W razie wygaśnięcia stosunku pracy nauczyciela akademickiego ochrona związkowa nie obowiązuje

Powyższy pogląd wynika z wyroku Sądu Najwyższego z 2 września 2009 r. (II PK 44/09). W orzeczeniu tym SN po raz kolejny potwierdził aktualność utrwalonej linii orzeczniczej, zgodnie z którą system ochrony działaczy związkowych ma stanowić zabezpieczenie ich przed działaniami ze strony pracodawcy. Jeżeli natomiast wygaśnięcie stosunku pracy następuje z mocy prawa, całkowicie niezależnie od woli pracodawcy, przepisy ochronne nie mają zastosowania.

Sąd Najwyższy po raz kolejny zajął się kwestią dopuszczalności objęcia ochroną przewidzianą w art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych pracownika naukowego szkoły wyższej wydalonego z zawodu nauczycielskiego w efekcie postępowania dyscyplinarnego przeprowadzonego jeszcze na podstawie uprzednio obowiązujących przepisów ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym (por. też wyrok z 6 marca 2008 r., II PK 192/07).

W sprawie tej wobec pracownika jednej z uczelni wyższych, będącego zarazem członkiem związku zawodowego, zostało przeprowadzone postępowanie dyscyplinarne zakończone orzeczeniem komisji dyscyplinarnej o wydaleniu pracownika z zawodu nauczycielskiego. W myśl art. 95 ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym wydalenie z zawodu nauczycielskiego skutkowało wygaśnięciem stosunku pracy z mocy prawa. Pracownik twierdził natomiast, że miało miejsce nieuzasadnione rozwiązanie umowy o pracę przez pracodawcę, w związku z tym zażądał wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy na podstawie art. 57 par. 2 k.p. Swoje twierdzenia wywodził z tego, że po wydaniu orzeczenia o wydaleniu z zawodu pracodawca skierował do niego pismo z informacją o wygaśnięciu stosunku pracy, które pracownik potraktował jako oświadczenie o rozwiązaniu stosunku pracy.

Sąd Najwyższy, przywołując w motywach uzasadnienia wydane na wcześniejszym etapie postępowania orzeczenie Sądu Najwyższego zawierające wyraźne wskazówki co do wykładni art. 32 ust. 1 ustawy o związkach zawodowych, trafnie uznał, iż przedmiotowa ochrona działaczy związkowych nie może mieć miejsca w sytuacji, gdy skutek w postaci ustania stosunku pracy nastąpił niezależnie od woli pracodawcy. Jak bowiem wynika z utrwalonego poglądu Sądu Najwyższego, akceptowanego również w nauce prawa, normy chroniące członków związków zawodowych przed zwolnieniem podjętym np. z uwagi na ich przynależność związkową lub działalność mają stanowić dodatkowe zabezpieczenie praw pracowniczych jedynie przed działaniami, na które pracodawca ma realny wpływ.

Oprócz powyżej przedstawionego problemu prawnego analizowane orzeczenie daje również podstawę do sformułowania dodatkowego wniosku o bardziej ogólnym charakterze. W razie wygaśnięcia stosunku pracy z mocy prawa pracownik nie ma możliwości korzystania z uprawnień przewidzianych na wypadek niezgodnego z prawem wypowiedzenia umowy o pracę lub nieuzasadnionego rozwiązania umowy o pracę przez pracodawcę. Wygaśnięcie umowy o pracę stanowi odrębny - uregulowany autonomicznie - tryb zakończenia stosunku pracy i brak jest jakichkolwiek podstaw do odwoływania się w takim przypadku do przepisów regulujących inne tryby ustania stosunku pracy, np. rozwiązanie umowy za wypowiedzeniem.

@RY1@i02/2009/255/i02.2009.255.168.002a.001.jpg@RY2@

Teresa Majewska, adwokat, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Krakowie

Adwokat, Chałas i Wspólnicy Kancelaria Prawna, Oddział w Krakowie