Sąd pracy nie jest związany każdym wyrokiem karnym

Proces przed sądem pracy może być niekiedy poprzedzony postępowaniem karnym. Dzieje się tak np. w sytuacji, gdy pracownik popełni przestępstwo na szkodę pracodawcy, w związku z czym pracodawca dochodzi od niego odszkodowania. Postępowania to może być prowadzone także w stosunku do pracodawców. To, w jakim zakresie sąd pracy będzie musiał uwzględnić ustalenia dokonane w sprawie karnej, zależy od etapu, na jakim się ona znajduje i od jej rezultatu.

Z oczywistych względów ewentualna odpowiedzialność karna pracownika lub pracodawcy nie będzie miała żadnego wpływu na rozstrzygnięcie sądu pracy, w przypadku gdy sprawa przez sądem pracy zostanie zakończona przed wszczęciem postępowania karnego. Z odmienną sytuacją będziemy mieli natomiast do czynienia wówczas, gdy obydwa postępowania toczą się równocześnie i dotyczą tych samych okoliczności faktycznych. Jeśli ustalenie danego czynu w postępowaniu karnym mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie sądu pracy, to może on zawiesić postępowanie do czasu jego zakończenia.

Jeśli postępowanie karne zakończy się przed wszczęciem procesu przed sądem pracy (lub po zawieszeniu postępowania przez ten sąd), to istotne znaczenia będzie miał charakter rozstrzygnięcia, jakie zapadło w tym postępowaniu. Sąd pracy jest bowiem związany tylko skazującym wyrokiem karnym. Oznacza to, że nie może on wydać orzeczenia, które byłoby sprzeczne z takim wyrokiem. Samodzielność rozstrzygnięcia sądu pracy zostaje więc ograniczona. Należy jednak pamiętać, że sąd rozstrzygający spór pomiędzy pracodawcą a pracownikiem jest związany wyrokiem skazującym tylko co do faktu popełnienia przestępstwa. Oznacza to, że sąd pracy nie powinien w ogóle przeprowadzać dowodów, które miałyby na celu podważenie ustaleń skazującego wyroku karnego w tym zakresie. Sąd pracy nie jest natomiast na ogół związany wysokością szkody ustalonej w skazującym wyroku karnym. Z tego względu osoba skazana, a następnie pozwana przed sąd pracy, może dowodzić, że jej przeciwnik poniósł szkodę mniejszą, niż wynika to z ustaleń sądu karnego. Wyjątek stanowi tu skazanie za zagarnięcie konkretnej sumy pieniężnej. W orzecznictwie przyjmuje się natomiast, że sądu pracy nie wiąże ustalona w postępowaniu karnym wysokość niedoboru spowodowanego przez pracownika.

Postępowanie karne często kończy się jednak wydaniem innego orzeczenia niż wyrok skazujący. Takie orzeczenia nie są wiążące dla sądu pracy. Przede wszystkim takiego wiążącego charakteru nie ma wyrok uniewinniający. Oznacza to, że nawet jeśli dana osoba została uniewinniona od zarzutu popełnieniu przestępstwa, to może zostać pozwana przed sąd pracy w oparciu o te same okoliczności. W takim przypadku sąd pracy może samodzielnie ustalić, że pozwany jest sprawcą danego czynu, pomimo że w postępowaniu karnym został uniewinniony od zarzutu jego popełnienia. Brak winy w rozumieniu prawa karnego nie wyklucza bowiem odpowiedzialności na podstawie przepisów prawa pracy.

Sądu pracy nie wiążą także ustalenia sądu karnego, które stały się podstawą do wydania postanowienia o umorzeniu postępowania lub postanowienia o warunkowym umorzeniu postępowania. Materiał dowodowy zebrany w takim postępowaniu może być tylko pomocniczo wykorzystany przez sąd pracy.

Warto także zwrócić uwagę, że jeśli wyrok w sprawie pracowniczej został oparty na ustaleniach prawomocnego wyroku karnego, a następnie – już po uprawomocnieniu się – wyrok karny został uchylony (np. na skutek wznowienia postępowania karnego), to okoliczność ta stanowi podstawę do żądania wznowienia postępowania cywilnego.