Nie można żądać odszkodowania oprócz pensji za czas pozostawania bez pracy

Pracownik, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy na poprzednich warunkach przez sąd pracy po ustaleniu, że wypowiedzenie przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu umów o pracę, nie ma prawa do odszkodowania na podstawie przepisów kodeksu cywilnego ponad przysługujące mu na podstawie art. 47 k.p. wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy.

Jerzy G. skierował przeciwko Poczcie Polskiej pozew o zapłatę kwoty 20 tys. zł. tytułem odszkodowania za okres pozostawania bez pracy wskutek niezgodnego z prawem wypowiedzenia przez pracodawcę umowy o pracę na czas nieokreślony. Roszczenie to dotyczyło dalszego okresu ponad ten, za który uzyskał wynagrodzenie wypłacone mu dobrowolnie przez pracodawcę na podstawie art. 47 k.p., w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. W uzasadnieniu tego pozwu Jerzy G. powołał się na wyrok sądu rejonowego przywracający go do pracy i w którym nie zasądzono na jego rzecz wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy. Wskazał ponadto, że rozwiązanie przez pracodawcę umowy o pracę było bezpodstawne i bezzasadne, co naraziło go na stan niedostatku, jaki dotykał go przez cały ten okres. Sąd rejonowy oddalił roszczenie pracownika. Wyrok ten zaskarżył apelacją Jerzy G. Przy jej rozpoznaniu sąd okręgowy uznał, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, które zawarł w pytaniu prawnym, które skład trzyosobowy Sądu Najwyższego przekazał w niezmienionej formie i treści do rozstrzygnięcia składowi powiększonemu tego Sądu.

Rozwiązanie umowy o pracę w trybie wypowiedzenia nie pozbawia pracownika zatrudnienia ze skutkiem natychmiastowym, ale ustanie stosunku pracy następuje z upływem okresu wypowiedzenia, w którym pracownikowi przysługuje zwolnienie na poszukiwanie pracy (art. 37 k.p.). Wszystko to sprawia, że pracownik nie powinien biernie oczekiwać na wynik sporu sądowego z odwołania od wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę, którego nie powinno obarczać większe - niż wynikające z wyraźnych unormowań prawa pracy - ryzyko nieuzasadnionego lub niezgodnego z prawem skorzystania z tego sposobu rozwiązania umowy o pracę. W konsekwencji w razie przywrócenia pracownika do pracy po uznaniu przez sąd, że wypowiedzenie umowy o pracę było nieuzasadnione lub naruszało przepisy o wypowiadaniu w tym trybie, ustawodawca przewidział modyfikowaną wysokość obowiązku zapłaty przywróconemu do pracy pracownikowi ograniczonego wynagrodzenia za czas pozostawania bez pracy (art. 47 k.p.). Ta zasada ograniczonego świadczenia pracodawcy nie powinna być nadmiernie poszerzana także z tego względu, że pracownik ma nieograniczoną i pełną wolność rozwiązywania za wypowiedzeniem umów o pracę, co wyklucza uznanie zasadności potencjalnych roszczeń pracodawcy z tytułu skorzystania przez pracownika ze swobodnego rozwiązania stosunku pracy w tym trybie nawet wtedy, gdy taka utrata pracownika pociąga za sobą niekorzystne skutki dla pracodawcy.

W przypadku orzeczenia o przywróceniu do pracy pracownik odzyskuje zatrudnienie na poprzednich warunkach pracy i płacy, co rekompensuje mu tę niejako podstawową szkodę wyrządzoną przez pracodawcę.

Wynagrodzeniu za czas pozostawania bez pracy przysługującemu pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy, przypisuje się na ogół charakter odszkodowawczy, ponieważ świadczenie to przysługuje bez ekwiwalentnego wykonywania pracy, bo za czas jej niewykonywania.

Oprac. Leszek Jaworski

OPINIA

@RY1@i02/2009/202/i02.2009.202.168.011a.001.jpg@RY2@

Dariusz Gawron-Jedlikowski, radca prawny

SN podkreślił, że przepisy kodeksu pracy zawierają specyficzne i właściwe dla stosunku pracy zasady zaspokajania roszczeń pracowniczych. Odniesienia do innych regulacji prawnych poprzez art. 300 k.p. są dopuszczalne tylko wówczas, gdy brak stosownych uregulowań w przepisach prawa pracy. Artykuł 47 k.p. wyczerpująco określa uprawnienia pracownika, który zostaje przywrócony do pracy na poprzednich warunkach wskutek korzystnego dla niego orzeczenia stwierdzającego nieuzasadnione lub naruszające przepisy o wypowiadaniu umów o pracę w trybie art. 45 k.p. Ważna jest także okoliczność, że przywracając pracownika do pracy na poprzednich warunkach sąd pracy rekompensuje pracownikowi w istotnym zakresie poniesioną szkodę, która niewątpliwie zaistniałaby, gdyby pracownik został pozbawiony zatrudnienia wskutek działań pracodawcy. Podkreślić trzeba, że wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy zasądzone wyrokiem sądu służy pracownikowi w zasadzie w każdej sytuacji, niezależnie od tego, czy w tym okresie (pozostawania bez pracy u pracodawcy, z którym pracownik toczy spór) pracownik otrzymywał wynagrodzenie z innych tytułów prawnych, czy też nie. Jeżeli zatem regulacje zawarte w kodeksie pracy, np. dotyczące uprawnień pracowniczych - są wyczerpujące. Dlatego brak jest podstaw do sięgania do przepisów kodeksu cywilnego.