Można finansować imprezy okolicznościowe z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych

@RY1@i02/2009/182/i02.2009.182.168.002a.001.jpg@RY2@

Przemysław Stoiński, radca prawny, CMS Cameron McKenna

Przepisy ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (t.j. Dz.U. z 1996 r. nr 70, poz. 335 z późn. zm.) ograniczają bowiem przypadki wykorzystania środków funduszu do tzw. działalności socjalnej, mającej na względzie wyłącznie interes pracowników. Te działania, które również służą pracownikom, ale podejmowane są przede wszystkim ze względu na interes pracodawcy i wiążą się z prowadzoną przez pracodawcę działalnością gospodarczą (a za takie można uznać imprezy okolicznościowe, których celem jest wzmocnienie motywacji pracowników i ich wzajemna integracja), nie można więc zaliczyć do działalności socjalnej. Ponadto ustawa wymaga, aby przyznawanie ulgowych usług i świadczeń oraz wysokość dopłat z funduszu była uzależniona od sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej osoby uprawnionej do korzystania z tego funduszu (art. 8 ust. 1 ustawy). Wydatkowanie środków z funduszu nie może być dokonywane na podstawie innych kryteriów. Organizacja imprezy okolicznościowej dla wszystkich pracowników, bez względu na ich sytuację życiową, stałaby zatem w sprzeczności z warunkami, na jakich może być przyznawana pomoc z funduszu.

Był to dotychczas dominujący pogląd w orzecznictwie sądów administracyjnych (rozstrzygających spory pracodawców z organami skarbowymi), jak również Sądu Najwyższego (por. wyrok SN z 20 sierpnia 2001 r., I PKN 579/00, OSNAPiUS 2003/14/331).

W jednym z nowszych orzeczeń Sąd Najwyższy zaprezentował jednak odmienne stanowisko. Wskazał, że działalność w postaci imprez masowych jak pikniki, andrzejki, organizowanie wycieczek - mieści się w pojęciu działalności socjalnej jako rodzaj działalności rekreacyjnej, względnie działalności w postaci różnych form krajowego wypoczynku. Sąd zaznaczył przy tym, że w przypadku tego rodzaju działalności nie jest konieczne stosowanie kryterium socjalnego, a zatem możliwe jest finansowanie ze środków funduszu imprez organizowanych na zasadzie powszechnej dostępności (każdemu po równo), o ile wyraźnie przewiduje to regulamin wydatkowania środków funduszu (II PK 74/08, niepublikowany).

Sąd odniósł się również do dotychczasowego orzecznictwa, które wykluczało taką możliwość. Wyjaśnił, że w judykaturze niejednokrotnie utożsamia się pojęcie działalności socjalnej z przyznawaniem pomocy ze środków funduszu, co nie ma uzasadnienia w przepisie art. 2 ust. 1 (definiującym działalność socjalną) w związku z art. 8 ust. 1 ustawy (określającym zasady przyznawania usług i świadczeń). Wbrew powszechnemu przekonaniu art. 8 ust. 1 ustawy nie odnosi się do całości działalności socjalnej zakładu pracy. Według wyraźnego brzmienia dotyczy wyłącznie przyznawania ulgowych usług i świadczeń. Natomiast nie jest wykluczone, aby regulamin zakładowego funduszu świadczeń socjalnych przewidywał, że środki funduszu wydatkowane są również na jeszcze inne cele, o ile mieszczą się one w ramach działalności socjalnej. Dlatego może on ustalać inne zasady korzystania z tych form działalności, np. powszechną dostępność na równych zasadach imprez integracyjnych. Zdaniem Sądu Najwyższego takie stanowisko uzasadnia porównanie ust. 1 i 2 art. 8 ustawy. W ust. 2 mowa jest o tym, że regulamin określa zasady korzystania z usług i świadczeń finansowanych z Funduszu, co jest pojęciem szerszym od ulgowych usług i świadczeń, o których mowa w ust. 1. Zatem tylko w tym węższym zakresie należy stosować kryterium socjalne.

Należy pamiętać, że wyrażone w tym wyroku stanowisko nie jest wiążące dla innych składów orzekających Sądu Najwyższego. Co więcej, wyrok ten nie został dotychczas oficjalnie opublikowany. Dlatego nie należy traktować tego stanowiska jako trwałej zmiany w poglądach judykatury na tę sprawę.

Przemysław Stobiński

radca prawny, CMS Cameron McKenna