Pracownik tymczasowy ma prawo do wykorzystania urlopu na żądanie po przepracowaniu u pracodawcy użytkownika sześciu miesięcy

Odrębny charakter zatrudnienia tymczasowego powoduje, że zarówno wymiar urlopu, jak i sposób jego udzielania, ukształtowany został odmiennie niż w kodeksie pracy.

Pozostawanie w dyspozycji pracodawcy użytkownika

Wymiar urlopu pracownika tymczasowego nie ma związku z wcześniejszym łącznym okresem zatrudnienia, jak ma to miejsce w przypadku pracowników zatrudnionych na podstawie kodeksu pracy.

Za każdy miesiąc pozostawania w dyspozycji pracodawcy pracownikowi tymczasowemu przysługują dwa dni urlopu wypoczynkowego. Regulacja taka powoduje, iż pracownik tymczasowy o niższym niż 10 lat stażu zatrudnienia, pozostając w dyspozycji pracodawcy użytkownika (lub kilku pracodawców użytkowników), przez okres roku nabyć może prawo łącznie do 24 dni urlopu wypoczynkowego, gdyby był zatrudniony na zasadach określonych w kodeksie pracy, miałby prawo tylko do 20 dni urlopu wypoczynkowego.

Przepisy określające uprawnienia urlopowe pracowników tymczasowych nie wskazują liczby dni, jaką należy uznać za miesiąc, najczęściej przyjmuje się, że pod pojęciem tym należy rozumieć 30 dni kalendarzowych. Ustalając okres pozostawania w dyspozycji pracodawcy użytkownika, powinno brać się pod uwagę wszystkie dni kalendarzowe, podczas których pracownik tymczasowy pozostawał w takiej dyspozycji niezależnie od tego, czy faktycznie świadczył pracę i w jakim zakresie ta praca była rzeczywiście świadczona.

Z powyższych względów dla wymiaru urlopu pracownika tymczasowego bez znaczenia pozostaje również to, czy wykonuje on pracę w pełnym wymiarze, czy tylko na części etatu, ponieważ przepisy kodeksu pracy uzależniające wymiar urlopu od wymiaru zatrudnienia nie znajdują zastosowania do pracowników tymczasowych.

Jeżeli pracownik tymczasowy pozostawał w dyspozycji pracodawcy użytkownika przez okres krótszy niż miesiąc, nie nabędzie prawa do urlopu.

Okres ten będzie jednak podlegał zaliczeniu w przypadku skierowania go do pracy u kolejnego pracodawcy użytkownika. Obowiązek udzielenia urlopu wypoczynkowego wiąże się oczywiście z zatrudnieniem w konkretnej agencji pracy tymczasowej, dlatego okresy pozostawania w dyspozycji kilku pracodawców użytkowników, do których pracownik tymczasowy został skierowany przez różne agencje, nie sumują się.

Wcześniejsze wykorzystanie urlopu

Mniej korzystnie kształtuje się prawo do urlopu takich pracowników tymczasowych, którzy, będąc wcześniej zatrudnieni jako zwykli pracownicy, wykorzystali u poprzedniego pracodawcy (niebędącego agencją pracy tymczasowej) przysługujący im urlop wypoczynkowy za okres dłuższy niż wynikałoby to z czasu, w jakim pozostawali w zatrudnieniu w tym roku kalendarzowym, w którym ustał ich stosunek pracy.

W takiej sytuacji za okres, w którym pracownik tymczasowy u poprzedniego pracodawcy wykorzystał już urlop, ponad zasadę proporcjonalności, nie nabędzie prawa do urlopu jako pracownik tymczasowy.

Praca powyżej sześciu miesięcy

W przypadku gdy okres wykonywania pracy przez pracownika tymczasowego u danego pracodawcy użytkownika jest krótszy niż sześć miesięcy możliwość wykorzystania przez pracownika urlopu w naturze zależy od osiągnięcia przez agencję pracy tymczasowej i pracodawcę użytkownika porozumienia co do możliwości wykorzystania urlopu przez pracownika. Jeżeli do takiego porozumienia nie dojdzie, pracownik nie ma możliwości skorzystania z urlopu w naturze i jedynym jego uprawnieniem będzie możliwość żądania wypłacenia ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy.

Rozwiązanie powyższe chociaż mniej korzystne dla samych pracowników, uwzględnia jednak specyfikę tej formy zatrudnienia związaną z najczęściej występującą w praktyce potrzebą zapewnienia pracodawcom użytkownikom pracowników na ściśle określone krótkie okresy. Pełna swoboda korzystania z urlopów przez pracowników tymczasowych niwelowałaby bowiem korzyści pracodawców użytkowników z takiej formy pozyskania pracowników. Gdy porozumienie zostanie osiągnięte, pracownik zostaje o tym poinformowany i uzyskuje prawo wykorzystania urlopu w trybie, który zostanie w nim określony, przy uwzględnieniu tego, że podmiotem udzielającym urlopu jest agencja pracy tymczasowej, a nie pracodawca użytkownik. Urlopu wypoczynkowego udziela się pracownikowi tymczasowemu w dni, które byłyby dla niego dniami pracy, gdyby nie korzystał z tego urlopu.

W dużo lepszej sytuacji znajduje się pracownik, którego okres wykonywania pracy na rzecz danego pracodawcy użytkownika obejmuje sześć miesięcy lub więcej. Pracodawca użytkownik jest obowiązany umożliwić takiemu pracownikowi tymczasowemu wykorzystanie w tym okresie urlopu wypoczynkowego, udzielając, w uzgodnionym terminie, czasu wolnego od pracy w przysługującym pracownikowi wymiarze.

Pracownik ma prawo do urlopu na żądanie

Pracownikowi tymczasowemu wykonującemu pracę u tego samego pracodawcy użytkownika przez okres dłuższy niż sześć miesięcy przysługuje ponadto uprawnienie do wykorzystania urlopu na żądanie.

Z uwagi na fakt, iż pracownik tymczasowy nabywa prawo do urlopu dopiero po przepracowaniu kolejnych miesięcy, aby zrealizować to uprawnienie, musi on w dniu zgłoszenia urlopu posiadać odpowiednią ilość dni niewykorzystanego wcześniej urlopu. Wniosek o udzielenie urlopu wypoczynkowego na żądanie pracownik powinien zgłosić pracodawcy użytkownikowi jako podmiotowi organizującemu pracę.

W przypadku pracowników tymczasowych, z uwagi na specyfikę tego sposobu zatrudnienia, częściej niż u innych pracowników dochodzi do niewykorzystania urlopu w naturze. Również tym pracownikom przysługuje w tej sytuacji prawo do otrzymania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy.

Podobnie jednak jak ma to miejsce w przypadku samego urlopu, również sposób ustalania wysokości ekwiwalentu został ukształtowany odmiennie. Ekwiwalent pieniężny za jeden dzień tego urlopu ustala się, dzieląc wynagrodzenie uzyskane przez pracownika tymczasowego w okresie wykonywania pracy tymczasowej przez liczbę dni pracy, za które to wynagrodzenie przysługiwało. Oznacza to, że przy tym wyliczeniu bierze się pod uwagę wszystkie składniki wynagrodzenia pracownika tymczasowego. Na identycznych zasadach ustala się wynagrodzenie pracownika tymczasowego za okres urlopu.

Przykład: Nabycie prawa do urlopu wypoczynkowego

Pracownik tymczasowy pozostawał w dyspozycji pracodawcy użytkownika przez dwa miesiące. W ciągu dwóch tygodni nie świadczył jednak pracy, ponieważ z powodu nagłego zerwania współpracy przez dostawcę materiałów produkcja nie mogła być wykonywana. Pracownik tymczasowy nabył prawo do dwóch dni urlopu wypoczynkowego.

Przykład: Zamiar wykorzystania urlopu na żądanie

Pracownik został skierowany do pracodawcy użytkownika na okres trzech miesięcy. W trzecim miesiącu pracy zgłosił telefonicznie chęć wykorzystania dwóch dni urlopu na żądanie. Takie prawo mu nie przysługuje, ponieważ okres pracy był krótszy niż sześć miesięcy.

Rafał Krawczyk

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Podstawa prawna

Art. 10, art. 17 ustawy z 9 lipca 2003 r. o zatrudnianiu pracowników tymczasowych (Dz.U. nr 166, poz. 1608 z późn. zm.).