Nawet wadliwe wypowiedzenie powoduje rozwiązanie umowy o pracę

W orzecznictwie sądowym wielokrotnie podnoszono, że wypowiedzenie umowy o pracę lub rozwiązanie bez wypowiedzenia nawet sprzeczne z prawem lub nieuzasadnione nie jest nieważne z mocy prawa (wyrok SN z 16 maja 1997 r., I PKN 170/97, OSNAPiUS 1998/8/239).

Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 7 października 2008 r. (I PK 56/08, niepublikowane), stwierdzając, że każda jednostronna deklaracja pracodawcy o ustaniu stosunku pracy, dokonana nawet z naruszeniem prawa, prowadzi do ustania stosunku pracy w terminie wskazanym przez pracodawcę, bo wszelkie jego czynności, nawet bezprawne, zmierzające do rozwiązania stosunku pracy są skuteczne i mogą być podważone wyłącznie w drodze odpowiedniego powództwa. Chodzi tu o przewidziane w kodeksie pracy roszczenia dotyczące niezgodnego z prawem rozwiązania umowy o pracę. Są to w przypadku wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony roszczenia o uznanie wypowiedzenia za bezskuteczne o przywrócenie do pracy lub o zasądzenie odszkodowania. Przy czym roszczenia te powinny być zgłoszone przez pracownika w terminie siedmiu dni od otrzymania wypowiedzenia (art. 264 par. 1 k.p.). Dlatego też, jeśli pracownik nie zgadza się z otrzymanym wypowiedzeniem umowy o pracę, powinien w tym terminie wystąpić z odpowiednim powództwem do sądu. Zwłoka będzie tu bowiem działać na jego niekorzyść.

Wypowiedzenie umowy o pracę pracownikowi powoduje jej rozwiązanie także wtedy, gdy oświadczenie to złożył nieodpowiedni organ osoby prawnej, zwłaszcza jeżeli pracodawca podejmuje później czynności potwierdzające ustanie stosunku pracy (np. wydaje świadectwo pracy). Wskazywał na to wyraźnie Sąd Najwyższy w wyroku z 16 czerwca 1999 r. (I PKN 117/99 OSNPiUS 2000/17/646).

Podobnie wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 9 maja 2006 r. (II PK 270/05, OSNP 2007/9–10/125), stwierdzając, że niezgodność z prawem rozwiązania umowy o pracę, wynikająca z niewłaściwej reprezentacji pracodawcy, nie powoduje nieważności wypowiedzenia. W takim przypadku sąd, na żądanie pracownika, może orzec o bezskuteczności wypowiedzenia, przywróceniu do pracy lub o odszkodowaniu (art. 45 k.p.), a zastosowanie sankcji określonych w kodeksie cywilnym może nastąpić tylko w wyjątkowych przypadkach, w których wypowiedzenia dokonano niezgodnie z wolą pracodawcy i nie zostało ono przez niego potwierdzone.

Zatem oświadczenie o rozwiązaniu umowy o pracę złożone pracownikowi np. przez niewłaściwy organ pracodawcy jest w pełni skuteczne. Powoduje ono rozwiązanie umowy o pracę. Pracownik będzie jednak mógł dochodzić z tego powodu roszczeń przewidzianych przez prawo pracy.

Natomiast nie będzie mógł skutecznie dochodzić przed sądem stwierdzenia nieważności tego rodzaju czynności pracodawcy. Tak też podnosił Sąd Najwyższy w wyroku z 17 listopada 1997 r. (I PKN 351/97, OSNAPiUS 1998/17/501) stwierdzając, że jednostronne czynności prawne pracodawcy zmierzające do rozwiązania umowy o pracę mogą być podważone jedynie w drodze odpowiedniego powództwa i nie mogą być uznane za nieważne na podstawie art. 58 k.c., gdyż byłoby to sprzeczne z zasadami prawa pracy (art. 300 k.p.).

Podobnie jest, gdy chodzi o wypowiedzenie zmieniające, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o wypowiedzeniu umowy o pracę. Zatem także i wypowiedzenie dokonane sprzecznie z prawem pracy nie byłoby bezwzględnie nieważne, lecz powodowałoby przewidziane w nim skutki. Czyli gdyby pracownik nie odmówił przyjęcia zaproponowanych mu nowych warunków pracy lub płacy, to skutecznie doszłoby do zmiany określonej tym wypowiedzeniem. Pracownik mógłby jedynie złożyć odwołanie do sądu pracy i żądać uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, przywrócenia dotychczasowych warunków pracy lub zasądzenia odszkodowania.

Podobnie też wypowiadał się Sąd Najwyższy w wyroku z 19 stycznia 2000 r. (I PKN 495/99 OSNP 2001/11/376), stwierdzając, że nawet niedopuszczalna zmiana umowy o pracę na czas nieokreślony na umowę o pracę na czas określony w trybie wypowiedzenia warunków pracy (art. 42 k.p.) jest skuteczna i może być wzruszona na podstawie orzeczenia sądu przywracającego do pracy na poprzednich warunkach.