Można wypowiedzieć działaczom związkowym warunki zatrudnienia z przyczyn niedotyczących pracowników

Pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy i płacy z przyczyn niedotyczących pracowników, pracownikom objętym szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy niezależnie od tego, czy równocześnie dokonuje definitywnych zwolnień z pracy z tych przyczyn (art. 10 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników, Dz.U. nr 90, poz. 844 z późn. zm.).

Hanna B., Dorota M., Ewa R., Dorota D., Ewa P., Agnieszka K., Teresa B. oraz Wanda R. były zatrudnione na bloku operacyjnym w szpitalu na stanowiskach starszej pielęgniarki instrumentariuszki. Pielęgniarki w celu obrony praw pracowników szpitala postanowiły utworzyć związek zawodowy. W 2002 roku dyrektor szpitala podjął decyzję o tym, że w nowym szpitalu zostanie utworzony blok operacyjny. Blok operacyjny w tzw. starym szpitalu miał zostać zlikwidowany. Wytypowane pielęgniarki, czyli wszystkie powódki, otrzymały wypowiedzenia zmieniające w części dotyczącej miejsca wykonywania pracy. Zarząd organizacji związkowej nie wyraził zgody na powyższą zmianę warunków pracy. Wobec odmowy przyjęcia nowych warunków stosunki pracy powyższych pielęgniarek uległy rozwiązaniu z upływem okresu wypowiedzenia. Następnie wystąpiły one przeciwko szpitalowi o przywrócenia do pracy na dotychczas zajmowanym stanowisku oraz zapłaty kwoty 4 tys. zł dla każdej z nich tytułem odszkodowania za naruszenie przez pracodawcę zasady równego traktowania w zatrudnieniu. Sąd rejonowy ocenił, że ich żądanie jako nieuzasadnione nie zasługuje na uwzględnienie.

Pracownice wniosły apelację. Sąd okręgowy wyrokiem z 20 lutego 2000 r. apelację oddalił. Wyrok ten został przez pracownice zaskarżony skargą kasacyjną. Sąd Najwyższy uznał skargę za nieuzasadnioną i ją oddalił.

Podobnie jak w razie grupowego zwolnienia, również przy dokonywaniu zwolnień o charakterze indywidualnym z przyczyn niedotyczących pracowników w sposób szczególny została uregulowana sytuacja pracowników, których stosunki pracy podlegają wzmożonej ochronie przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem umowy o pracę. Regulacje zawarte w art. 10 ust. 2 ustawy o zwolnieniach grupowych mają zróżnicowany charakter. Można wyróżnić trzy grupy osób, wobec których stosuje się odmienne zasady postępowania. Gwarancje trwałości stosunku pracy przy zwolnieniach indywidualnych wprowadza art. 10 ust. 1, który w związku z art. 5 ust. 5 tej ustawy dopuszcza jedynie stosowanie wypowiedzenia zmieniającego wobec między innymi pracowników w wieku przedemerytalnym, pracownic w okresie ciąży i urlopu macierzyńskiego oraz pracowników będących członkami zarządu zakładowej organizacji związkowej, pracowników będących członkami zakładowej organizacji związkowej uprawnionymi do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonującej za pracodawcę czynności w sprawach z zakresu prawa pracy. Wedle jego wyraźnego brzmienia w okresie objęcia szczególną ochroną przed wypowiedzeniem lub rozwiązaniem stosunku pracy pracodawca może jedynie wypowiedzieć dotychczasowe warunki pracy i płacy wymienionym w nim kategoriom pracowników. Przepis ten z jednej strony zabrania wypowiadania umów o pracę, a z drugiej zezwala na stosowanie wypowiedzenia zmieniającego.

Odnośnie do skutków nieprzyjęcia przez pracownika nowych warunków pracy i płacy proponowanych przez pracodawcę, to w tym zakresie znajdują zastosowanie ogólne zasady dotyczące wypowiedzenia zmieniającego przewidziane art. 42 k.p. Odmowa przyjęcia przez pracownika nowych warunków pracy prowadzi do definitywnego rozwiązania umowy o pracę po upływie okresu wypowiedzenia.

Oprac. Leszek Jaworski

OPINIA

@RY1@i02/2009/202/i02.2009.202.168.011b.001.jpg@RY2@

Sylwia Puzynowska, radca prawny z kancelarii Sylwia Puzynowska Kancelaria Prawa Pracy

Zdaniem Sądu Najwyższego pracodawca może wypowiedzieć warunki pracy i płacy pracownikom szczególnie chronionym w trybie art. 10 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 5 ustawy z 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników bez względu na to, czy w tym czasie dokonuje definitywnych zwolnień w tym trybie. Przepis art. 10 powyższej ustawy reguluje tzw. indywidualny tryb wypowiedzenia stosunku pracy. Zwolnieniem indywidualnym, do którego ma zastosowanie ten przepis, jest zwolnienie z przyczyn niedotyczących pracownika przez pracodawcę zatrudniającego co najmniej 20 pracowników dokonane w okresie nieprzekraczającym 30 dni, jeżeli dotyczy to odpowiednio mniej niż 10 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100 pracowników, lub 10 proc. pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 100 pracowników, jednak mniej niż 300, lub 30 pracowników, gdy pracodawca zatrudnia co najmniej 300 pracowników. Tak samo uregulowane jest indywidualne wypowiedzenie zmieniające. Warunki pracy lub płacy mogą być zmienione, gdy nie jest możliwe dalsze zatrudnianie pracowników na dotychczasowych stanowiskach z przyczyn niedotyczących pracowników. Wypowiedzenie zmieniające indywidualne może być również dokonane w stosunku do pracowników szczególnie chronionych, bowiem art. 10 odsyła w pierwszym zdaniu do regulacji art. 5 ust. 3-7 określających zasady takich wypowiedzeń.