Zwolnienie wymaga orzeczenia sądu pracy

Pracownica z powodu uczulenia na używany w zakładzie preparat nie może dalej wykonywać pracy. Firma zaproponowała jej, w drodze wypowiedzenie warunków pracy i płacy, nowe stanowisko.

Na danym stanowisku niekiedy wystarczą kwalifikacje podstawowe, innym razem pracodawca może oczekiwać kwalifikacji szczególnych, np. od lekarza - specjalnego potwierdzenia prawa do wykonywania zawodu lekarza, od pracownika ochrony - licencji. Jeżeli firma zatrudniając pracownika wie, że potrzebne będą dodatkowe kwalifikacje zawodowe, powinna uprzedzić o tym kandydata o pracy.

Niezbędne do wykonywania pracy uprawnienia zawodowe pracownik może utracić z przyczyn przez niego niezawinionych lub z własnej winy.

Niezawiniona utrata kwalifikacji zawodowych wynika najczęściej z problemów zdrowotnych. Reakcje pracodawcy na taką sytuację mogą być różne, choć mają wspólną cechę - pracownik stał się mniej przydatny lub dalsze jego zatrudnianie jest nieuzasadnione.

Najdalej idącym posunięciem jest wypowiedzenie umowy o pracę. Jeżeli jest to umowa zawarta na czas nieokreślony, utrata uprawnień do wykonywania zawodu może uzasadniać wypowiedzenie. Przy umowach terminowych trwających dłużej niż 6 miesięcy strony mogą zastrzec możliwość ich wcześniejszego wypowiedzenia. Przy braku takiego zastrzeżenia pracodawca musi szukać innego rozwiązania, aby w dalszym ciągu zatrudniać pracownika.

Pracodawca może też zaproponować pracownikowi nowe warunki pracy i płacy. Odmowa ich przyjęcia przez podwładnego w stosownym trybie oznacza, że umowa o pracę rozwiąże się z upływem dokonanego wypowiedzenia.

Utrata uprawnień zawodowych może mieć przejściowy charakter (np. w związku ze stanem zdrowia). Pracodawca ma możliwość powierzenia pracownikowi na okres nieprzekraczający 3 miesięcy w roku kalendarzowym innej pracy niż określona w umowie o pracę. Istotne jest, aby nowa praca odpowiadała kwalifikacjom pracownika, wynagrodzenie nie zostało obniżone i konieczność takiej zmiany wynikała z potrzeb pracodawcy.

Zawiniona utrata uprawnień zawodowych przez pracownika może być wynikiem naruszenia obowiązków pracowniczych czy popełnienia przestępstwa niepozostającego w związku z wykonywaną pracą. Firma ma przede wszystkim możliwość rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia (art. 52 par. 1 pkt 3 k.p.). Utrata uprawnień musi być przesądzona, np. wyrokiem karnym za spowodowanie wypadku drogowego i orzeczeniem zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych w przypadku pracownika - kierowcy. Samo zatrzymanie prawa jazdy ma charakter czasowy i nie przesądza o winie. W takim przypadku pracodawca może powierzyć pracownikowi inną pracę.

Zawiniona utrata uprawnień zawodowych jest skutkiem określonego postępowania pracownika, które może być kwalifikowane jako ciężkie naruszenie podstawowych obowiązków pracowniczych. Są to dwie odmienne i niezależne przyczyny rozwiązania umowy o pracę na podstawie art. 52 par. 1 k.p. Także termin do dyscyplinarnego zwolnienia pracownika będzie biegł oddzielnie dla każdej z tych przyczyn. Pracodawca powinien także pamiętać, że nawet formalne i ostateczne orzeczenie o utracie przez pracownika uprawnień zawodowych nie zwalnia go z obowiązku zachowania procedur dotyczących rozwiązania umowy, takich jak konsultacja zamiaru rozwiązania umowy z zakładową organizacją związkową, pisemna forma oświadczenia wraz z podaniem przyczyn zwolnienia z pracy.

Pracownik zatrudniony w charakterze kierowcy był uczestnikiem wypadku drogowego. Jego prawo jazdy policja zatrzymała na czas trwania postępowania wyjaśniającego. Czasowo zatem pracownik nie może wykonywać swoich obowiązków, ale pracodawca może powierzyć mu wykonywania innych (zgodnych z kwalifikacjami) na czas wyjaśnienia sprawy. W takiej sytuacji nie zachodzi utrata uprawnień zawodowych w rozumieniu przepisów prawa pracy.

Dariusz Gawron-Jedlikowski

Art. 42, 52 par. 1 pkt 1 i 3 ustawy z 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (t.j. Dz.U. z 1998 r. nr 21, poz. 94 z późn. zm.).