Pracodawca musi wykonać wezwanie komornika

Obowiązki pracodawcy związane z zajęciem wynagrodzenia za pracę rozpoczynają się w chwili otrzymania wezwania komornika i trwają do momentu pełnego pokrycia przez pracownika długu obejmującego wierzytelność główną, świadczenia uboczne oraz koszty postępowania.

Zajęcie dotyczy nie tylko wynagrodzenia zasadniczego. Dłużnik nie może odbierać ani rozporządzać żadnymi składnikami wynagrodzenia, a pracodawca nie może ich wypłacać pracownikowi.

Zajęciu podlegają w szczególności:

● periodyczne wynagrodzenie za pracę,

● wynagrodzenie za prace zlecone,

● nagrody i premie przysługujące pracownikowi za okres jego zatrudnienia.

Przedstawiony katalog świadczeń jest jedynie przykładowy.

Ponadto nawet ustalenie w umowie o pracę, że część wynagrodzenia jest wypłacana w naturze, np. w postaci wytwarzanych w danym przedsiębiorstwie produktów, nie wyłącza tej części pensji z egzekucji.

Egzekucję z wynagrodzenia za pracę prowadzi komornik. Rozpoczyna się ona wraz zajęciem wynagrodzenia. W tym celu komornik:

● zawiadamia dłużnika (pracownika), że do wysokości egzekwowanego świadczenia i aż do pełnego pokrycia długu nie wolno mu odbierać wynagrodzenia poza częścią wolną od zajęcia ani rozporządzać nim w żaden inny sposób, oraz

● informuje pracodawcę o zajęciu i wzywa go, aby nie przekazywał pracownikowi będącemu dłużnikiem żadnego wynagrodzenia za pracę poza częścią wolną od zajęcia.

Sposób postępowania pracodawcy zależy od treści wezwania. Komornik może nakazać przekazywanie zajętego wynagrodzenia bezpośrednio wierzycielowi egzekwującemu lub komornikowi. Jeżeli pracodawca przekazuje zajęte wynagrodzenie bezpośrednio wierzycielowi egzekwującemu, ma obowiązek zawiadomić komornika o pierwszej wypłacie dokonanej wierzycielowi.

Natomiast pracodawca dokonuje wypłat bezpośrednio komornikowi, gdy do wynagrodzenia jest skierowana jeszcze inna egzekucja lub zostanie skierowana w dalszym toku postępowania egzekucyjnego inna egzekucja, a wynagrodzenie w części wymagalnej nie wystarcza na pokrycie wszystkich egzekwowanych świadczeń wymagalnych. Ponadto nawet gdy egzekucja prowadzona jest na rzecz jednego wierzyciela, komornik może wezwać pracodawcę do przekazywania mu bezpośrednio zajętego wynagrodzenia. Komornik może bowiem skierować takie wezwanie do pracodawcy stosownie do okoliczności. W praktyce więc wskazanie tego sposobu przekazywania zajętego wynagrodzenia zależy od decyzji komornika, na którą pracodawca nie ma wpływu.

W wezwaniu komornik określa granice zajęcia. Informuje pracodawcę o treści tytułu wykonawczego oraz wniosku wierzyciela o wszczęcie egzekucji z wynagrodzenia za pracę. W praktyce pracodawca otrzymuje pismo, w którym wskazany jest tytuł wykonawczy. Tytułami wykonawczymi są najczęściej zaopatrzone w klauzulę wykonalności orzeczenia sądu (wyroki, nakazy zapłaty, postanowienia) oraz bankowe tytuły egzekucyjne.

W treści pisma wymieniona jest egzekwowana należność główna, odsetki i koszty postępowania, co pozwala pracodawcy na wyliczenie kwot, które powinien przekazać wierzycielowi lub komornikowi. Jednak należy pamiętać, iż odsetki wskazane w wezwaniu określone są w wysokości na dzień sporządzenia pisma przez komornika i zwykle ulegają zwiększeniu w toku postępowania.

Jeżeli pracodawca przekazuje zajęte wynagrodzenie bezpośrednio wierzycielowi, koszty przesyłki obciążają dłużnika (pracownika). Ponadto pracodawca zobowiązany jest do przekazywania komornikowi należnych mu kosztów postępowania egzekucyjnego, których wysokość jest określona w wezwaniu.

Komornik wraz z dokonaniem zajęcia, oprócz obowiązku przekazywania wynagrodzenia, nakłada na pracodawcę dodatkowe obowiązki informacyjne. Pracodawca musi wykonać te obowiązki w terminie tygodnia od wezwania. Dane pozyskane od pracodawcy umożliwiają komornikowi ocenę stanu majątkowego dłużnika. Pracodawca zobowiązany jest zatem do:

● przedstawienia zestawienia periodycznego wynagrodzenia dłużnika za pracę oraz oddzielnie jego dochodów z wszelkich innych tytułów; dane te należy przedstawić za okres trzech miesięcy poprzedzających zajęcie, za każdy miesiąc oddzielnie,

● podania, w jakiej kwocie i w jakich terminach zajęte wynagrodzenie będzie przekazywane wierzycielowi,

● złożenia oświadczenia w razie istnienia przeszkód do wypłacenia wynagrodzenia za pracę, o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności pracodawca powinien wskazać: czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętego wynagrodzenia pracownika, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o zajęte wynagrodzenie, czy oraz o jakie roszczenia została skierowana do zajętego wynagrodzenia egzekucja przez innych wierzycieli.

Jeżeli zajdą jakiekolwiek zmiany w stosunku do informacji przekazanych komornikowi, pracodawca jest zobowiązany do niezwłocznego poinformowania o tym komornika i wierzyciela.

Pracodawca, jako dłużnik zajętej wierzytelności, obciążony jest szeregiem obowiązków i ryzykiem ich niewykonania, ale nie daje mu to uprawnień strony w postępowaniu egzekucyjnym. Jednak czynności komornika, które naruszają jego prawa, może zaskarżyć skargą na czynności komornika.

Pracownik nabył w grudniu 2009 r. prawo do nagrody jubileuszowej. Pracodawca nie miał środków na jej wypłatę i uzgodnił, iż wypłaty tej dokona w marcu 2010 r. z ustawowymi odsetkami. 15 lutego 2010 r. pracodawca otrzymał wezwanie komornika i zawiadomienie o zajęciu wynagrodzenia za pracę pracownika. Pracodawca nie może wypłacić nagrody jubileuszowej oraz odsetek od tego świadczenia pracownikowi w granicach przekraczających kwoty wolne od potrąceń (art. 87-88 k.p.), ponieważ zajęcie obejmuje również te świadczenia, ale podlegają one takiej ochronie przed potrąceniem jak wynagrodzenie za pracę (por. wyrok SN z 17 lutego 2004 r., I PK 217/03, OSNP 2004/24/419).

Pracownik, którego wynagrodzenie zostało zajęte przez komornika na poczet należności alimentacyjnych, awansował i jego wynagrodzenie zwiększyło się. Pracodawca powinien zawiadomić o tym wierzyciela i komornika.

Komornik dokonał zajęcia wynagrodzenia za pracę pracownika zarabiającego 1400 zł na rzecz dwóch wierzycieli w kwotach po 1000 i 500 zł. Pracownik miał otrzymać premię w wysokości 5000 zł. Wymagalne wynagrodzenie pozwala zatem na bezpośrednie zaspokojenie (bez pośrednictwa komornika) obu wierzycieli. Pracodawca powinien dokonać bezpośrednio wypłat na rzecz wierzycieli, a nie komornika, z zachowaniem kwot wolnych od potrąceń.

Pracodawca rozwiązał stosunek pracy z pracownikiem, wobec którego prowadzone było postępowanie egzekucyjne, i zajęto jego wynagrodzenie za pracę. Pracodawca musiał wypłacić pracownikowi, zgodnie z umową o pracę, odprawę w wysokości sześciu pensji oraz ekwiwalent za urlop wypoczynkowy. Pracownik zażądał wypłacenia mu tych świadczeń do rąk własnych, twierdząc, iż nie stanowią one wynagrodzenia za pracę. Pracodawca musi przekazać te należności komornikowi lub wierzycielowi, z zachowaniem kwot wolnych od potrąceń, ponieważ zajęcie obejmuje również te świadczenia pracownika, które otrzymuje on po rozwiązaniu stosunku pracy, tj. odprawy czy ekwiwalent za urlop. W zakresie potrąceń podlegają one jednak takiej ochronie jak wynagrodzenie za pracę (por. wyrok SN z 11 czerwca 1980 r., I PR 43/80, OSNCP 1980/12/248 i wyrok SN z 14 listopada 1996 r., I PKN 3/96, OSNAPiUS 1997/11/193).

sędzia Sądu Okręgowego w Toruniu

Art. 881-884 ustawy z 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. nr 43, poz. 296 z późn. zm.).