W niektórych sytuacjach kierownikowi przysługuje wynagrodzenie za nadgodziny

Osoby zajmujące kierownicze stanowiska nie mają co do zasady prawa do wynagrodzenia i dodatku za pracę w godzinach nadliczbowych. Dotyczy to także kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych firmy. Problematyczne bywa jednak ustalenie, kiedy mamy do czynienia z takimi kierownikami.

Zasadą jest, że kierownicy wyodrębnionych komórek organizacyjnych wykonują, w razie konieczności, pracę poza normalnymi godzinami pracy bez prawa do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych. Jedynie w przypadku gdy praca w godzinach nadliczbowych była wykonywana w niedzielę lub święto - bez rekompensaty w postaci innego dnia wolnego - to pracownikom tym przysługuje prawo do wynagrodzenia oraz dodatku z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych (art. 151⁴ par. 2 k.p.). Przepis ten nie odnosi się więc do wszystkich pracowników kierujących ludźmi, ale tylko do kierowników wyodrębnionych komórek organizacyjnych u danego pracodawcy (np. działów, sekcji, baz czy wydziałów danego przedsiębiorstwa). W kodeksie pracy nie ma jednak żadnej definicji pojęcia wyodrębnionej komórki organizacyjnej. Dlatego też kwestia ta w praktyce często bywa przedmiotem sporu. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można postawić warunku, iż każdorazowo konieczne jest formalne wyodrębnienie jednostki organizacyjnej w strukturze zakładu (wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2005 r., II PK 383/04, OSNP 2006/7-8/112), ani iż ta "komórka organizacyjna" musi mieć określoną rangę (dominującą w działalności zakładu pracy).

Ocena, czy pracownik był, czy też nie był kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej, dokonywana być musi w każdym przypadku indywidualnie z uwzględnieniem specyfiki danej firmy. Przy czym słowo "komórka" wskazuje na coś niewielkiego i stąd może to być również najmniejsza jednostka organizacyjna w zakładzie (przedsiębiorstwie). Niemniej trzeba podkreślić, że osoba kierująca powołanym zespołem pracowników nie jest kierownikiem wyodrębnionej komórki organizacyjnej i ma prawo do wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych na ogólnych zasadach. Komórka ta musi być bowiem organizacyjnie wyodrębniona w firmie do wykonania konkretnych zadań.

Kierownik takiej wyodrębnionej komórki powinien jednak otrzymać wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, gdy wykonuje pracę na równi z podległymi mu pracownikami. Pogląd ten jest już ugruntowany w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który m.in. w wyroku z 3 grudnia 2008 r. (I PK 107/08, LEX nr 571830) wskazał, że nawet w przypadku kierowania komórką organizacyjną wyodrębnioną w strukturze organizacyjnej zakładu pracy status pracownika zajmującego stanowisko kierownika, któremu nie przysługuje prawo do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, nie przysługuje pracownikowi, jeżeli kierując zespołem pracowników, jednocześnie wykonuje on pracę na równi z członkami kierowanego zespołu. Wynika to z faktu, że pracownik kierujący komórką organizacyjną wyodrębnioną w strukturze zakładu pracy w istocie nie zajmuje kierowniczego stanowiska, jeśli kieruje zespołem pracowników przy jednoczesnym wykonywaniu pracy na równi z tymi pracownikami. Istotą bowiem pracy świadczonej przez kadrę kierowniczą jest to, że ich praca polega na kierowaniu osobami zorganizowanymi w wyodrębnioną jednostkę organizacyjną, co nie ma miejsca przy wykonywaniu przez nich takiej samej pracy, jaką wykonują podlegli pracownicy. Musi to być jednak praca stała, a nie sporadyczna.

@RY1@i02/2010/254/i02.2010.254.209.002b.001.jpg@RY2@

Ryszard Sadlik, sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach

Ryszard Sadlik

sędzia Sądu Okręgowego w Kielcach