Abolicja dla pracodawców w znowelizowanej ustawie o PIP? Grzywna to i tak rzadkość

Nowelizacja przepisów o Państwowej Inspekcji Pracy (ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. poz. 473; dalej: ustawa nowelizacyjna) pozwala okręgowemu inspektorowi pracy na wydanie decyzji stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Inspektor nie będzie umowy „przekształcał”, ale stwierdzał, że między stronami stosunek pracy został nawiązany.

Wynika to z samej konstrukcji przepisów kodeksu pracy. Zgodnie z art. 22 § 1 przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Z brzmienia tego przepisu wynika, że stosunek pracy jest nawiązywany z chwilą spełnienia się tych przesłanek, a nie gdy strony podpiszą umowę o pracę. Jak zaś wynika z art. 22 § 1¹, zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Co więcej, jak stanowi wprost art. 22 § 1², nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1.