W czasie urlopu wychowawczego można podjąć dodatkową pracę

Rafał Krawczyk, sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Odwołanie pracownika z urlopu przez pracodawcę jest bowiem możliwe wtedy, gdy zaprzestanie on sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem (art. 186² par. 2 k.p.). W tym celu pracodawca wzywa pracownika do stawienia się do pracy w terminie przez siebie wskazanym – nie później jednak niż w ciągu 30 dni od dnia powzięcia wiadomości o zaprzestaniu sprawowania opieki i nie wcześniej niż po upływie trzech dni od dnia wezwania. Takie uprawnienie przysługujące pracodawcy należy uznać za trafne, ponieważ nie można akceptować sytuacji, w której pracownik wykorzystuje urlop wychowawczy dla innych potrzeb, a konsekwencje blokowania przez niego etatu ponosi pracodawca.

Nie oznacza to jednak, że podjęcie jakichkolwiek zajęć przez pracownika skończyć się dla niego może odwołaniem z urlopu.

Wyznacznikiem dopuszczalności dodatkowego zarobkowania w czasie urlopu lub podejmowania innych zajęć jest to, czy nie eliminują one możliwości sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Matka lub ojciec przebywający na urlopie mogą zatem podjąć pracę zarobkową, nie wyłączając pracy u dotychczasowego pracodawcy, jak również pracę wykonywaną na podstawie umowy zlecenia czy umowy o dzieło lub umowy o świadczenie usług. Nie może ona jednak przeszkadzać w sprawowaniu opieki nad dzieckiem. Z góry wykluczyć zatem można możliwość podjęcia pracy w pełnym wymiarze. Za dopuszczalne można natomiast uznać wszelkie formy pracy odbywającej się w domu. W innych przypadkach każdorazowo konieczne jest dokonanie oceny, czy charakter pracy zarobkowej lub działalności podjętej przez pracownika nie uniemożliwia sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Identyczne zasady będą obowiązywały wówczas, gdy pracownik korzystający z urlopu chce odbyć szkolenia zawodowe lub ma zamiar podjąć naukę. Uczestniczenie w zajęciach szkolnych odbywających się w systemie codziennym mogłoby dawać pracodawcy podstawy do stwierdzenia, że pracownik zaprzestał sprawowania opieki nad dzieckiem. Opieki takiej nie uniemożliwia zwykle dokształcanie się w systemie zaocznym lub weekendowym czy praca wykonywana poza domem popołudniami, w czasie gdy inny członek rodziny sprawuje opiekę nad dzieckiem.

Najczęściej występującym w ostatnich latach przykładem zachowania upoważniającego pracodawcę do odwołania pracownika z urlopu wychowawczego są wyjazdy pracowników przebywających na urlopie za granicę w celach zarobkowych i pozostawienie dziecka pod opieką rodziny w Polsce. O zaprzestaniu opieki nad dzieckiem nie świadczy natomiast nawet długotrwały wyjazd pracownika z dzieckiem za granicę o ile nie zaprzestaje on sprawowania opieki nad dzieckiem. Istotne znaczenie ma bowiem faktyczne sprawowanie opieki, a nie miejsce jej wykonywania. Wątpliwości co do możliwości odwołania pracownika z urlopu nie będzie natomiast wówczas, gdy dziecko rodzica korzystającego z urlopu oddane zostanie do żłobka czy przedszkola. W niektórych przypadkach decyzja pracodawcy o utracie przez pracownika uprawnień do dalszego korzystania z urlopu wychowawczego z powodu zaprzestania sprawowania opieki nad dzieckiem poddana być może kontroli sądowej w procesie wytoczonym przez pracownika o ustalenie, że przysługuje mu uprawnienie do korzystania z urlopu wychowawczego. Pracownik kwestionować może ponadto istnienie przyczyny uzasadniającej wezwanie go do pracy w procesie przywrócenie do pracy jeśli na wezwanie pracodawcy nie stawił się w pracy i został zwolniony w trybie dyscyplinarnym.