Ustawa z 24 lipca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw - przepisy przejściowe

1. Pracownik korzystający w dniu wejścia w życie ustawy z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub jego części albo dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub jego części ma prawo do tego urlopu lub jego części na zasadach określonych, odpowiednio, w art. 182¹ i art. 183 § 3 i 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

2. Pracownik, o którym mowa w ust. 1, ma prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze odpowiadającym różnicy między wymiarem tego urlopu określonym w art. 182^1a § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, a wymiarem udzielonego dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub jego części albo dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub jego części.

3. Pracownikowi, o którym mowa w ust. 1, urlopu rodzicielskiego, o którym mowa w art. 182^1a § 1 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, udziela się na pisemny wniosek, składany nie później niż do dnia zakończenia udzielonego wcześniej urlopu.

●Komentowany art. 28 ust. 1 ustawy nowelizującej kodeks pracy reguluje sytuację, gdy na dzień wejścia w życie tej ustawy, tj. 2 stycznia 2016 r., pracownik korzysta z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub jego części albo z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub jego części na podstawie obecnych przepisów, tj. art. 182¹ k.p. albo art. 183 par. 3 i 4 k.p. w ich aktualnym brzmieniu. Jak bowiem wynika z nowych regulacji, od 2 stycznia 2016 r. nie będzie już dodatkowego urlopu macierzyńskiego ani dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego dla opiekunów dzieci przysposobionych. Zostaną one zastąpione urlopem rodzicielskim, który będzie odpowiednio wydłużony. W takiej sytuacji pracownicy korzystający ze wskazanych urlopów 2 stycznia 2016 r. mogą z nich dalej korzystać na dotychczasowych zasadach. Regulują je art. 182¹ k.p. oraz art. 183 par. 3 i 4 k.p. To oznacza, że pracownicy będą mieli prawo do wykorzystania przysługującego im dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, czyli do 6 tygodni w przypadku urodzenia jednego dziecka przy jednym porodzie albo do 8 tygodni w przypadku urodzenia więcej niż jednego dziecka przy jednym porodzie.

●Rodzice i opiekunowie mogą także łączyć korzystanie z dodatkowego urlopu macierzyńskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy. W takim przypadku dodatkowy urlop macierzyński będzie udzielany na pozostałą część wymiaru czasu pracy. Pracodawca w dalszym ciągu będzie zobowiązany uwzględnić wniosek pracownika o rozpoczęcie pracy, chyba że nie jest to możliwe ze względu na organizację pracy lub rodzaj obowiązków wykonywanych przez pracownika. Artykuł 182¹ par. 7 k.p. w obecnym brzmieniu odsyła też do enumeratywnie wymienionych przepisów (tj. art. 45 par. 3, art. 47, art. 50 par. 5, art. 57 par. 2, art. 163 par. 3, art. 165 pkt 4, art. 166 pkt 4, art. 177, art. 180 par. 6¹-7, art. 180¹ par. 2, art. 182 zdanie pierwsze i art. 183¹ par. 1 k.p.). To oznacza, że także w zakresie przepisów, do których odsyła ten paragraf, przepisy dotychczasowe będą stosowane w stosunku do pracowników, którzy 2 lutego 2016 r. będą korzystali z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Dotyczy to m.in. możliwości skorzystania przez pracownika ojca wychowującego dziecko z części dodatkowego urlopu macierzyńskiego odpowiadającej okresowi, w którym pracownica uprawniona do urlopu wymaga opieki szpitalnej ze względu na stan zdrowia uniemożliwiający jej sprawowanie osobistej opieki nad dzieckiem. Również w razie zgonu pracownicy lub porzucenia przez nią dziecka w czasie dodatkowego urlopu macierzyńskiego pracownikowi ojcu wychowującemu dziecko będzie przysługiwało prawo do niewykorzystanej części tego urlopu. Natomiast w zakresie dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego przepisy dotychczasowe będą stosowane wyłącznie w zakresie obecnego art. 183 par. 3 i 4 k.p.

●Powyższe ograniczenia w stosowaniu dotychczasowych przepisów dotyczących dodatkowych urlopów macierzyńskich nie obejmują więc art. 179¹-179⁴ k.p. Zgodnie z tymi przepisami pracownica, nie później niż 14 dni po porodzie, może złożyć pisemny wniosek o udzielenie jej bezpośrednio po urlopie macierzyńskim dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze wynikającym z art. 182¹ par. 1, a bezpośrednio po takim urlopie - urlopu rodzicielskiego w pełnym wymiarze wynikającym z art. 182^1a par. 1 k.p. Pracodawca jest obowiązany uwzględnić taki wniosek zatrudnionej. W takim przypadku pracownica może też zrezygnować z korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części i powrócić do pracy, składając w tym celu pisemny wniosek do pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed przystąpieniem do pracy.

●Konsekwencją powyższego jest możliwość złożenia przez pracownika ojca wychowującego dziecko pisemnego wniosku o udzielenie mu dodatkowego urlopu macierzyńskiego w całości lub w części, w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo z części takiego urlopu. W przypadku gdy pracownica złożyła tzw. długi wniosek urlopowy w trybie obecnego art. 179¹ k.p., może ona zrezygnować z korzystania z urlopu rodzicielskiego w całości lub w części i powrócić do pracy, składając w tym celu pracodawcy pisemny wniosek w sprawie rezygnacji z korzystania z urlopu rodzicielskiego w całości lub w części, w terminie nie krótszym niż 14 dni przed przystąpieniem do pracy, pozostałą zaś część może wówczas wykorzystać pracownik ojciec wychowujący dziecko. Oznacza to również, że jeżeli pracownica złożyła taki wniosek o tzw. długi urlop i na dzień wejścia w życie nowych przepisów korzystała z urlopu macierzyńskiego, ale nie korzystała jeszcze z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, nie będzie mogła skorzystać z takiego dodatkowego urlopu macierzyńskiego na dotychczasowych zasadach. Z chwilą zakończenia urlopu macierzyńskiego będzie ona mogła skorzystać już tylko z urlopu rodzicielskiego według nowych zasad. Wniosek o dodatkowy urlop macierzyński złożony w trybie art. 179¹ k.p. przed wejściem w życie nowych przepisów będzie więc bezskuteczny, a do takiej pracownicy będą miały zastosowanie już nowe przepisy. W konsekwencji będzie ona miała prawo do wydłużonego urlopu rodzicielskiego zgodnie z nowym brzmieniem art. 182^1a k.p.

PRZYKŁAD

Korzystająca z macierzyńskiego 2 stycznia 2016 r.

Pracownica 14. dnia po porodzie, który przypada na 14 października 2016 r., złożyła pisemny wniosek o udzielenie jej, bezpośrednio po urlopie macierzyńskim, dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pełnym wymiarze, a bezpośrednio po takim urlopie - urlopu rodzicielskiego również w pełnym wymiarze. 2 stycznia 2016 r. przebywała jeszcze na urlopie macierzyńskim, z dodatkowego urlopu macierzyńskiego zgodnie z wnioskiem miała zaś korzystać od 1 kwietnia 2016 r. W tej sytuacji pracownicy nie może zostać udzielony dodatkowy urlop macierzyński w dotychczasowym wymiarze, gdyż na 2 stycznia 2016 r. nie korzystała ona z tego urlopu. Zatrudniona będzie jednak mogła złożyć wniosek o udzielenie jej po zakończeniu urlopu macierzyńskiego urlopu rodzicielskiego na nowych zasadach.

●Warunkiem stosowania dotychczasowych regulacji dotyczących udzielania dodatkowego urlopu macierzyńskiego jest korzystanie z tego urlopu w dniu wejścia w życie zmian do kodeksu pracy. Komentowany przepis nie precyzuje, co należy rozumieć przez pojęcie "korzystanie z urlopu w dniu wejścia w życie ustawy". Powstaje więc pytanie, czy z przepisów dotychczasowych może skorzystać pracownik, który 2 stycznia 2016 r. rozpoczął już przebywanie na tym urlopie (faktycznie z niego korzysta), czy też dotyczy to także pracowników, którzy przed 2 stycznia 2016 r. złożyli w trybie dotychczasowego art. 182¹ par. 3 k.p., a więc na 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu, pisemny wniosek o jego udzielenie (a więc korzystają nie z urlopu w sensie faktycznym, ale z uprawnienia do rozpoczęcia takiego urlopu poprzez złożenie wniosku). Analiza językowa przepisów kodeksu pracy wskazuje, że przez korzystanie z urlopu należy rozumieć sytuację, w której pracownik już przebywa na urlopie (obecny art. 182¹ par. 3 k.p. mówi o złożeniu wniosku przed rozpoczęciem korzystania z tego urlopu, co wskazuje na to, że złożenie wniosku i korzystanie z urlopu to dwie odrębne kategorie prawne). To oznacza, że z dotychczasowych zasad udzielania dodatkowych urlopów macierzyńskich nie będą mogli korzystać pracownicy, którzy przed 2 stycznia 2016 r. co prawda złożyli w formie pisemnej wnioski o udzielenie takiego urlopu, ale faktyczne korzystanie przez nich z tego urlopu miałoby się rozpocząć po 2 stycznia 2016 r.

PRZYKŁAD

Zmiana przepisów w trakcie dodatkowego urlopu

Pracownica w związku z urodzeniem bliźniąt jest uprawniona według dotychczasowych przepisów do korzystania z 8 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Złożyła wniosek o jego udzielenie w pełnym wymiarze 13 listopada 2015 r. Oświadczyła w nim, że zamierza korzystać z tego urlopu od 1 grudnia 2015 r. do 25 stycznia 2016 r. Pracownica 2 stycznia 2016 r. faktycznie korzystała z tego urlopu. To oznacza, że może korzystać z niego w dalszym ciągu na dotychczasowych zasadach.

PRZYKŁAD

Wniosek o dodatkowy macierzyński w sylwestra

Pracownica uprawniona według dotychczasowych przepisów do korzystania z 8 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego złożyła wniosek o jego udzielenie w pełnym wymiarze 31 grudnia 2015 r. We wniosku poinformowała pracodawcę, że zamierza skorzystać z powyższego urlopu od 15 stycznia do 10 marca 2016 r. Ponieważ 2 stycznia 2016 r. nie rozpoczęła ona jeszcze korzystania z tego urlopu, a jedynie złożyła wniosek o jego udzielenie, nie będzie on jej przysługiwał. Pracownica będzie za to mogła złożyć wniosek o udzielenie jej urlopu rodzicielskiego na nowych zasadach, tj. na podstawie art. 182^1a k.p. w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.

●Zasada obowiązywania dotychczasowych przepisów dotyczy także sytuacji podziału dodatkowego urlopu macierzyńskiego na części. Jeżeli na dzień wejścia w życie nowych przepisów pracownik korzystał z części dodatkowego urlopu macierzyńskiego, będzie miał prawo do skorzystania z drugiej części tego urlopu na dotychczasowych zasadach. To oznacza, że druga część urlopu powinna być oznaczona jako tydzień lub jego wielokrotność i przypadać bezpośrednio po zakończeniu poprzedniej części, zgodnie z obecnym art. 180¹ par. 2 k.p.

PRZYKŁAD

Wykorzystanie uprawnienia w częściach

Pracownik uprawniony do 8 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego 2 stycznia 2016 r. korzystał z części tego urlopu w wymiarze 4 tygodni. Koniec tej części urlopu przypadał na 24 stycznia 2016 r. Następnie 8 stycznia 2016 r. zatrudniony złożył pisemny wniosek o udzielenie mu drugiej części dodatkowego urlopu macierzyńskiego w pozostałym wymiarze, tj. 4 tygodni, od 25 stycznia do 21 lutego 2016 r. Druga część dodatkowego urlopu macierzyńskiego zostanie mu udzielona we wskazanym wymiarze oraz wybranym przez niego terminie. Ponadto pracownik będzie mógł w tym czasie łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u swojego pracodawcy (w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy) zgodnie z obecnym art. 182¹ par. 5 k.p.

●Artykuł 28 ust. 2 ustawy nowelizującej reguluje sytuację pracownika, który 2 stycznia 2016 r. korzysta z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Zgodnie z przepisami przejściowymi będzie on kontynuował korzystanie z tych urlopów w wymiarze wynikającym z dotychczasowych przepisów, a więc odpowiednio do 6 albo 8 tygodni w zależności od tego, czy przy jednym porodzie urodziło się jedno dziecko, czy więcej. Pracownik, który 2 stycznia 2016 r. będzie korzystał już z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub jego części albo z dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub jego części, będzie uprawniony do urlopu rodzicielskiego już na nowych zasadach. Jednak wymiar tego urlopu będzie pomniejszony o wymiar dodatkowego urlopu macierzyńskiego (dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego), z jakiego pracownik faktycznie skorzystał. Dotychczas wymiar urlopu rodzicielskiego wynosił do 26 tygodni (bez względu na liczbę urodzonych dzieci). Zgodnie z nowymi przepisami wobec likwidacji dodatkowych urlopów macierzyńskich wymiar urlopu rodzicielskiego zostanie wydłużony do 32 lub 36 tygodni w zależności od tego, czy przy jednym porodzie urodziło się jedno dziecko, czy też więcej. Wydłużenie tego urlopu nastąpi właśnie o wymiar likwidowanych dodatkowych urlopów macierzyńskich.

PRZYKŁAD

Proporcjonalne zmniejszenie rodzicielskiego

Pracownik był uprawniony do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 6 tygodni, który wykorzystał w pełnym wymiarze. Zatrudniony 2 stycznia 2016 r. przebywał na tym urlopie. Pracownik ten według nowych zasad miałby prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze 32 tygodni, jednak ponieważ wykorzystał 6 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego, wymiar urlopu rodzicielskiego zostanie obniżony o 6 tygodni. Pracownik będzie miał więc prawo do 26 tygodni urlopu rodzicielskiego.

PRZYKŁAD

Różnica w dłuższych urlopach

Pracownik był uprawniony do dodatkowego urlopu macierzyńskiego w wymiarze 8 tygodni, z czego zdecydował się skorzystać tylko z części, tj. z 3 tygodni. Na dzień 2 stycznia 2016 r. zatrudniony przebywał na tym urlopie. Pracownik ten według nowych zasad miałby prawo do urlopu rodzicielskiego w wymiarze 34 tygodni, jednak ponieważ wykorzystał on część urlopu w wymiarze 3 tygodni dodatkowego urlopu macierzyńskiego, wymiar urlopu rodzicielskiego ulegnie obniżeniu o 3 tygodnie. Pracownik będzie miał więc prawo do 31 tygodni urlopu rodzicielskiego.

●Artykuł 28 ust. 3 ustawy nowelizującej dotyczy sytuacji, gdy pracownik na dzień wejścia w życie ustawy nowelizującej będzie przebywał na dodatkowym urlopie macierzyńskim lub dodatkowym urlopie na warunkach urlopu macierzyńskiego, po którym będzie chciał skorzystać z urlopu rodzicielskiego. Wykorzystanie tego ostatniego będzie się odbywało już według nowych zasad, tj. na podstawie znowelizowanego art. 182^1a k.p. Jednak w takiej sytuacji pracownik powinien złożyć pisemny wniosek o udzielenie takiego urlopu najpóźniej do dnia zakończenia dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego.

1. Pracownik korzystający w dniu wejścia w życie ustawy z urlopu rodzicielskiego lub jego części może złożyć pisemny wniosek o łączenie korzystania z urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w terminie wynikającym z art. 182¹ § 6 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, stosowanym odpowiednio do łączenia urlopu rodzicielskiego z wykonywaniem pracy u pracodawcy udzielającego tego urlopu w wymiarze nie wyższym niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy.

2. Pracownik korzystający w dniu wejścia w życie ustawy z części urlopu rodzicielskiego może złożyć pisemny wniosek o kolejną część tego urlopu w terminie wynikającym z art. 182^1a § 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

●Artykuł 29 ustawy nowelizującej reguluje sytuację pracownika, który na dzień wejścia w życie nowych przepisów korzysta z urlopu rodzicielskiego. Zgodnie z par. 1 może on korzystać z takiego urlopu w wymiarze określonym w dotychczasowych przepisach. Ma on prawo łączyć korzystanie z tego urlopu z wykonywaniem pracy u swojego pracodawcy poprzez złożenie odpowiedniego wniosku. Wniosek taki składa się pracodawcy w terminie nie krótszym niż 14 dni przed planowanym rozpoczęciem pracy w okresie korzystania z urlopu.

●Z kolei w myśl par. 2 komentowanego artykułu pracownik, który na dzień wejścia w życie zmian do kodeksu pracy korzystał z części urlopu rodzicielskiego, może złożyć pisemny wniosek o udzielenie kolejnej jego części w terminie nie krótszym niż 14 dni przed rozpoczęciem korzystania z niej.

1. Pracownik korzystający w dniu wejścia w życie ustawy z części urlopu wychowawczego może złożyć pisemny wniosek o kolejną część tego urlopu w terminie wynikającym z przepisów dotychczasowych.

2. Pracownik korzystający w dniu wejścia w życie ustawy z obniżenia wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego, może złożyć kolejny pisemny wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy do wymiaru nie niższego niż połowa pełnego wymiaru czasu pracy w okresie, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego, w terminie wynikającym z art. 186⁷ § 2 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym.

●Artykuł 30 ust. 1 ustawy nowelizującej reguluje sytuację korzystania przez pracownika z części urlopu wychowawczego w dniu 2 stycznia 2016 r. Zgodnie z przepisami przejściowymi taki pracownik może złożyć wniosek o skorzystanie z kolejnej części tego urlopu w terminie wynikającym z dotychczasowych przepisów. Obecnie kwestię tę reguluje par. 1 rozporządzenia ministra pracy i polityki społecznej z 19 września 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków udzielania urlopu wychowawczego (Dz.U. poz. 1139), zgodnie z którym wniosek o udzielenie urlopu wychowawczego składa się pracodawcy w formie pisemnej na dwa tygodnie przed rozpoczęciem okresu, w którym zamierza się korzystać z tego urlopu. Jeżeli natomiast wniosek taki zostałby złożony bez zachowania tego terminu, to urlopu udziela się nie później niż z dniem upływu dwóch tygodni od dnia złożenia wniosku (par. 4 rozporządzenia).

●Artykuł 30 ust. 2 ustawy nowelizującej reguluje sytuację korzystania przez pracownika z obniżonego wymiaru czasu pracy zgodnie z obecnym art. 186⁷ k.p. Taki pracownik zgodnie z przepisem przejściowym może złożyć kolejny wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy przez okres, w którym mógłby korzystać z urlopu wychowawczego, na dwa tygodnie przed rozpoczęciem korzystania z kolejnego obniżonego wymiaru czasu pracy. Konieczność wprowadzenia takiego przepisu przejściowego wynika ze zmiany art. 186 k.p., tj. wydłużenia okresu, do którego pracownik może korzystać z urlopu wychowawczego. Obecnie urlop taki jest udzielany na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 5. roku życia. Po 2 stycznia 2016 r. urlop ten będzie udzielany na okres nie dłuższy niż do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia (art. 186 par. 2 k.p.). Powyższe oznacza, że pracownik będzie miał wydłużony o minimum rok okres, w trakcie którego może skorzystać z obniżenia wymiaru czasu pracy.

PRZYKŁAD

Praca w obniżonym wymiarze rok dłużej

Pracownik jest uprawniony do urlopu wychowawczego do 31 grudnia 2016 r. (dziecko kończy 5. rok życia 28 listopada 2016 r.). Zatrudniony w grudniu 2014 r. złożył wniosek o obniżenie mu wymiaru czasu pracy od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2016 r. w wymiarze 24 miesięcy. Od 2 stycznia 2016 r. pracownik ten będzie mógł skorzystać z urlopu wychowawczego do końca roku, w którym dziecko ukończyło 6. rok życia, czyli do 31 grudnia 2017 r. Pracownik będzie mógł złożyć drugi wniosek o obniżenie wymiaru czasu pracy w okresie nie późniejszym niż do 31 grudnia 2017 r. Musi to zrobić na piśmie na dwa tygodnie przed rozpoczęciem korzystania z takiego obniżonego wymiaru czasu pracy, tj. na dwa tygodnie przed 1 stycznia 2017 r.

●Wydłużenie przez ustawę nowelizującą okresu uprawniającego do skorzystania z urlopu wychowawczego nie oznacza, że zmienił się okres ochronny przysługujący pracownikowi w czasie korzystania przez niego z obniżonego wymiaru czasu pracy. Nadal pracodawca nie będzie mógł rozwiązać ani wypowiedzieć mu umowy o pracę wyłącznie w okresie od dnia złożenia przez pracownika uprawnionego do urlopu wychowawczego wniosku o obniżenie wymiaru czasu pracy do dnia powrotu do nieobniżonego wymiaru czasu pracy, nie dłużej jednak niż przez łączny okres 12 miesięcy.

1. W przypadku, o którym mowa w art. 28 ust. 2, ubezpieczony ma prawo do zasiłku w wymiarze, o którym mowa w art. 31 ust. 2 pkt 1 ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, przez okres stanowiący różnicę pomiędzy okresem określonym w tym przepisie a okresem pobierania zasiłku macierzyńskiego za okres dodatkowego urlopu macierzyńskiego albo dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego lub ich części na podstawie dotychczasowych przepisów.

2. Przepisy art. 31 ust. 3d i 3e ustawy zmienianej w art. 10, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą stosuje się odpowiednio.

●Powyższy przepis dotyczy pracownika, który w dniu 2 stycznia 2016 r. będzie korzystał z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego. Jeżeli po wykorzystaniu takiego urlopu pracownik będzie chciał wykorzystać przysługujący mu zgodnie z nowymi zasadami urlop rodzicielski, to wymiar tego urlopu ulegnie obniżeniu o okres, przez który zatrudniony korzystał z dodatkowego urlopu macierzyńskiego (dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego). Za ten okres, a więc za okres przebywania na urlopie rodzicielskim w tak pomniejszonym wymiarze, pracownikowi będzie przysługiwał zasiłek macierzyński. Jest to konsekwencją zasady, że zasiłek macierzyński przysługuje za czas faktycznego przebywania na urlopie rodzicielskim.

Przepisy art. 28-31 stosuje się odpowiednio do policjanta, strażaka, żołnierza zawodowego oraz funkcjonariusza: Straży Granicznej, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Służby Celnej, korzystających w dniu wejścia w życie ustawy z dodatkowego urlopu macierzyńskiego, dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopu rodzicielskiego albo urlopu wychowawczego.

●Przepisy przejściowe w zakresie dodatkowych urlopów macierzyńskich, dodatkowych urlopów na warunkach urlopu macierzyńskiego, urlopów wychowawczych oraz przebywania w obniżonym wymiarze czasu pracy na dzień 2 stycznia 2016 r. stosuje się odpowiednio do określonej w tym przepisie kategorii pracowników, których stosunki pracy regulowane są na podstawie odrębnych ustaw. Dotyczy to policjanta, strażaka, żołnierza zawodowego oraz funkcjonariusza: Straży Granicznej, Służby Więziennej, Biura Ochrony Rządu, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego i Służby Celnej.

Okresy dodatkowego urlopu macierzyńskiego i dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze określonym, odpowiednio, w art. 182¹ § 1 i art. 183 § 3 i 4 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, które mają wpływ na uprawnienia lub obowiązki pracownicze, podlegają uwzględnieniu przy ustalaniu uprawnień lub obowiązków pracowniczych również po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.

●Komentowany przepis ma charakter techniczny i obejmuje sytuację korzystania z dodatkowego urlopu macierzyńskiego lub dodatkowego urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego po 2 stycznia 2016 r., a więc po dniu, w którym takie urlopy będą już zlikwidowane. Wskazuje on, że mimo iż z kodeksu pracy znikną regulacje dotyczące tego rodzaju urlopów, pracownicy korzystający z nich na dzień wejścia w życie nowelizacji zachowają wszystkie uprawnienia i obowiązki wynikające z tego faktu. Dotyczy to przede wszystkim podlegania szczególnej ochronie stosunku pracy, a więc zakazu wypowiadania lub rozwiązywania umów o pracę.

PRZYKŁAD

Szczególna ochrona po 2 stycznia 2016 r.

Pracownica na dzień 2 stycznia 2016 r. korzysta z dodatkowego urlopu macierzyńskiego. Taki urlop będzie jej przysługiwał do 30 stycznia 2016 r. Pomimo iż po 2 stycznia 2016 r. nie będzie już obowiązywał art. 182¹ par. 7 k.p. (odesłanie do art. 177 k.p.), pracownica do 30 stycznia 2016 r. będzie podlegała szczególnej ochronie stosunku pracy. Jeżeli pracodawca w tym okresie wypowie jej umowę o pracę, naruszy przepis o wypowiadaniu umów o pracę (tj. art. 33 ustawy nowelizującej w zw. z art. 182¹ par. 7 k.p. w zw. z art. 177 k.p.).

Ilekroć w przepisach odrębnych jest mowa o dodatkowym urlopie macierzyńskim należy przez to rozumieć urlop rodzicielski, o którym mowa w przepisach ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.

●Przepis ten ma charakter techniczny i obejmuje wszystkie akty prawa powszechnego, które w swej treści odwołują się do pojęcia "dodatkowy urlop macierzyński". Wobec faktu usunięcia tego rodzaju urlopu z systemu prawnego i zastąpienia go wydłużonym wymiarem urlopu rodzicielskiego, we wszystkich przypadkach, gdzie mowa jest o dodatkowym urlopie macierzyńskim, będzie należało rozumieć przez to instytucję urlopu rodzicielskiego w brzmieniu obowiązującym od 2 stycznia 2016 r.

Przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 18, zachowują moc do dnia wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 18, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednak nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2016 r.

●W powyższym artykule mowa jest o przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 151 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem warunki wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla pracowników zatrudnionych w uczelni publicznej do czasu objęcia ich układem zbiorowym pracy lub regulaminem wynagradzania określi, w drodze rozporządzenia, minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw pracy. Ustalone w nim zostaną wysokość minimalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego w odniesieniu do poszczególnych stanowisk oraz wysokość i warunki przyznawania innych składników wynagrodzenia w uczelni publicznej.

Przepisy wykonawcze wydane na podstawie obecnego brzmienia tego przepisu będą stosowane do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych, jednak nie dłużej niż do 31 grudnia 2016 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 2 stycznia 2016 r., z wyjątkiem art. 1 pkt 6, który wchodzi w życie z dniem 1 marca 2016 r.

●Powyższy przepis wskazuje datę rozpoczęcia obowiązywania nowych przepisów, tj. 2 stycznia 2016 r. Nie dotyczy to tylko nowego brzmienia art. 182 k.p., które wejdzie w życie 1 marca 2016 r.