się do dyskryminacji nie mają zastosowania w przypadkach nierównego traktowania niespowodowanego przyczyną uznaną za podstawę dyskryminacji. Nie ma więc dyskryminacji, gdy nie ma nierównego traktowania.

Oprac. Ewa Przedwojska

starszy asystent sędziego SN