30 tys. zł kary za fikcyjną umowę

Istotę stosunku pracy reguluje art. 22 par. 1 kodeksu pracy, zgodnie z którym przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. Ponadto zgodnie z par. 11 tego przepisu zatrudnienie w warunkach określonych w par. 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy. Intencją powyżej przytoczonego paragrafu jest zapewnienie ochrony, właściwej prawu pracy, stronom umów pozornych umów zlecenia czy współpracy (zleceniobiorcom, współpracownikom).

Częstą praktyką bowiem jest, że pracodawcy wolą podpisać umowę zlecenia o cechach de facto stosunku pracowniczego unikając tym samym właściwych prawu pracy sposobów rozstania się z pracownikiem (np. podawania przyczyny wypowiedzenia) bądź też ochrony medycznej czy związkowej, nie wspominając o kosztach zatrudnienia.

Skonstruowanie odpowiednich zapisów umowy cywilnoprawnej między samozatrudnionym a zleceniodawcą jest bardzo istotne, gdyż zgodnie z art. 281 pkt 1 pracodawcy zawierającemu umowę cywilnoprawną w warunkach, w których zgodnie z art. 22 par. 1 powinna być zawarta umowa o pracę, grozi kara grzywny od 1 tys. zł do 30 tys. zł.

Istotne jest, aby umowa cywilnoprawna nie zawierała np. postanowień dotyczących podporządkowania pozostawania samozatrudnionego pod kierownictwem zleceniodawcy. W takiej umowie mogą jednak znajdować się postanowienia określające miejsce świadczenia usług, zakres tych usług, sposób kontaktowania się ze zleceniodawcą.

O zakwalifikowaniu danej umowy jako umowy o pracę bądź nie, decyduje zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego nie tylko jej nazwa, ile cel i zgodny zamiar stron.

Ponadto o wyborze podstawy zatrudnienia decyduje przede wszystkim zgodna, autonomiczna wola stron.

Kwalifikacja umowy o świadczenie usług jako umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej budzi w praktyce istotne trudności i należy jej dokonywać poprzez rozpoznanie i wskazanie jej cech przeważających (wyr. SN z 26 marca 2008 r., I UK 282/07).