Zasiłek chorobowy nie przysługuje w trakcie urlopu bezpłatnego

Okresu urlopu bezpłatnego nie wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze (art. 174 par. 2 k.p.). Zatem okres, w którym pracownik przebywał na urlopie bezpłatnym, nie wlicza się do stażu pracy przy ustalaniu różnego rodzaju uprawnień pracowniczych. Korzystanie z urlopu bezpłatnego może wiele spowodować, że pracownik będzie miał krótszy okres wypowiedzenia umowy lub mniejszą wysokość odprawy pieniężnej. Uprawnienia te są bowiem powiązane z długością zakładowego stażu pracy, do którego nie wlicza się okresu urlopu bezpłatnego. Pracownik nie nabywa też w czasie tego urlopu uprawnień do innych świadczeń związanych ze stosunkiem pracy, jak np. prawa do nagrody jubileuszowej.

Nie ma też prawa do zasiłku chorobowego, jeśli niezdolność do pracy przypadła w czasie urlopu bezpłatnego. Wskazuje na to wprost przepis art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych w razie choroby i macierzyństwa.

Natomiast w przypadku śmierci pracownika w czasie przebywania na urlopie bezpłatnym jego rodzinie przysługuje prawo do odprawy pośmiertnej, której wysokość określa art. 93 k.p.

Przepisu o niezaliczaniu do stażu pracowniczego okresu korzystania z urlopu bezpłatnego nie stosuje się, gdy kwestia ta jest odmiennie uregulowana w innych przepisach. Taką odmienną regulację zawiera m.in. art. 174¹ k.p., w myśl którego za zgodą pracownika, wyrażoną na piśmie, pracodawca może udzielić mu urlopu bezpłatnego w celu wykonywania pracy u innego pracodawcy przez okres ustalony w zawartym w tej sprawie porozumieniu między pracodawcami. W takiej sytuacji okres urlopu bezpłatnego wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze u dotychczasowego pracodawcy.

Pracownik przebywający na urlopie na początku roku kalendarzowego nie nabywa w czasie tego urlopu prawa do urlopu wypoczynkowego. Jego uprawnienia w zakresie urlopu wypoczynkowego mogą być ustalone więc dopiero po podjęciu pracy po zakończeniu korzystania z urlopu bezpłatnego. Wymiar urlopu wypoczynkowego ustala się wówczas proporcjonalnie do okresu zatrudnienia przypadającego do końca roku kalendarzowego (art. 155² k.p.). Chodzi tu o urlop bezpłatny trwający co najmniej jeden miesiąc.

Jeśli zaś pracownik rozpoczął korzystanie z urlopu bezpłatnego już po nabyciu prawa do urlopu wypoczynkowego za dany rok, to wymiar urlopu wypoczynkowego przysługującego pracownikowi ulega proporcjonalnemu obniżeniu o 1/12 za każdy miesiąc urlopu bezpłatnego. Przykładowo, gdy pracownik miał w danym roku prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego i przez okres dwóch miesięcy korzystał on z urlopu bezpłatnego, zaś po jego zakończeniu ponownie podjął pracę, to wymiar jego urlopu będzie obniżony o 2/12 z 26 dni. Zasada ta będzie mieć zastosowanie, pod warunkiem że pracownik wcześniej nie wykorzystał urlopu wypoczynkowego w przysługującym mu lub w wyższym wymiarze.

W czasie urlopu bezpłatnego pracownik nadal pozostaje w stosunku pracy. Oznacza to m.in., że mają do niego zastosowanie przepisy o ochronie trwałości stosunku pracy, które chronią go przed rozwiązaniem umowy o pracę. W szczególności zaś ma do niego zastosowanie art. 41 k.p., w myśl którego pracodawca nie może wypowiedzieć umowy o pracę w czasie urlopu pracownika, a także w czasie innej usprawiedliwionej nieobecności pracownika w pracy, jeżeli nie upłynął jeszcze okres uprawniający do rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia. Ochrona ta obejmuje także i wypowiedzenie zmieniające warunki pracy lub pracy (art. 42 k.p.).

Od ochrony stałości zatrudnienia istnieją także poważne wyjątki zawarte w art. 41¹ k.p. oraz w ustawie o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, które znacznie ograniczają jej zakres. W myśl bowiem art. 41¹ par. 1 k.p. w razie ogłoszenia upadłości lub likwidacji pracodawcy, nie stosuje się przepisów art. 38, 39 i 41, ani przepisów szczególnych dotyczących ochrony pracowników przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Można więc w razie upadłości czy likwidacji pracodawcy wypowiedzieć umowę o pracę pracownikowi na urlopie bezpłatnym. Natomiast w myśl art. 5 ust. 3 i 4 ustawy, pracodawca może wobec pracowników na urlopie bezpłatnym zastosować wypowiedzenie zmieniające, przy czym w razie obniżenia przez to ich wynagrodzenia, nie mają oni prawa do dodatków wyrównawczych. Ponadto pracodawca może wypowiedzieć tym pracownikom umowy o pracę. Jest to jednak dopuszczalne tylko w przypadku urlopu trwającego przynajmniej trzy miesiące.

Warto przy tym podkreślić, że w razie wypowiedzenia umowy o pracę pracownikowi przebywającemu na urlopie bezpłatnym z przyczyn niedotyczących tego pracownika, pracownik ten ma prawo do odprawy pieniężnej przewidzianej w art. 8 ustawy. Brak jest bowiem okoliczności wyłączających jego uprawnienie do tej odprawy.