Nawiązanie stosunku pracy następuje również poprzez dopuszczenie do jej wykonywania

Powyższą tezę można wysnuć z wyroku Sądu Najwyższego z 4 listopada 2009 r. Wyrok ten zapadł na tle następującego stanu faktycznego.

Marek K. zawarł z firmą C umowę o pracę na okres próbny. W par. 1 ust. 3 umowy strony postanowiły, że umowa staje się umową o pracę na czas nieokreślony z chwilą zakończenia okresu próbnego. W par. 5 umowy zostało zapisane, że w wypadku finansowania przez pracodawcę uczestnictwa pracownika w szkoleniu z zakresu narzędzi obsługi systemu komputerowego lub innych szkoleniach, pracownik jest zobowiązany do przepracowania minimum dwóch lat, licząc od rozpoczęcia szkolenia. W wypadku niewypełnienia przez pracownika tego zobowiązania, na skutek wcześniejszego rozwiązania przez niego umowy o pracę za wypowiedzeniem albo rozwiązania przez pracodawcę umowy o pracę bez wypowiedzenia z winy pracownika, pracownik jest zobowiązany do zwrotu kosztów szkolenia. Szkolenie z zakresu narzędzi obsługi systemu komputerowego było koniecznym warunkiem świadczenia pracy na stanowisku, na którym został zatrudniony.

Po rozwiązaniu umowy na okres próbny Marek K. świadczył nadal pracę na rzecz pozwanego pracodawcy i negocjował zmianę warunków umowy. Gdy pracodawca nie zgodził się na zamianę postanowienia o zwrocie kosztów szkolenia Marek K. odmówił podpisania umowy na czas nieokreślony. Odmówił również dalszego świadczenia pracy. Pracodawca uznając, że doszło do przekształcenia umowy w umowę na czas nieokreślony, rozwiązał ją niezwłocznie z powodu ciężkiego naruszenia podstawowych obowiązków pracowniczych. Jako przyczynę wskazano samowolne opuszczenie stanowiska pracy podczas wykonywania projektu u klienta.

Sąd rejonowy stwierdził, że roszczenie Marka K. o ustalenie nieistnienia stosunku pracy było bezzasadne, ponieważ po upływie okresu próbnego, umowa przekształciła się w umowę na czas nieokreślony, zgodnie z wolą stron wyrażoną w par. 1 ust. 3 tej umowy. W ocenie sądu rejonowego, zgodnie z ogólną zasadą swobody umów, kwestionowany zapis mógł być skutecznie wprowadzony do umowy o pracę, gdyż nie pozostawał w sprzeczności z przepisami prawa pracy, a także zasadami współżycia społecznego.

Apelację od wyroku wniósł Marek K.

Sąd okręgowy ocenił, że umowa o pracę zawarta przez strony nie była w sensie, o jakim mowa w art. 18 par. 1 i 2 k.p., mniej korzystna dla Marka K. jako pracownika niż przepisy prawa pracy. Sąd okręgowy stwierdził, że umowa ta gwarantowała stabilizację zatrudnienia w ramach stosunku pracy na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony.

Skargę kasacyjną złożył Marek K.

Sąd Najwyższy oddalił ją. Uzasadniając orzeczenie, wskazał, że możliwe jest nawiązanie stosunku pracy przez dopuszczenie pracownika do wykonywania obowiązków służbowych. Oczywiste jest również, że do zawarcia umowy o pracę może dojść w sposób dorozumiany. Niezachowanie formy pisemnej nie powoduje zaś jej nieważności. W ocenie sądu należało więc uznać, że po rozwiązaniu umowy na okres próbny doszło do nawiązania umowy o pracę na czas nieokreślony.

Maciej Kasperowicz

maciej.kasperowicz@infor.pl